आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३: नेपाली अर्थतन्त्रको वृद्धिदर ३.८५% मात्रै, वैदेशिक मुद्रा सञ्चिति ऐतिहासिक रूपमा उच्च

अर्थमन्त्री स्वर्णिम वाग्लेले बुधबार प्रतिनिधिसभामा प्रस्तुत गरेको आर्थिक सर्वेक्षण अनुसार, चालु आर्थिक वर्षमा नेपालको अर्थतन्त्र ३.८५ प्रतिशतले मात्र वृद्धि भएको छ। “विश्व अर्थतन्त्रमा देखिएको अनिश्चितता, व्यापार अवरोध र मध्यपूर्वी एशियामा जारी द्वन्द्वले वर्ष २०२६ मा विश्व अर्थतन्त्रको वृद्धिदर ३.१ प्रतिशतमा सीमित हुने अनुमान छ,” अर्थमन्त्री वाग्लेले आर्थिक सर्वेक्षण प्रस्तुत गर्ने क्रममा भने, “चालु आर्थिक वर्षमा नेपालको अर्थतन्त्र ३.८५ प्रतिशतले विस्तार हुने अनुमान गरिएको छ।” गत आर्थिक वर्ष नेपालको आर्थिक वृद्धिदर ४.४३ प्रतिशत थियो।

आर्थिक कार्यविधि तथा वित्तीय उत्तरदायित्व ऐन, २०७६ अनुसार आगामी आर्थिक वर्षका लागि राजस्व र व्ययको अनुमान पेश गर्नुअघि चालु आर्थिक वर्षको आर्थिक सर्वेक्षण संघीय संसद्मा प्रस्तुत गर्नुपर्ने व्यवस्था छ। सरकारले प्रतिवर्ष जेठ १५ गते संसद्मा नयाँ आर्थिक वर्षको बजेट प्रस्तुत गर्नुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ। अर्थमन्त्री वाग्लेले आर्थिक सर्वेक्षणलाई मुलुकको समष्टिगत आर्थिक स्थिति समेट्ने वास्तविक, सार्वजनिक वित्त, मौद्रिक तथा वित्तीय र बाह्य क्षेत्रको “समग्र चित्र” भनेका छन्।

विदेशी मुद्रा सञ्चिति र भुक्तानी सन्तुलनजस्ता बाह्य क्षेत्रका सूचकहरू त सुदृढ भए तापनि सरकारको पुँजीगत खर्च र राजस्व परिचालनसहितका सूचकहरू सन्तोषजनक छैनन्। “समष्टिगत आर्थिक स्थिरता, बाह्य क्षेत्रको सबलता र सामाजिक सूचकमा सुधार भए पनि न्यून आर्थिक वृद्धिदर, सुस्त कर्जा प्रवाह, बढ्दो व्यापार घाटा, कमजोर पुँजीगत खर्च र जलवायु जोखिमजस्ता चुनौतीहरू कायम छन्,” मन्त्री वाग्लेले भने।

आर्थिक वृद्धिदर: ३.८५%
कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी): ६६ खर्ब रुपैयाँ
कुल सार्वजनिक ऋण: २८.७८ खर्ब रुपैयाँ
व्यापार घाटा: १०.९८ खर्ब रुपैयाँ
विदेशी मुद्रा सञ्चिति: ३४.१४ खर्ब रुपैयाँ
शोधनान्तर स्थिति: ६.५८ खर्ब रुपैयाँ
विप्रेषण प्रवाह: १४.५० खर्ब रुपैयाँ
मुद्रास्फीति दर: २.१३%
धान उत्पादन: ५७ लाख मेट्रिक टन (४.२% ले घटेको)
कुल विद्युत् जडित क्षमता: ४१०५ मेगावाट
विद्युत् पहुँच उपयोग: ९९.१% जनसंख्यामाझ
औसत आयु: ७१.३ वर्ष
डिजिटल कारोबार: १.२५ खर्ब रुपैयाँ

अर्थमन्त्री वाग्लेले चालु आर्थिक वर्षमा नेपालको अर्थतन्त्रको कुल आकार ६६ खर्ब रुपैयाँ पुग्ने र देशको प्रतिव्यक्ति कुल राष्ट्रिय आय १,५३५ अमेरिकी डलर हुने अनुमान व्यक्त गरेका छन्। आर्थिक सर्वेक्षणले नेपालको अर्थतन्त्रमा उपभोगको हिस्सा उच्च रहेको पनि देखाएको छ। “चालु आर्थिक वर्षको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा उपभोगको हिस्सा ९०.३ प्रतिशत रहने अनुमान गरिएको छ,” भनिएको छ।