उत्तर कोरियाको हतियार मोहले दक्षिण कोरियाली राष्ट्रपतिको शान्ति सपनामा अवरोध

१० असार, काठमाडौं । दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपतिको रुपमा कट्टरपन्थी लि जे म्युङले पदभार सम्हालेको एक वर्ष बितिसक्दा पनि आफ्नो विरोधी प्योङयाङसँग सम्बन्ध सुधार गर्न सफल भएका छैनन्। विश्लेषकहरूले भन्छन्, यो गतिरोध तोड्न राष्ट्रपति लिले सन् १९५० देखि १९५३ सम्म चलेको कोरियाली युद्धलाई औपचारिक रूपमा अन्त्य गर्न चीन र संयुक्त राज्य अमेरिकासँग सहकार्य गर्ने महत्वपूर्ण कदम चाल्नुपर्ने हुन सक्छ। पूर्व राष्ट्रपति युन सुक-योलको कार्यकालमा उच्च बिन्दुमा पुगेको अन्तरकोरियाली तनावलाई समाधान गर्दै उत्तर कोरियासँग शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व कायम गर्ने प्रतिबद्धताका साथ लिले शासन सम्हालेका थिए।

डोङ्गुक विश्वविद्यालयका प्राध्यापक एमेरिटस कोह यु-ह्वानका अनुसार, उत्तर कोरियाले दक्षिणलाई आफ्नो ‘मुख्य शत्रु’ र सबैभन्दा शत्रुतापूर्ण राज्यको रूपमा परिभाषित गरेको कारण लिले सम्बन्ध सुधारमा प्रारम्भदेखि नै जटिलता भोग्नुपरेको थियो। दक्षिण कोरियाले जर्मनी शैलीको पुनर्मिलनको बाटो नभएको स्पष्ट पारे पनि उत्तरले सियोलसँग सम्पर्क तोड्न निर्णय गरेको छ। उत्तरले संविधान संशोधन गरी आफूमाथि आणविक हतियार सम्पन्न राष्ट्रको दर्जा थप्दै सीमा क्षेत्रमा सैन्य सुदृढीकरण गरेको छ जसले कोरियाली एकताको लामो समयको लक्ष्यलाई औपचारिक रूपमा त्यागेको जनाउँछ।

प्योङयाङले आफ्नो संविधानमा आणविक हतियार सम्पन्न राष्ट्रको दर्जा समेत समावेश गरेपछि परमाणु निःशस्त्रीकरण सम्बन्धी वार्ता राजनीतिक तथा कानूनी रूपमा अझै जटिल बनेको छ, कोहले विश्लेषण गरेका छन्। दक्षिण कोरियाले वार्तामा उत्तरलाई ल्याउने प्रयास गरिरहेको छ, तर अमेरिका मध्यपूर्वी द्वन्द्वमा फसेको र चीनले आफूको क्षेत्रीय तनाव खेपिरहेको हुँदा दक्षिण कोरियाका कूटनीतिक विकल्पहरू सिमित बनेका छन्। उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ-उनले आफ्नो आणविक हतियार भण्डार तीव्र गतिमा बढाइरहेका छन् जसले दक्षिणका कूटनीतिक प्रयासहरूलाई अझ जटिल बनाउँदैछ।