ऊर्जा संकटबीच रूसले दक्षिण-पूर्वी एसियाका लागि ‘तेस्रो शक्ति’को विकल्पका रूपमा आफूलाई अघि सारेको छ
रूसले कजानमा आयोजित ‘आसियान–रुस स्मृति शिखर सम्मेलन’ मार्फत दक्षिण-पूर्वी एसियाली देशहरूका लागि ऊर्जा आपूर्तिको भरपर्दो विकल्पका रूपमा आफूलाई प्रस्तुत गरेको छ। रूसले लाओससँग आणविक ऊर्जाको प्रयोग र मलेसियासँग पेट्रोलियम पदार्थ आपूर्तिको दीर्घकालीन सम्झौता गर्ने तयारी गरेको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार ऊर्जाका क्षेत्रमा सहयोग बढाए पनि समग्र आसियान क्षेत्रभित्र चीन र अमेरिकाको तुलनामा रूसको व्यापार र प्रभाव निकै कम छ। ७ असार, काठमाडौं।
दक्षिण-पूर्वी एसियाली देशहरू अहिले ऊर्जा आपूर्तिको अनिश्चितता र अस्थिरतासँग जुधिरहेका छन्। उनीहरू इरान द्वन्द्वको असर र अमेरिका–चीनबीच बढ्दो प्रतिस्पर्धाको दबाबमा छन्। यस्तो अवस्थामा रूसले यस क्षेत्रका लागि एक भरपर्दो ‘तेस्रो शक्ति’को विकल्पका रूपमा आफूलाई प्रस्तुत गरिरहेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्। रूसको यो रणनीति बिहीबार कजानमा आयोजित ‘आसियान–रुस स्मृति शिखर सम्मेलन’मा प्रष्ट रूपमा देखियो। सम्मेलनमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले यस क्षेत्रका नेताहरूसँग भेटघाट गरे। दुवै पक्षले राजनीतिक र आर्थिक सम्बन्धलाई मजबुत बनाउन सहमति जनाए।
यस क्रममा साइडलाइनमा धेरै द्विपक्षीय सम्झौताहरू पनि भए। यस सम्मेलनले रूसलाई ‘आसियान’ (दक्षिण-पूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको सङ्गठन)सँग नजिकिने अर्को एउटा मंच प्रदान गर्यो। अहिले यस क्षेत्रका धेरै सरकारहरू आफ्ना ऊर्जा स्रोतहरू विविधीकरण गर्न चाहन्छन्। उनीहरूले आफ्ना कूटनीतिक विकल्पहरू खुल्ला राख्न चाहन्छन् र वाशिंगटन वा बेइजिङमध्ये कुनै एकको पूर्ण नियन्त्रणबाट बच्न प्रयासरत छन्। रूसले यस हप्तामा ऊर्जा सम्बन्धी धेरै सम्झौताहरू गर्यो। उसले लाओससँग आणविक ऊर्जाको शान्तिपूर्ण प्रयोगका लागि एउटा सहकार्य रूपरेखामा हस्ताक्षर गर्यो। लाओसले सन् २०५० सम्म शून्य कार्बन उत्सर्जनको लक्ष्य राखेको छ र त्यसका लागि आफ्नो भूमिमा रूसी डिजाइनको आणविक पावर प्लान्ट निर्माण गर्ने सम्भावनाहरू खोज्दैछ।
रूसले मलेसियालाई पेट्रोल, तेल र ग्यास आपूर्तिको ग्यारेन्टी पनि दिएको छ। मलेसियाका प्रधानमन्त्री अनवर इब्राहिमले पत्रकारहरूलाई यसका लागि ‘दीर्घकालीन सम्झौता’ गर्ने तयारी भइरहेको बताए। यसैबीच, रूसको सरकारी आणविक ऊर्जा कम्पनी ‘रोसाटोम’का महानिर्देशक अलेक्सई लिकाचेभले इन्डोनेसियाको चासोबारे पुष्टि गरे। उनका अनुसार इन्डोनेसियाले फ्लोटिङ्ग आणविक पावर प्लान्टहरू विकास गर्ने योजना बनाइरहेको छ र उसले आणविक प्रविधिमा ठूलो चासो देखाएको छ। शिखर सम्मेलनमा इन्डोनेसियाका विदेश मन्त्री सुगियोनोले रूससँगको सहयोग बढाउन आग्रह गरे।
वैश्विक द्वन्द्वका कारण उत्पन्न अवरोधहरूका बीच क्षेत्रीय स्थिरता र लचिलोपनलाई बलियो बनाउन उनले यसो भनेका हुन्। विदेश मन्त्री सुगियोनोले भने, ‘अहिले आसियान क्षेत्रभरि हामी आपूर्ति शृङ्खलालाई बलियो बनाउन र ऊर्जा संक्रमणलाई तीव्र पार्न लगानी गरिरहेका छौँ। यी प्रयासहरूलाई निरन्तरता दिन आसियान एक्लै रहन सक्दैन। हाम्रा बाह्य साझेदारीहरूको गुणस्तरले हाम्रो क्षमतालाई अझ बलियो बनाउँछ।’ उनले थपे, ‘त्यो लक्ष्य प्राप्तिका लागि आफ्नै साझेदारीहरू रोज्न पाउने हाम्रो अधिकार सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा हो। त्यसैले रूससँगको हाम्रो वार्ताको ठूलो महत्त्व छ।’
