विश्वकप २०२६: के ‘भाइरल’ स्टारहरूले आफ्नो ख्यातिका माध्यमबाट समृद्धि आर्जन गर्नेछन्?

लेख जानकारीकेप भर्डका ४० वर्षे गोलकिपर भोजीन्यालाई एनएफएलका प्रसिद्ध खेलाडी टम ब्र्याडीलाई इन्स्टाग्राममा फलोअरको संख्यामा पछाडि पार्न केवल ९० मिनेट लाग्यो। चालु विश्वकपको समूह चरणमा भोजीन्याको प्रभावशाली प्रदर्शनले केप भर्डलाई स्पेनसँग गोलरहित बराबरीमा रोक्न सहयोग पुर्‍यायो। यो परिणाम विश्वकपका एक महत्वपूर्ण दाबेदार टोलीसँगको खेलमा अविश्वसनीय मानिएको थियो। त्यसपछि, इन्स्टाग्राममा ५०,००० मात्र फलोअर भएका भोजीन्याबाट अहिले फलोअरहरूको संख्या एक करोड ७३ लाख बढी पुगेको छ। ब्र्याडीका फलोअरहरू भने एक करोड ५५ लाख छन्। भोजीन्या जस्ता विश्वकपका स्टारहरूले सामाजिक सञ्जालमा आफ्नो ख्याति प्रयोग गरेर आकर्षक आम्दानीका अवसरहरू सिर्जना गर्न सक्नेछन्। तर मिडिया विशेषज्ञ माइक सेराजियोको भनाइ अनुसार त्यो सम्भावना धेरै लामो समयसम्म रहन नसक्ने हुन सक्छ। उनले भने, “यो भिषुअल रूपमा भाइरल हुन्छ। यो अत्यन्त शीघ्र फैलिन्छ र यति नै छिटो मेटिन्छ।”
सामाजिक सञ्जालमा ब्यापक उपस्थिति हुँदा ‘ब्र्यान्ड’ साझेदारी र विज्ञापनदाताहरूले व्यक्तिगत पोस्टहरूका लागि रकम दिन सक्छन्। कोर्नेल विश्वविद्यालयका डिजिटल र सामाजिक सञ्जाल विज्ञ ब्रूक डफीका अनुसार लाखौँ फलोअर भएका ‘इन्फ्लुएन्सर’हरू लाखौं डलर भुक्तानी पाउन सक्छन्। “फलोअरहरु अहिले ‘मुद्रा’ जस्ता भइसकेका छन्… फलोअरहरूको संख्या धेरै हुँदा आम्दानी पनि बढ्छ,” उनी भन्छिन्।
विश्वकप सुरु हुनुअघि न्यूजील्यान्डका डिफेन्डर टिम पेनलाई अर्जेन्टिनाका एक इन्फ्लुएन्सरले “सर्वश्रेष्ठ कम परिचित” खेलाडीको रूपमा चिनाएका थिए। ‘एल्कार्सो’ नामले परिचित भालेन स्कार्सिनीले आफ्ना लाखौँ फलोअरहरूलाई पेनको प्रोफाइल प्रवर्धनका लागि आग्रह गर्दै भिडियो पोस्ट गरे। पेनले पनि मेहनत गरे। उनले इन्स्टाग्राममा बढी पोस्ट गर्दै एल्कार्सोसँग अन्तरक्रिया सुरु गरे। केवल ५,००० फलोअर भएका उनलाई अहिले झण्डै ६० लाख मानिसले फलो गर्छन्, जुन न्यूजील्यान्डको कुल जनसंख्या (५३ लाख) भन्दा पनि धेरै हो। पेनले केप भर्डका भोजीन्याले मैदानमा गरेजस्तो प्रदर्शनबाट ख्याति कमाएका छैनन्। मिडिया र खेलकुद सम्बन्धी अनुसन्धानकर्ता बस्टन कलेजका प्राध्यापक माइक सेराजियोका अनुसार यस्तो प्रवृत्ति खेल दुनियामा तीव्रगतिमा बढिरहेको छ।
