समाचार सारांश समीक्षापछि तयार गरिएको। अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले भने, ‘हामीले एउटा सम्झौतामा पुग्नु छ किनभने म प्रधानमन्त्री मोदीलाई धेरै मन पराउँछु’। रुसी राष्ट्रपति पुटिनले अमेरिकी दबाबले भारतलाई नछुने र दुई देशबीचको साझेदारी निरन्तर बलियो रहने दाबी गरे। सेप्टेम्बरमा नयाँ दिल्लीमा हुने ब्रिक्स शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन रुसी राष्ट्रपति पुटिन भारत आउने निश्चित भएको छ। २२ जेठ, काठमाडौं । विश्वका दुई ठूला शक्ति राष्ट्र अमेरिका र रुसले भारतलाई आफ्नो तर्फ आकर्षित गर्ने प्रतिस्पर्धा अघि सारेका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले खुल्ला रुपमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको प्रशंसा गर्दै आफ्ना स्वार्थ र साझेदारीलाई बलियो बनाउने संकेत दिएका छन्।
अमेरिकी चासो: मोदीसँगको दोस्ती र व्यापार सम्झौता अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले ह्वाइट हाउसमा सञ्चारकर्मीहरूसँग कुरा गर्दै छिट्टै अमेरिका र भारतबीच ठूलो व्यापार सम्झौता हुन सक्ने बताएका छन्। उनले प्रधानमन्त्री मोदीलाई आफ्नो ‘धेरै राम्रो साथी’ बताए र दुई देशबीच मजबुत सम्बन्ध रहेको औंल्याए। ट्रम्पले भने, विगतमा भारतले अमेरिकासँग व्यापारमा उच्च भन्सारसुरमा फाइदा उठाएको तर अमेरिकालाई सोही समय खासै लाभ नभएको गुनासो गरेका छन्। यद्यपि हाल परिस्थिती परिवर्तन भई अमेरिकाले भारतसँगको व्यापारबाट राम्रो आम्दानी गरिरहेको उनको दाबी छ। ट्रम्पले अगाडि भने, ‘हामीले एउटा सम्झौतामा पुग्नै पर्छ किनभने म प्रधानमन्त्री मोदीलाई धेरै मन पराउँछु।’
ट्रम्पको प्रशंसा भइरहेकै बीच अमेरिकाले भारतसहित ५४ देशमाथि अतिरिक्त कर (ट्यारिफ) लगाउने घोषणा पनि गरेको छ। यो कदम जबर्जस्ती श्रमबाट उत्पादन भएको सामग्रीको आयातलाई रोक्नका लागि उठाइएको हो। रुसको दाबी: अमेरिकी दबाबबाट भारत नछुने रुसका राष्ट्रपति पुटिनले ४ जुनमा सेन्ट पिटर्सबर्गमा विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय समाचारपत्रकारहरुसँग संवाद गर्दै भारत र प्रधानमन्त्री मोदीको खुलेर प्रशंसा गरे। उनले भने, अमेरिकाले भारतमाथि दबाब दिन खोजे पनि रुससँगको सम्बन्धमा असर पर्ने छैन र भारतले त्यसको प्रतिवाद गर्नेछ। पुटिनले भारतलाई ‘महान् देश र लोकतन्त्र’ भन्दै रुसले भारतलाई आफ्नो भरपर्दो साझेदार मान्ने बताए।
उनी भन्छन् कि भारत आफ्नो राष्ट्रिय हितलाई प्राथमिकतामा राख्ने भएकाले अमेरिकी सम्बन्ध बढ्दा भारत-रुस सम्बन्ध कमजोर हुने छैन। पश्चिमी देशहरूले रुससँगको सम्बन्धमा कमी ल्याउन दबाब दिएकोले पनि भारतमाथि दबाब दिनु अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धका लागि हानिकारक हुने उल्लेख पुटिनले गरेका छन्। पुटिनले प्रधानमन्त्री मोदीको नेतृत्व र नीति कार्यान्वयनमा निरन्तर मेहनतका कारण भारत विश्वकै सबैभन्दा ठूलो र तीव्र आर्थिक वृद्धिदर भएका देशमध्ये पर्न सफल भएको बताए। भविष्यमा भारत-रुस व्यापार १०० अर्ब डलर पुग्ने विश्वास पनि व्यक्त गरे।
आगामी भ्रमण र भारत-रुस सम्झौताहरू भारतले यस वर्ष ब्रिक्सको अध्यक्षता गर्दै आएको छ। सेप्टेम्बर १२ र १३ मा नयाँ दिल्लीमा हुने ब्रिक्स शिखर सम्मेलनमा सहभागी हुन पुटिन भारत आउन लागेका छन्। प्रधानमन्त्री मोदीले पनि यसै वर्ष रुसी भ्रमण गर्ने कार्यक्रम तय गरेका छन्। यसअघि सन् २०१५ डिसेम्बर ४ मा २३औं भारत-रुस वार्षिक शिखर सम्मेलनमा भाग लिन पुटिन भारत आएका थिए। यो उनको युक्रेन युद्धपछि पहिलो भ्रमण र सन् २०२१ पछि दोस्रो हो। दिल्लीमा पुगेपछि पुटिन र मोदी एउटै टोयोटा एसयुभीमा प्रधानमन्त्री निवासको गृह यात्रा गरेका थिए। डिसेम्बर २०१५ मा दुई देशबीच केही महत्वपूर्ण सम्झौताहरू भएका थिए। तीमध्ये रुसले भारतलाई निरन्तर र अवरोधरहित इन्धन आपूर्ति गर्ने प्रतिबद्धता जनाएको थियो। भारतीय कम्पनीहरूले रुसको एक कम्पनीसँग सहकार्य गर्दै रुसमै युरिया प्लान्ट स्थापना गर्ने सम्झौता गरेका थिए। साथै, भारतको एफएसएसएआई र रुसको उपभोक्ता संरक्षण एजेन्सीबीच औपचारिक सम्झौता गरी खाद्य सुरक्षा नियमहरू सुदृढ बनाउने निर्णय भएको थियो। मेडिकल अनुसन्धान र स्वास्थ्य सेवामा सहकार्य बढाउन विभिन्न समझदारी पत्रमा पनि हस्ताक्षर भएको थियो। बन्दरगाह तथा शिपिङ सञ्चालनमा सहकार्य गर्ने दिशामा पनि सहमति भएको थियो। दुवै देशले जनताको आवतजावत सहज बनाउन र आप्रवासन प्रक्रियालाई सरल बनाउन आन्तरिक समझदारी गरेका थिए।
