लिओनेल मेस्सीले अल्जेरिया विरुद्धको खेलमा ह्याट्रिक गरेपछि ३ दशकदेखि नेपालमा जर्सी व्यवसाय गर्दै आएका कम्पनीका व्यवस्थापक जनक न्यौपानेले भने, “अब मेस्सीको जर्सीको माग थप बढ्ने पक्का छ!” मन पर्ने खेलाडी र टोलिको नाम अंकित जर्सीको बिक्रीमा महिना दिनअघि रेस्टुरेन्ट या शहर तथा गल्लीहरूमा विश्वकपको उत्साह नेपाली बजारमा प्रत्येक विश्वकपमा देखिने क्रम हो। तर यसपटक दृश्य केही फरक देखिएको छ। महिना दिनअघि शान्त देखिएका समर्थकहरू अन्तिम समयमा अचानक सक्रिय भएका छन् र जर्सी विक्रेताहरूले त्यसको यो रूप देखाउँछन्। बजारमा जर्सीको अभाव देखिएको छ भने समर्थकहरूले विश्वकप मनाउने तरिका पनि फरक हुँदै गएको छ।
१९ वर्षीया अन्जु गुरुङ पोर्चुगलका खेलाडी रोनाल्डोकी फ्यान हुन्। उनले पोर्चुगलको नियमित रातो जर्सी किन्न पाएनन्। सेतो ‘अवे’ जर्सी बजारमा भेट्टाउनसमेत सकेकी छैनन्। उनले भनिन्, “पाएसम्म खोज्नेछु, नभए यसपटक रातो जर्सीमै चित्त बुझाउनु पर्ने हुन्छ।” नेपाली बजारमा जर्सीको माग अन्तिम समयमा व्यापक रूपमा बढेको र व्यापारीहरूले त्यो माग सहजै धान्न नसकेको बताउँछन्। यसैगरी हालसालै विद्यालयहरूले विद्यार्थीलाई विश्वकप जर्सी लगाएर विद्यालय आउन आग्रह गरेपछि पनि यसको माग बढेको देखिन्छ। काठमाडौँका धेरै विद्यालयहरूले यस्तो सूचना जारी गरेका छन्, जसमा ‘यो अनिवार्य होइन’ पनि उल्लेख गरिएको छ।
एक अभिभावक भन्छन्, “अरु सबैले जर्सी लगाएर आएपछि आफ्ना छोराछोरीलाई नलगाउन भन्न सकिंदैन। पसल गएँ, चाहेको जर्सी पाइएन।” थुप्रै रेस्टुरेन्ट र कार्यालयका कर्मचारीहरूले पनि विभिन्न देशका जर्सी लगाएर सेवा दिइरहेका छन्, जसले मागलाई अझ तेज बनाएको व्यापारीहरूको भनाइ छ। नेपालमा प्रायः अर्जेन्टिना, पोर्चुगल र ब्राजिलका जर्सीको माग बढी हुने गर्दछ र यसपटक पनि त्यही परम्परा दोहोरिएको देखिन्छ। कुलेश्वरमा जर्सी पसल चलाउने सुमिना पौडेल भन्छिन्, “धेरै अभिकल्पित माग अर्जेन्टिनाकै भएको छ। त्यसपछि पोर्चुगल जर्सी खोज्न आउने धेरै छन्। तर माग अनुसार सामान अभाव हुँदा दिन सकिरहेका छैनौं।”
जर्सी अभाव हुनुको मुख्य कारण विदेशबाट सामान आयात घट्नु रहेको व्यापारीहरूले बताउँछन्। नेपाल सरकारले वैशाख १५ गतेदेखि आयात हुने वस्तुहरूमा भन्सार विन्दुमा अधिकतम खुद्रा मूल्य (एमआरपी) र आवश्यक लेबल खुलाउन अनिवार्य गरेको थियो। तर व्यवसायीसँग भएका छलफलमा विदेशी कम्पनीहरूले नेपालका लागि छुट्टै एमआरपी नतोक्ने र भन्सारमा हजारौं सामानमा स्टिकर टाँस्न सम्भव नभएको भन्दै विरोध गरेका थिए। समस्या बढेपछि सरकारले आयातकर्तालाई भन्सार विन्दुमा एमआरपी घोषणा गरेर सामान छुटाउन दिने व्यवस्था गरी लचकता अपनायो। तर विश्वकप सुरु भइसकेपछि अन्योल छ, त्यसकारण मागअनुसार सामान उपलब्ध नहुन सक्छ।