सेराजियोका अनुसार राष्ट्रिय टोलीमा छनौट हुने सबै खेलाडीहरू प्रतिभाशाली हुन्छन्। तर पहिले टेलिभिजन प्रसारण वा खाद्य पदार्थहरूको प्याकेटमा विज्ञापनमा देखिनका लागि तपाईंले धेरै उत्कृष्ट हुनुपर्ने हुन्थ्यो। “पहिले जस्तो अहिले मुख्यधाराको सञ्चारमाध्यम आवश्यक छैन र खेलाडीहरूले यी कुराहरू बुझेका छन्,” उनले बताए। “खेलाडीहरूले सामाजिक सञ्जाललाई प्रयोग गरी फलोअर संख्या बढाउने, ब्र्यान्ड सम्झौता गर्ने, पैसा कमाउने र लोकप्रियतालाई सदुपयोग गर्ने काम गरेका छन्।”
सेराजियोलाई लाग्छ खेलप्रेमीहरू अहिले ‘भाइरल क्लिप’प्रति बढी झुकेको छन्। “पूरै खेल प्रदर्शनभन्दा एउटा स्मरणीय क्षण बढी महत्त्वपूर्ण हुन्छ, त्यो राम्रोसँग देखिन्छ र सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएर फैलन्छ,” सेराजियोले भने। “भाइरल क्षण अझ बढी प्रभावशाली हुन्छ र खेलभन्दा पनि बढी महत्त्व प्राप्त गर्छ।” विश्वकपमा सहभागी भई लाखौँ नयाँ प्रशंसक आर्जन गर्ने खेलाडीले के त्यो लोकप्रियतालाई आफ्नो मैदानबाहिरको ‘करिअर’ निर्माणमा रूपान्तरण गर्न सक्छ? “ध्यान तानेको एउटा घाटी अवधि हुन्छ,” सेराजियोले भने। “अहिलेसम्म धेरैले चिन्न नजान्ने केप भर्डका गोलकिपरलाई विश्वकप पछि फेरि सबैले चिन्न सक्छन् भन्ने मलाई लाग्दैन।”
“मेस्सी, रोनाल्डो, नेमार, म्बाप्पेले अवकाशपछि पनि सम्झौताहरू गर्न सक्छन्,” सेराजियोले भने। उनले भने कि अचानक प्रख्यात बन्न पुगेका खेलाडीहरूले करिअर पछिको ख्यातिलाई सफलतापूर्वक प्रयोग गर्न उदाहरणहरू कम छन्। सामाजिक सञ्जाललाई सफलतापूर्वक उपयोग गर्ने एक उदाहरण अमेरिकाकी रग्बी खेलाडी इलोना माहेर हुन्। उनको लोकप्रियता सन् २०२४ को प्यारिस ओलम्पिक्सपछि बढेको थियो। माहेरसँग आफ्नो पडकास्ट छ, उनी अनेकौं ब्राण्डहरूको ‘एम्बेसडर’ हुन् र स्पोर्ट्स इलस्ट्रेटेडका लागि मोडेलिङ पनि गरेकी छन्। उनले टेलिभिजन कार्यक्रममा ‘डान्सिङ विथ द स्टार्स’मा उपविजेता समेत बनेकी छन्। २०२५ का ईएसपीवाई अवार्डमा उत्कृष्ट नयाँ खेलाडीको पुरस्कार पनि जितेकी छन्। डफीका अनुसार नयाँ सामाजिक सञ्जालबाट विकास भएका स्टारहरूलाई दीर्घकालीन करिअरका अवसरहरू छन्, तर कति आम्दानी हुन सक्छ भन्ने ठीक हिसाब लगाउन गाह्रो छ। डफी भन्छिन्, सामाजिक सञ्जालमा प्रायोजित सामग्रीहरूको भुक्तानी दर परम्परागत टेलिभिजन विज्ञापन जस्तो निश्चित छैन। “उचित आम्दानी कस्तो हुन्छ निर्धारण गर्न पर्याप्त मापदण्ड छैन।” “यी व्यक्तिहरूको करिअर अहिलेसम्म फुटबलसँग जोडिएको छ, त्यसैले डिजिटल मिडिया आर्थिक संरचनाको जटिलतामा उनीहरू कसरी अघि बढ्छन् भन्ने कुराले चासो जन्माउँछ।”
विश्वकपका भाइरल स्टारहरूको सांस्कृतिक मूल्य अहिले उच्चतम अवस्थामा पुगेको छ। प्रतियोगिता सकिएपछि उनीहरूले नयाँ प्रशंसकहरूसँग कति राम्रो संवाद कायम राख्न सक्छन् भन्ने कुराले उनीहरूको भविष्य निर्धारण गर्नेछ।