पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री र कूटनीतिज्ञहरूका अनुसार हाल चीन ‘नेपाल सरकारको नीतिलाई लिएर सशङ्कित’ छ। यसै पृष्ठभूमिमा चीन भ्रमणमा रहेका परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनालले सोमबार अपराह्न चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यी सँग बेइजिङमा भेटवार्ता गर्ने कार्यक्रम रहेको छ, तर भेटवार्ताको विस्तृत विवरण भने आएको छैन। तर नेपालको नयाँ सरकारका परराष्ट्रमन्त्रीको समग्र चीन भ्रमणको उद्देश्यबारे पूर्वपरराष्ट्रमन्त्री तथा नेकपाका नेता नारायणकाजी श्रेष्ठको भनाइमा, अहिलेको सरकारले परराष्ट्र नीति कसरी सञ्चालन गर्छ र व्यवहारमा त्यसलाई कसरी लागू गर्छ भन्ने विषय अझै स्पष्ट छैन। ‘त्यसकारण छिमेकी देशलाई विश्वासमा लिने गरी प्रस्तुत हुन आवश्यक छ।’
जेन जी आन्दोलनको पृष्ठभूमि र यसबाट बनेको सरकारले चीनलाई सशङ्कित बनाएको भन्ने बुझाइ कतिपयमा पाइन्छ। “म सशङ्कित शब्द प्रयोग गर्न चाहन्न, तर सरकारको परराष्ट्र नीतिबारे सर्वत्र जिज्ञासा छ र एक हदसम्म आशङ्का पनि हुन सक्छ,” श्रेष्ठ भन्छन्, “सरकारले स्वतन्त्र परराष्ट्र नीति र असंलग्नताको निरन्तरतामा जोड दिंदै छिमेकीलाई पहिलो प्राथमिकता दिने आधारमा अघि बढ्ने कुरा स्पष्ट गर्न आवश्यक छ।” मन्त्री खनालले अन्य चिनियाँ उच्च अधिकारीहरूसँग पनि भेटवार्ता गर्ने बताइएको छ। लिडर श्रेष्ठको विचारमा, ती छलफलहरूमा चीनलाई कसरी आश्वस्त पार्न सकिन्छ र व्यवहारमा सरकार कसरी प्रस्तुत हुन्छ भन्ने कुरामा भ्रमणको सफलत ज्ञान निर्भर गर्नेछ।
“चीनलाई पनि हामी स्वतन्त्र परराष्ट्र नीतिकै पक्षधर हौं र चीनसँग राम्रो छिमेकी मैत्री सम्बन्ध अझ बलियो बनाउन चाहन्छौं भन्ने विश्वस्त पार्नुपर्छ,” उनी भन्छन्। सुशील कोइराला र शेरबहादुर देउवा प्रधानमन्त्री हुँदा विदेश मामिला सल्लाहकार रहेका दिनेश भट्टराईको बुझाइमा पनि नेपालले चीनलाई विश्वास दिलाउनै पर्नेछ। मन्त्री खनालका लागि यो चीन भ्रमण परीक्षा नै हो। उनी भन्छन्, “चीन धेरै सशङ्कित छ। उसलाई विश्वास दिलाउन अत्यन्त जरुरी छ। यसमा परराष्ट्रमन्त्री कतिको सफल हुन्छन् भन्ने कुरामा यो भ्रमणको परीक्षण हुनेछ।”
निर्वाचनपछि झन्डै दुई तिहाइ मत प्राप्त गरी बलियो सरकार गठन भएको छ। यो राजनीतिक अवस्था सामान्यतया सम्बन्ध, सहकार्य र द्विपक्षीय साझेदारीका लागि अझ अनुकूल हुनुपर्ने मानिन्छ। तर किन छिमेकीहरू अझ सशङ्कित भएको प्रश्न उठ्छ। कूटनीतिज्ञ भट्टराईले जेन जी आन्दोलन, त्यसपछिका गतिविधि र त्यस सम्बन्धी कुराकानीहरूलाई कारण मान्छन्, जुन चीनविरोधी गतिविधि संग जोडिएका छन्। “हालको सरकार पश्चिमोन्मुख देखिन्छ भनेर चीनलाई विश्वास दिलाउनु वर्तमान मुख्य आवश्यकता हो,” उनी भन्छन्, “हामी कतिसम्म विश्वसनीय देखिन्छौं त्यो महत्वपूर्ण छ।”
