आधा सिलिन्डर ग्यासको समस्या: उपभोक्ता र उद्योगीको गुनासो

नेपाल आयल निगमले आधा सिलिन्डर ग्यास बेच्न निर्देशन दिएको तीन महिना पुगेको छ। बजारमा खाना पकाउने ग्यासको अभाव केही कम देखिए पनि उपभोक्ता, विक्रेता तथा उद्योगीहरूले विभिन्न प्रतिकूल प्रभावको गुनासो गरेका छन्। सगरमाथाको प्रवेशद्वारका रुपमा चिनिने नाम्चे बजारमा रेस्टुरेन्ट व्यवसाय गर्दै आएका पासाङ् शेर्पाले यसको कारण उपभोक्तालाई ठुलो घाटा भैरहेको बताए। “ढुवानीको कष्टले यहाँ एक सिलिन्डर ग्यासको मूल्य ६ हजार रुपैयाँसम्म पुग्छ। आधा सिलिन्डर भए पनि ढुवानी खर्च उस्तै लाग्छ। मैले केही स्टक राखेको छु, त्यसैले अहिलेसम्म ठूलो असर परेको छैन, तर अब समस्या बढ्ने देखिन्छ,” शेर्पाले भने।

यस्तै, दूरदराज क्षेत्रमा बसोबास गर्ने र व्यवसाय गर्नेहरूलाई आधा सिलिन्डर मात्र ग्यास उपलब्ध हुँदा धेरै घाटा भएको छ। साधारण शहरी उपभोक्तालाई पनि यसले असहज पारेको छ। विभिन्न समस्याहाल प्रति सिलिन्डर खुद्रा मूल्य २१६० रुपैयाँ र आधा सिलिन्डरको मूल्य १०८० रुपैयाँ छ। आधा सिलिन्डर भए तापनि ग्राहकको घरसम्म ल्याउने ढुवानी शुल्क उही कायम छ। पूरा सिलिन्डरमा १४.२ किलोग्राम ग्यास हुन्छ, जबकि आधा सिलिन्डरमा ७.१ किलोग्राम मात्र ग्यास उपलब्ध हुन्छ। उपभोक्ताहरूलाई आधा सिलिन्डरको कारण दोहोरो असर भैरहेको अभियानकर्मीहरूले बताएका छन्। “ढुवानी खर्च उही रहन्छ, तर सिलिन्डरमा आधा मात्र ग्यास भएकोले त्यसको अवधि सानो हुन्छ,” उपभोक्ता हित संरक्षण मञ्चकी ज्योति बानियाँले बताइन्।

उद्योगी व्यवसायीहरू पनि आधा सिलिन्डरको प्रावधानलाई सहज मान्दै छैनन्। “आयल निगमले प्रति सिलिन्डरमा ४५ देखि ४७ रुपैयाँ शुल्क लगाउन अनुमति दिएको छ। तर हाम्रो ढुवानी शुल्क बढेकाले घाटा भैरहेको छ। आधा मात्र बेच्न पाएकाले पनि समस्या थप भएको छ,” नेपाल एलपी ग्यास उद्योग संघका महासचिव अमित अग्रवालले गुनासो गरेका छन्। उद्योग र उपभोक्तासँगै वितरकहरूले पनि असर भोगिरहेको बताएका छन्। “सामान झार्ने/उठाउने शुल्क उस्तै छ, तर व्यापार कारोबार कम भएको छ,” नेपाल ग्यास विक्रेता महासङ्घका महासचिव विनोद काफ्लेले बताए।

मध्यपूर्वको द्वन्द्व सुरु हुनु भन्दा पहिले नै नेपालमा खाना पकाउने ग्यासमा केही अभाव देखिन थालेको थियो। इरानमाथि अमेरिकाद्वारा आक्रमण र होर्मुज जलमार्ग अवरुद्ध भएपछि एलपीजी आपूर्तिमा ठूलो समस्या आएको छ। त्यसै सन्दर्भमा सरकारले फागुन २८ गतेदेखि आधा सिलिन्डर मात्र वितरणको व्यवस्था गरेको थियो। उपभोक्ता तथा उद्योगीहरूले पुरानै विधि अनुसार पूरा सिलिन्डर बिक्रीको माग गरेपछि निगमले जवाफ दिएको छ। “अहिले मुख्य विषय उपलब्धता हो। (मध्यपूर्व) द्वन्द्व अझै सकिएको छैन। भारतबाट ग्यास आयात गर्ने मुलुक पनि ग्यासको ६० प्रतिशत हिस्सा खाडी मुलुकबाट लिएर आउँछ,” निगमका प्रवक्ता मनोजकुमार ठाकुरले जानकारी दिए।