सेयर बजारमा पूँजीगत लाभकर अन्तिम हुने कि नहुने भन्ने विषयमा अन्योलः बजेट व्यवस्थाले द्विविधा थपियो

सरकारले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमार्फत सेयर कारोबारमा लाग्ने अल्पकालीन पूँजीगत लाभकर १० प्रतिशत र दीर्घकालीन लाभकर साढे सात प्रतिशत निर्धारण गरेको छ। पूँजीगत लाभकर अन्तिम कर हुने वा नहुने विषयमा लगानीकर्ताबीच अन्योल कायम हुँदा धितोपत्र बजारमा उतारचढाव देखिएको छ। आन्तरिक राजस्व विभाग र कर विज्ञहरूले सेयर कारोबारमा लागेको पूँजीगत लाभकर नै अन्तिम कर भएकाले थप कर नलाग्ने स्पष्ट पारेका छन्।

२०७९ जेठ २०, काठमाडौं। सरकारले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा ल्याएको पूँजीगत लाभकर सम्बन्धी व्यवस्था अहिले चर्चा बटुल्दैछ। सरकारले सेयर कारोबारबाट प्राप्त हुने आयमा पूँजीगत लाभकर २.५ प्रतिशतले वृद्धि गरि यो कर अन्तिम हुने घोषणा समेत गरेको थियो। तर पूँजीगत लाभकर अन्तिम हुने विषय आर्थिक विधेयकमा स्पष्ट नभएको कारण धेरैलाई अन्योलमा पार्ने स्थिति सिर्जना भएको छ।

अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले बजेट वक्तव्यमा जसरी स्पष्ट घोषणा गरेका थिए, आर्थिक विधेयकमा त्यो त्यसरी प्रष्ट नभएको समाचार छ। सेयर लगानीकर्ताले बजेटको पूर्वतयारीमा अर्थमन्त्रीलाई सुझाव दिँदै पूँजीगत लाभकर बढाए पनि अन्तिम घोषणा गरिदिन अनुरोध गरेका थिए। अर्थमन्त्रीले पनि पूँजीगत लाभकर अन्तिम नै रहेको जानकारी प्रकाशित गरेका छन्। तर, आर्थिक विधेयकमा सबै पूँजीगत लाभकर अन्तिम हुने कुरा नसमेटिएको भन्दै असन्तुष्टि व्यापक बनेको छ। लगानीकर्ताको यस अन्योलताका कारण धितोपत्र बजार सूचकांक बजेट घोषणा पछिको पहिलो दिन सोमबार २६ अंकले घटेको छ। त्यसपछि मंगलबार २२ अंकले बढेको समाचार छ।

सरकारले आर्थिक विधेयकमार्फत आयकर ऐन संशोधन गरी पूँजीगत लाभकरको दर अल्पकालीनका लागि १० र दीर्घकालीनका लागि ७.५ प्रतिशत कायम गरेको छ। यसअघि यो दर अल्पकालीनमा ७.५ र दीर्घकालीनमा ५ प्रतिशत थियो। सेयर एक वर्षसम्म होल्ड गरेर बिक्री गरेमा अल्पकालीन र सो भन्दा बढी समय होल्ड गरी बिक्री गरेमा दीर्घकालीन कर लाग्ने व्यवस्था छ। यसरी सेयर बिक्री गर्दा प्राप्त लाभमा पूँजीगत लाभकर तिरेपछि अन्य कुनै कर लाग्दैन भन्ने चार्टर्ड एकाउन्टेन्ट उमेशराज पाण्डेले बताए। ‘पूँजीगत लाभकर लागिसकेको आयमा पुनः कर लाग्ने चलन छैन,’ उनले भने, ‘नेपालको सन्दर्भमा पनि पूँजीगत लाभकर लागेको आयमा विगत देखि अन्य कुनै कर लागेको छैन, यो अभ्यास पुरानो हो र अहिले यसको अन्तिम कर भनिनुले प्रायः फरक पर्दैन।’