काठमाडौंको नयाँ बानेश्वरमा बिहानको साढे ८ बजेको समय हो। एक युवती मोबाइल हातमा लिएर कार्यालयतर्फ हतारिँदै छिन्। केही सेकेन्डमै उनी मोबाइलमा एउटा राइडर सेयरिङ एप खोल्छिन्, आफ्नो गन्तव्य टाइप गर्छिन् र केही मिनेटमै बाइक उनको अगाडि आइपुग्छ। उनी सहजै बाइक चढेर आफ्नो कार्यालयमा लाग्छिन्। यो दृश्य आजको नेपालको लागि असामान्य छैन। बरु, पठाओ, इन्ड्राइभ, उबर र याङ्गो जस्ता राइडर सेयरिङ एपहरूले सिर्जना गरेको नयाँ सहरी जीवनशैलीको प्रतिनिधि तस्वीर हो। विशेष गरी १८ देखि ३० वर्ष उमेरसमूहका युवायुवतीहरूमा यस्ता एपहरूको लोकप्रियता दिनप्रतिदिन बढिरहेको छ।
व्यस्त दिनचर्या, सार्वजनिक यातायातको अनिश्चितता र समयको महत्त्व बुझ्ने नयाँ पुस्ताले डिजिटल प्रविधिलाई आफ्नो दैनिक जीवनको अपरिहार्य साथी बनाइसकेको छ। काठमाडौंका व्यस्त सडकदेखि पोखरा, विराटनगर र बुटवलजस्ता शहरसम्म आजकल यस्तो दृश्य झन् सामान्य हुँदै गएको छ। यस्तो देखिन्छ, अब यात्रा आफैंले होइन मोबाइलले तय गर्न थालेको छ। काम, पढाइ, तालिम, किनमेल वा साथीभाइसँग भेटघाट– जे भए पनि यात्रा सजिलो र छिटो बनाउन यी एपहरूले ठूलो भूमिका खेलेका छन्।
सार्वजनिक यातायातको भीड, लामो प्रतीक्षा र असुविधाबाट जोगिन धेरैले यिनै विकल्प रोजिरहेका छन्। समयलाई हेर्ने नयाँ दृष्टिकोण आजको पुस्ताले समयको मूल्य राम्ररी बुझ्छ। राइडर सेयरिङ एपहरूले यात्राको भाडा, दूरी, समय र चालकको विवरण पहिले नै देखाइदिन्छन्, जसले यात्रालाई अनुमान होइन, योजना बनाउने कार्य बनाइदिएको छ। अब बस कहिले आउँछ, कहाँ रोकिन्छ वा कति समय लाग्छ भन्ने अनिश्चिततामा बस्नुपर्ने अवस्था कम भएको छ।
केही क्लिकमै दिनभरको तालिका मिलाउन सकिन्छ, जसले जीवनलाई अलि व्यवस्थित र सहज बनाएको छ। यात्रुका लागि सुविधा, चालकका लागि अवसर यी एपहरूले यात्रुलाई मात्र सहजता दिएको छैन, हजारौँ युवालाई आम्दानीको नयाँ बाटो पनि प्रदान गरेका छन्। कलेज पढ्ने विद्यार्थी, जागिरे वा अन्य पेशामा रहेका धेरैले आफ्नो नियमित यात्रासँगै यात्रु लिएर पेट्रोल खर्च उठाउनेदेखि अतिरिक्त आम्दानी गर्ने अवसर पाएछन्।
प्रविधिसँगै समाजमा परिवर्तन राइडर सेयरिङ एपहरूले नेपाली समाजमा यात्राको नयाँ संस्कृति विकास गरेका छन्। यसले मानिसलाई प्रविधिमैत्री, समयप्रति सचेत र आर्थिक अवसरप्रति खुला बनाएको छ। आजको युवापुस्ता केवल गन्तव्यमा पुग्न मात्र होइन, आफ्नो समय, श्रम र स्रोतको बुद्धिमानीपूर्वक उपयोग गर्न चाहन्छन्। सायद त्यसैले आज पठाओ, इन्ड्राइभ, उबर र याङ्गो जस्ता सेवा केवल मोबाइल एप मात्र होइनन्, यी नयाँ पुस्ताको बदलिँदो जीवनशैली, समयको मूल्य र अवसरको प्रतीक बनेका छन्।
यस्ता डिजिटल प्लेटफर्महरूले हजारौँ युवालाई स्व-रोजगारी र अतिरिक्त आम्दानीको अवसर प्रदान गरेका छन्। विद्यार्थी, जागिरे र स्वरोजगारमा रहेका धेरै युवाले आफ्नो खाली समयलाई आम्दानीमा परिणत गरिरहेका छन्। अर्कोतर्फ, विशेष गरी महिला यात्रुहरूका लागि यस्ता सेवाले तुलनात्मक रूपमा छिटो, व्यवस्थित र सहज यात्रा अनुभव उपलब्ध गराएको छ। डिजिटल प्रविधिको प्रयोगले उनीहरूको दैनिक आवतजावतलाई सरल र समयमुखी बनाएको छ। नयाँ जीवनशैलीतर्फको यात्रा राइडर सेयरिङ एपहरूले नेपाली युवापुस्ताको सोच, समय व्यवस्थापन र डिजिटल बानीमा ठूलो परिवर्तन ल्याइरहेका छन्।
जब प्रविधिले दैनिक जीवनका साना–साना झन्झटहरू घटाउँछ, तब त्यसले केवल यात्रा होइन, जीवनशैली नै परिवर्तन गरिदिन्छ। समय बचत गर्ने, जीवनलाई सजिलो बनाउने र आर्थिक अवसर दिने डिजिटल साथीजस्तै बनेका छन्। यस्ता प्रविधिको प्रयोगले नेपाललाई बिस्तारै अझ व्यवस्थित, जोडिएको र अवसरले भरिएको डिजिटल समाजतर्फ अघि बढाइरहेको छ।
