Skip to main content

फिफा विश्वकप २०२६: ‘भीएआर’ के हो र यसले किन विवाद उत्पन्न गर्छ?

यस पटकको फुटबल विश्वकपमा ‘भिडिओ असिस्टन्ट रेफरी’ (भीएआर) पहिले नै चर्चामा थियो तर ७ जुलाईको अन्तिम सोह्रको खेलमा इजिप्टविरुद्ध आर्जेन्टिनाको रोमाञ्चक जितपछि यस सम्बन्धी बहस नयाँ उचाइमा पुगेको छ। खेल सकिन ११ मिनेट बाँकी हुँदा इजिप्ट २–० ले अगाडि थियो। त्यसपछि लिओनेल मेस्सीको नेतृत्वमा रहेको आर्जेन्टिनाले लगातार तीन गोल गर्दै खेल आफ्नो पक्षमा पार्‍यो। एउटा गोल रद्द, र अन्तिम समयमा पेनल्टी माग्दा भीएआरले समीक्षा नगरेको भन्दै इजिप्ट टोली निकै आक्रोशित बन्यो। “सायद उनीहरू विश्वविजेता आर्जेन्टिनालाई प्रतियोगितामा टिकाइराख्न चाहन्थे। सायद उनीहरू मेस्सीलाई उपाधि जित्न मद्दत गर्न चाहन्थे,” खेलपछि इजिप्टका व्यवस्थापक होस्सम हसनले भने।

विशेषत: इजिप्ट १-० ले अगाडि रहेको बेला खेलको दोस्रो भागको मोस्तफा जिकोले गरेको गोल रद्द गरिएकामा उनीहरू निकै असहमत थिए। उक्त गोल हुनु अघि मिडफिल्डर मारवान आतियाले लिसान्ड्रो मार्टिनेजको खुट्टामा टेकेको भन्दै ‘फाउल’ दिइएको थियो। इजिप्टले दाबी गरेको छ कि आर्जेन्टिनाले निर्णायक गोल गर्नुअघि पेनल्टी क्षेत्रमा मोहम्मद सलाहमाथि पनि त्यस्तै ‘फाउल’ भएको थियो, तर त्यतिबेला कुनै ‘फाउल’ दिइएन। यी दुवै घटनामा भीएआरमाथि प्रश्न उठेको छ।

विश्व फुटबल नियामक संस्था फिफाले सन् २०१८ मा औपचारिक रूपमा ‘भिडिओ असिस्टन्ट रेफरी (भीएआर)’ प्रणाली लागू गरेको थियो। यो प्रविधि रेफरीलाई विभिन्न क्यामेरा कोणबाट भिडियो हेरेर आफ्नो वा टोलीको प्रारम्भिक निर्णय सही थियो कि थिएन भन्ने समीक्षा गर्ने मौका दिन्छ। हाल विश्वभरि ३०० भन्दा बढी प्रतियोगितामा यो प्रविधि प्रयोग भइसकेको छ। सन् २०२६ को विश्वकपमा यो केन्द्र अमेरिकाको ड्यालस सहरमा रहेको प्रसारण केन्द्रमा राखिएको छ।

सन् २०१८ मा रसिया विश्वकपमा भीएआरको प्रयोग पहिलो पटक गरिएको थियो। त्यो प्रतियोगिताका ६४ खेलमा २० पटक भीएआर प्रयोग भएको थियो र रेफरीले १७ निर्णय परिवर्तन गरेका थिए। हालको प्रतियोगितामा फुटबल विशेषज्ञ डेल जोन्सनका अनुसार ९६ खेलमध्ये रेफरीले २३ पटक मात्र मनिटर हेरेका छन्। “यदि मैदानमा यस्ता चुनौतीहरू जारी रहन्छन् भने भीएआरकै पक्षमा पनि त्यसरी नै हुनुपर्छ,” जोन्सनले भने।