भारतले नेपाली भू-भागमा सुरक्षाकर्मी राखेर अतिक्रमण गरेको छ। तर प्रधानमन्त्री बालेनले संसदको रोस्टममा उभिएर भोगचलनमा रहेका सीमाका समस्याहरूलाई नेपालले भारतको भूमि नै मिचेको जस्तो गरी एउटै दरबारमा राखेर अभिव्यक्ति दिएका छन्। प्रधानमन्त्रीको यस्तो अभिव्यक्तिले फेरि नेपालको राजनीतिक र कूटनीतिक परिप्रेक्ष्यमा हलचल मच्चाएको छ। राष्ट्रवादी धाराका व्यक्तिहरू प्रधानमन्त्री बालेनको अभिव्यक्तिमा गम्भीर राष्ट्रघात देखिरहेका छन्। संसद्मा विपक्षी दलहरूले पनि प्रधानमन्त्रीको राजीनामा मागिसकेका छन्। सडकमा समेत तीव्र विरोध जारी छ।
त्यसै गरी, सीमा विवादलाई हल्का रूपमा हेरिरहेका केहीले प्रधानमन्त्रीको अभिव्यक्तिको समर्थन गरिरहेका छन् र यसलाई समाधानका नयाँ माध्यमका रूपमा व्याख्या गरिरहेका छन्। प्रधानमन्त्रीको उक्त अभिव्यक्तिले राष्ट्रघाती हो कि होइन भने समयले नै देखाउने छ। तथापि, नेपालको भारतसँग सीमा विवाद समाधानका सवालमा लिएको अडानका लागि यो आत्मघाती भएको छ। नेपाल-भारत सीमा विवादको इतिहास लगभग दुईश वर्ष पुरानो छ। सुगौली सन्धिदेखि प्रधानमन्त्री बालेनले संसद्मा गरेका पछिल्ला अभिव्यक्तिसम्म आइपुग्दा नेपाल-भारत सीमा विवादका विभिन्न आयाम र कोणहरू संलग्न छन्।
थुप्रै सन्धि र सम्झौताहरू भएका छन्, यद्यपि कतिपय उल्लंघनहरू पनि भएका छन्। यसका कारण भारतको मिचाही प्रवृत्तिबाट नेपाल र नेपालीले दुःख भोग्नुपरेको छ। तर सीमा विवादको समाधान युद्धबाट सम्भव छैन। जति राष्ट्रवादी नाराहरू फेरि फेरि लगाइए पनि ती नाराहरूले मात्रै समाधान दिन सक्दैनन्। अन्तिम समाधानको एक मात्र माध्यम भनेको कूटनीतिक वार्तालाप नै हो। त्यस वार्तामा आफ्नो अडान कमजोर हुने गरी प्रधानमन्त्री बालेनले किन ‘नेपालले पनि भारतको भूमि मिचेको छ’ भनेर अभिव्यक्ति दिए? आज यो यक्ष प्रश्न बनेको छ।
प्रस्तुत छ: नेपाल-भारत सीमा विवादमा सुगौली सन्धिदेखि प्रधानमन्त्री बालेनले संसद्मा दिएको पछिल्लो अभिव्यक्तिसम्मका प्रसंग समेटिएको भिडियो ब्रिफिङ:
