नेपालमा मौसमी विपद्को बारेमा हालसम्म एसएमएस र टोल फ्री नम्बरमार्फत् पूर्वसूचना दिइँदै आएकोमा यस वर्ष मनसुनदेखि फोन कलमार्फत् पनि पूर्वसूचना दिइने भएको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागअन्तर्गतको बाढी पूर्वानुमान शाखाका प्रमुख वरिष्ठ हाइड्रोलजिस्ट विनोद पराजुलीले यसलाई तुलनात्मक रूपमा प्रभावकारी हुने अपेक्षा व्यक्त गरेका छन्।
विज्ञहरूले मौसमसम्बन्धी पूर्वानुमानहरू भरपर्दो देखिन थालेका भए पनि सूचना सम्प्रेषणमा अझ सुधार आवश्यक रहेको बताएका छन्। त्रिभुवन विश्वविद्यालयको जल तथा मौसम विज्ञान केन्द्रीय विभागका पूर्वप्रमुख दीपक अर्यालले नगरपालिका र गाउँपालिका प्रमुखहरूको सचिवालयमार्फत् फोन कलबाट पूर्वसूचना दिन सकिए प्रभावकारी हुने बताउँछन्। अधिकारीहरूको दाबी छ कि पछिल्लो समय विपद्सम्बन्धी पूर्वसूचनाले बाढीका कारण हुने मृत्यु घटनाहरूमा केही हदसम्म कमी ल्याएको छ।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागका अधिकारीहरूका अनुसार, सन् २०१६ देखि नेपाल टेलिकम र एनसेलसँग सहकार्य गरी एसएमएसमार्फत् पूर्वसूचना दिइँदै आएको छ। तर, एसएमएसमार्फत् पठाइने पूर्वसूचना कहिलेकाहीं समयमा नपुग्ने गुनासो भइरहेपछि अब चाँडै फोन कलमार्फत् कुरा सम्प्रेषण गर्ने Nepal Telecom सँग समझदारी भएको छ। यसमा कल सेवासम्बन्धी स्पष्ट उल्लेख नभए पनि अभ्यासमा ल्याउन लागिएको छ।
फोन कलको खर्च जल तथा मौसम विज्ञान विभागले बेहोर्नेछ। वरिष्ठ हाइड्रोलजिस्ट पराजुलीले भने, “एक मिनेटभन्दा लामो कल हुँदैन र एउटा कलमा करिब एक रुपैयाँको खर्च लाग्नेछ।” नेपाल टेलिकमको टोल फ्री नम्बर ११५५ मा कल गर्दा सर्वसाधारणले शुल्क तिर्न नपर्ने र यसको खर्च विभागले बेहोर्ने जानकारी पनि उनले दिए। अधिकारीहरूको दाबी छ कि मौसमी विपद्को पूर्वसूचना प्रणालीले मानवीय क्षतिमा कमी ल्याउन सहयोग गरेको छ।
