फेसबुक र इन्स्टाग्रामको मातृ कम्पनी मेटाले चिनियाँ एआई स्टार्टअप कम्पनी मानुससँगको डेटा आदानप्रदान पूर्ण रूपमा बन्द गरेको छ। चीन सरकारले राष्ट्रिय सुरक्षाको कारण देखाउँदै २ अर्ब डलरको खरिद सम्झौता रद्द गर्न आदेश दिएपछि मेटाले यो कदम चालेको हो। मेटाका अनुसार, कम्पनीले मानुसका कर्मचारीहरूलाई आफ्नो आन्तरिक प्रणालीबाट अलग पनि गरिसकेको छ। यससँगै मेटाका कर्मचारीहरूलाई पनि मानुसका एआई प्रविधिहरू आन्तरिक काममा प्रयोग गर्न रोक लगाइँएको छ।
मेटाले आफ्ना कर्मचारीहरूलाई हालसम्म मानुसमा भइरहेका प्रोजेक्टहरूलाई आफ्नै प्रणालीमा सार्न निर्देशन दिँदै यो साझेदारीलाई आधिकारिक रूपमा बन्द गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ। सन् २०२५ को डिसेम्बरमा मेटाले २ अर्ब डलरमा मानुस कम्पनीलाई किन्ने घोषणा गरेसँगै यो विवाद निस्किएको थियो। एआई प्रविधिमा काम गर्ने मानुस कम्पनी सुरुमा चीनमा स्थापना भएता पनि सन् २०२५ को मध्यतिर यसले आफ्नो मुख्य कार्यालय सिङ्गापुर सारिसकेको थियो।
तर, कम्पनी विदेश सरे पनि यसको प्रविधि र जग चिनियाँ भएकाले यसमा चीन सरकारको निगरानी कायम थियो। त्यसपछि चीन सरकारले आफ्नै देशको संवेदनशील प्रविधि विदेशिएको र प्रविधि निर्यात सम्बन्धी नियम उल्लंघन भएको भन्दै करिब दुई महिना अघि नै यो सम्झौता रद्द गर्न आदेश दिएको थियो। चीनको सोही दबाबका कारण अहिले मेटाले यस्तो निर्णय गरेको हो। मेटाले सम्बन्ध तोड्न थालेपछि मानुसका चिनियाँ संस्थापकहरू अहिले आफ्नो स्टार्टअपलाई मेटाको नियन्त्रणबाट फिर्ता लिने तयारीमा छन्। उनीहरूले अन्य बाहिरी लगानीकर्ताहरूबाट करिब १ अर्ब डलर रकम जुटाएर मेटाबाट कम्पनी फर्काउने योजना बनाएका छन्। आवश्यक रकम जुटेपछि उनीहरूले कम्पनीलाई चिनियाँ संयुक्त लगानी (जोइन्ट भेन्चर) को ढाँचामा लैजाने र भविष्यमा हङकङको सेयर बजारमा सूचीकृत गराउने रणनीति तयार गरिरहेका छन्।