सुमिना भन्छिन्, “हामी होलसेलमा सामान किन आउँछ? एमआरपी विवादका कारण सामान कम आएको छ र जितिगरिको जस्तै मागअनुसार सामान पाइँदैन।” केल्मी नेपालका प्रबन्ध निर्देशक उत्तम न्यौपानेले पनि एमआरपी विवादले बजारमा सामग्रीको अभाव हुन सक्ने बताउनु भयो। उहाँले भन्नुभयो, “हाम्रो ब्राण्डको जर्सी जोर्डन र बोस्निया हर्जगोभिनाको राष्ट्रिय टोलीले लगाएको छ। त्यसको माग उच्च छैन। हामी अरु ब्राण्ड बेच्दैनौं। तर जर्सी अभाव भएको खबर सुनेको छु।” तर बजारमा अभाव देखिएको जर्सी सामान्य स्तरको होइन, ‘प्लेयर क्वालिटी’को जर्सी रहेको बुझिन्छ। जनक न्यौपानेका अनुसार माग धेरै भए पनि आयात कम हुँदा व्यापारीहरूले नेपालमै स्तर मिलाएर जर्सी बिक्री गर्न थालेका छन्। प्लेयर क्वालिटी सामानको अभाव देखिएको छ। उनले भन्छन्, “अघिका वर्षहरूमा जस्तो पान पसलहरूमा जर्सी झुण्ड्याइएको देखिँदैन, कपडा पसलहरूमा जर्सी भेटिन्छ तर प्लेयर क्वालिटी पाउनु सुन खोजेजस्तै भएको छ।”
त्यसैले समर्थकहरूले बजारमा जे भेट्छन् त्यो जर्सी लगाएर मन छुने गर्छन्। अघिल्ला वर्षहरू जस्तै ब्राजिलको पहेँलो जर्सी लगाएर बजारमा घुम्ने समर्थकहरू यसपटक देखिएका छैनन्। चोक-गल्लि रंगीन हुने रङ्गीचङ्गी दृश्यहरू पनि कमै देखिन्छन्। विश्वकप हेर्ने र समर्थन गर्ने तरिका समेत परिवर्तन हुँदै गएको छ। सामाजिक सञ्जालको प्रभाव बढ्दै गर्दा समर्थकहरूले विश्वका विभिन्न खेलाडीहरू चिन्न र त्यो आधारमा समर्थन गर्ने विधि अपनाउन थालेका छन्। पहिले एउटै परिवारले अर्जेन्टिना वा ब्राजिलको जर्सी लगाएर सामाजिक सञ्जालमा पोस्ट गर्ने चलन थियो। आजभोलि त्यो रुझान परिवर्तन हुँदैछ। जनक न्यौपाने भन्छन्, “अहिले एउटै परिवारका बुवाआमा र छोराछोरीको रोजाइ फरक देखिन्छ। एउटै घरमा चारजना चारवटा भिन्न जर्सी लगाउँछन्।”
उनका अनुसार एसियाली राष्ट्रहरूको जर्सी खोज्नेहरू विगतभन्दा धेरै भएका छन्। त्यसैगरी, उत्तर अमेरिकामा खेल हुँदै हुनुको प्रभाव नेपाली समर्थकमा फरक तरिकाले परेको छ। विश्वकपका क्रममा रेस्टुरेन्टमा चहलपहल विगतमा राम्रो हुन्थ्यो, तर अहिले रातिको खेलले र समय अनुकूल नभएकाले व्यवसायमा प्रभाव परेको छ। धेरै समर्थकहरू घरमै बसेर विश्वकपको मजा लिइरहेका छन्। जर्सीको माग भने नेपालमा पहिलेभन्दा कम छैन। मेस्सीको प्रभावका कारण अर्जेन्टिनाको प्रभाव अझै बढी देखिन्छ। तर अन्य राष्ट्रका जर्सी खोज्नेहरूको संख्या पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यसले नेपालीहरूको बदलिएको खेलप्रेमी शैलीलाई दर्शाएको छ।
