१४ जेठ, काठमाडौं । नेपाल भ्रमणमा आएका पर्यटकहरुको औसत दैनिक खर्च १९ प्रतिशतले घटेको छ। सरकारले हालै सार्वजनिक गरेको आर्थिक सर्वेक्षणले पर्यटकहरूको आगमन बढे पनि उनीहरुको खर्चमा गिरावट आएको देखाएको छ। नेपाल पर्यटन व्यवसायी सङ्घका अध्यक्ष कुमारमणि थापाले भने, “पर्यटकले खर्च नगर्ने हो भने पर्यटनबाट मुलुकको समृद्धि हासिल गर्न कठिनाइ हुनेछ।” उनले बताए अनुसार नेपाल आउने पर्यटकले यात्रामै धेरै खर्च गर्ने आवश्यकता हुँदाहुँदै पनि खुलेर खर्च गर्न नसक्ने अवस्था छ। थापाले थपे, “यातायात टिकटको मूल्य मात्र करिब तीन हजार अमेरिकी डलर पुग्छ। यस्तो अवस्थाले गर्दा पर्यटकले नेपालमा आएर खर्च कटौती गर्न बाध्य हुन्छन्। हामी पर्यटकलाई खर्च गर्न उत्प्रेरित गर्ने वातावरण बनाउन सकिरहेका छैनौं।”
सङ्घका अध्यक्ष थापाले विलासी प्याकेज (लक्जरियस प्याकेज) लागू गरी पर्यटकलाई खर्च गर्न प्रेरित गर्नुपर्ने माग गरे। उनले बाटो सुविधाहरु सुदृढ गर्ने, खर्च बढाउने कलात्मक संरचना तयार गर्ने र ट्राभल शुल्क कम गर्ने उपायहरू अवलम्बन गर्नुपर्ने तर्क राखे। अर्थमन्त्री डा. स्वर्णीम वाग्लेले बुधबार प्रस्तुत गरेको आर्थिक सर्वेक्षण २०८२/८३ अनुसार सन् २०२४ मा एक पर्यटकले औसतमा ४०.८४ अमेरिकी डलर खर्च गरेको भए पनि सन् २०२५ मा त्यो रकम ३३.०८ अमेरिकी डलरमा सीमित भएको छ। यसले दैनिक खर्चमा १९ प्रतिशतको गिरावट पुष्टि गरेको छ।
सर्भेक्षणले उल्लेख गरेको छ कि सन् २०२५ देखि केन्द्रीय विद्युतीय पर्यटन व्यवस्थापन सूचना प्रणाली (सिटिएमआइएस) मार्फत अध्यागमन विभागले पर्यटकको आगमन र प्रस्थान मिति प्रविष्ट गरेपछि खर्चहरूको गणना स्वचालित रूपमा हुने भएकाले पनि यस्तो परिणाम देखिएको हो। सर्भेक्षणले जनाएको छ कि सन् २०२५ मा नेपाल भ्रमण गर्ने पर्यटकको संख्या १.३ प्रतिशतले बढेर १,६२,३६५ पुगेको छ, जुन सन् २०२४ मा १,१४७,५४८ थियो। नेपाल भ्रमण गर्नेमध्ये ६०.२ प्रतिशत पर्यटक छुट्टी र मनोरञ्जनका लागि आउने तथ्याङ्कले देखाएको छ।
तीर्थयात्रीहरू सबैभन्दा बढी १४.४ प्रतिशत रहेको सङ्घका अध्यक्ष थापाले बताए। पदयात्रा र पर्वतारोहणका लागि आउने पर्यटक १४.२ प्रतिशत र अन्य विभिन्न उद्देश्य (व्यापार, अध्ययन, भ्रमण) का पर्यटक ११.२ प्रतिशत रहेको जानकारी दिएका छन्। पर्यटकहरूको बसाइ अवधि पनि बढेको तथ्याङ्कले देखाएको छ। सन् २०२४ मा औसत बसाइ १३.३० दिन थियो भने सन् २०२५ मा १६.३४ दिन पुगेको छ। सन् २०२५ मा आएका पर्यटक मध्ये भारतबाट करिब २ लाख ९३ हजार रहेका छन्। त्यसैगरी, अमेरिका १ लाख १३ हजार, चीन ९६ हजार, बेलायत ५९ हजार, बंगलादेश ५८ हजार, अष्ट्रेलिया ५० हजार, श्रीलंका ३८ हजार, थाइल्याण्ड ३० हजार, जर्मनी ३० हजार, जापान २५ हजार र अन्य देशबाट ३ लाख ७१ हजार पर्यटक आएका छन्। सर्भेक्षणले सन् २०२५ मा भ्रमण आयमा ४.८ प्रतिशत वृद्धिको पनि संकेत गरेको छ। सन् २०२४ को आर्थिक वर्षमा पर्यटनबाट प्राप्त भ्रमण आय ८३ अर्ब ३९ करोड ४० लाख रुपैयाँ थियो।
ठमेल पर्यटन विकास परिषद्का उपाध्यक्ष सहदेव धमलाले पर्यटकले पर्याप्त खर्च नगरेको खण्डमा कुल गृहनिर्माण उत्पादनमा योगदान कम हुने बताए। उनले भने, “हाल गुणस्तरीय किनमेल गर्न पर्यटकलाई चाहिने वस्तुको अभाव छ।” धमलाले थपे, “पर्यटकको चाहना अनुसार सेवा प्रवाह व्यवस्थित हुनु आवश्यक छ। सेवा र गुणस्तरीय वस्तुको उत्पादनमा राज्यले लगानी बढाउनुपर्ने हुन्छ।”
