२०२२ को विश्वकप फाइनल अर्जेन्टिना र फ्रान्सबीचको खेल इतिहासकै उत्कृष्ट फाइनलमध्ये एक मानिन्छ, जसले लियोनल मेसीको विश्वकप जित्ने सपनालाई साकार बनायो। १९७० मा ब्राजिलले इटालीलाई पराजित गरेर तीन पटक विश्वकप जित्ने पहिलो राष्ट्रको रुपमा आफूलाई स्थापित गर्यो र पेलेको नेतृत्वमा जुल्स रिमेट्रफी स्थायी रूपमा प्राप्त गर्यो। १९८६ मा डिएगो म्याराडोनाको कप्तानीमा अर्जेन्टिनाले पश्चिम जर्मनीलाई पराजित गर्दै दोस्रो पटक विश्वकप उपाधि जित्यो, जसले उनलाई विश्व फुटबलका महान खेलाडीको रूपमा चिनायो। २ साउन, काठमाडौं। विश्वकप फाइनल केवल उपाधि जित्ने खेल नभई फुटबल इतिहासका निर्णायक पलहरू हुन्। केही फाइनलहरूले खेलको दिशा नै परिवर्तन गरेका छन्। कतिपय फाइनलमा विश्वकै महान खेलाडीहरूले आफ्नो विरासत अमर बनाए भने कतै असम्भव पुनरागमनले इतिहासमा स्थान बनायो। विवादास्पद गोलहरूले दशकौंसम्म बहस तातिन पुगे र पेनाल्टी सुटआउटले लाखौं समर्थकलाई भावुक बनायो। आगामी वर्ष अर्जेन्टिना र स्पेनबीच हुने २०२६ को विश्वकप फाइनल अघि, इतिहासका सबैभन्दा उल्लेखनीय फाइनल खेलहरूको समीक्षा गरौं।
२०२२ : अर्जेन्टिना ३-३ फ्रान्स (पेनाल्टीमा ४-२)
विश्व फुटबल विश्लेषकहरू र फिफाले यसलाई इतिहासकै उत्कृष्ट फाइनल मान्ने गर्दछ। लियोनल मेसीले अन्ततः आफ्नो विश्वकप जित्ने सपना पूरा गरे भने किलियन एमबाप्पे विश्वकप फाइनलमा ह्याट्रिक गर्ने दोस्रो खेलाडी बने। फ्रान्सले ८० मिनेटसम्म २-० ले पछि परेको अवस्थामा मात्र दुई मिनेटमा बराबरी ल्यायो। अतिरिक्त समयमा मेसी र एमबाप्पेले गोल गर्दै खेल पेनाल्टीमा पुगेको थियो। टाइब्रेकरमा गोन्जालो मोन्टिएलले निर्णायक पेनाल्टी गोल गर्दै अर्जेन्टिनालाई ३६ वर्षपछि विश्व च्याम्पियन बनायो। गोलकिपर एमिलियानो मार्टिनेजले एक पेनाल्टी छले। यो विश्वकप इतिहासमा पहिलो पटक दुवै टोलीले अतिरिक्त समयमा गोल गरेका थिए।
१९७० : ब्राजिल ४-१ इटाली
धेरैले यो फुटबलको सर्वकालीन महान टोलीको उत्कृष्ट प्रदर्शन मान्दछन्। ब्राजिल र इटाली दुवै दुई-दुई पटक विश्व विजेता थिए। मेक्सिको सिटीको फाइनल जित्दै ब्राजिलले तीन पटक विश्वकप जित्ने पहिलो राष्ट्रको उपाधि कब्जा गर्यो र जुल्स रिमे ट्रफी स्थायी रूपमा राख्यो। पेले, जारिजिन्हो, गारसन र कार्लोस अल्बर्टोले गोल गरे। विशेष गरी कार्लोस अल्बर्टोको गोललाई विश्व फुटबल इतिहासकै उत्कृष्ट टोलीगत गोलमध्ये एक मानिन्छ।
१९८६ : अर्जेन्टिना ३-२ पश्चिम जर्मनी
डिएगो म्याराडोनाको कप्तानीमा अर्जेन्टिनाले दोस्रो पटक विश्वकप जितेको यो फाइनलले उनलाई विश्व फुटबलका महानतम खेलाडीहरूको सूचीमा राख्यो। खेल २-० ले अघि रहेको बेलामा जर्मनीले दुई गोल गर्दै बराबरी ल्यायो। अतिरिक्त समयमा म्याराडोनाको उत्कृष्ट पासमा होर्खे बुरुचागाले विजयी गोल गरे। म्याराडोनाले फाइनलमा गोल नगरे पनि सम्पूर्ण प्रतियोगिताभरि कसरी खेल नियन्त्रण गरे देखाउन सफल भए।
१९६६ : इंग्ल्यान्ड ४-२ पश्चिम जर्मनी (अतिरिक्त समय)
आजसम्म इंग्ल्यान्डले जितेको एकमात्र विश्वकप फाइनल। वेम्ब्लीमा ९० मिनेटमा २-२ बराबरी पछि उत्कृष्ट अतिरिक्त समयमा जेफ हर्स्टले दुई गोल गर्दै विश्वकप फाइनलमा ह्याट्रिक गर्ने पहिलो र अहिलेसम्म एकमात्र खेलाडी बने। उनको दोस्रो गोल गोललाइन पार गरेको विषय विवादास्पद रह्यो र विश्व फुटबलकै चर्चित बहसहरू मध्ये एक हो।
१९५४ : पश्चिम जर्मनी ३-२ हंगेरी
‘मिराकल अफ बर्न’ अर्थात बर्नको चमत्कार। हंगेरी त्यो समयमा ३१ खेलदेखि अप्राजित थियो र समूह चरणमा पश्चिम जर्मनीलाई ८-३ ले हराइसकेको थियो। फाइनलमा पनि हंगेरीले आठ मिनेटमा २-० ले अग्रता बनाएको थियो, तर पश्चिम जर्मनीले अविश्वसनीय पुनरागमन गर्दै ३-२ को जित हासिल गर्यो। यो जितले जर्मन फुटबलको नयाँ युग शुरू गरायो र विश्व फुटबल इतिहासकै एक ठूलो पुनरागमन मानिन्छ।
२०१४ : जर्मनी १-० अर्जेन्टिना (अतिरिक्त समय)
ब्राजिलमा आयोजना भएको २०१४ को विश्वकप फाइनल अत्यन्त रणनीतिक र प्रतिस्पर्धात्मक थियो। ९० मिनेट गोलरहित बराबरीपछि अतिरिक्त समय निर्णायक भयो। ११३औं मिनेटमा वैकल्पिक खेलाडी मारियो गोट्जेले आन्द्रे शुर्लेको क्रसलाई उत्कृष्ट तरीकाले सम्हालेर विजयी गोल गरे र जर्मनीलाई चौथो विश्वकप उपाधि दिलाए। यो दक्षिण अमेरिकी भूमिमा युरोपेली टोलीले विश्वकप जितेको पहिलोपटक थियो।
अब के हुन्छ? सोमबार बिहान हुँदै गरेको अर्जेन्टिना र स्पेनबीचको फाइनल इतिहासमा स्थान बनाउन अझ तयार छ। लगातार दोस्रो पटक विश्वकप जित्ने अर्जेन्टिनाको लक्ष्य र १६ वर्षपछि पुनः विश्वच्याम्पियन बन्न चाहने स्पेनको सपना समान रुपमा डगमगाइरहेको छ। ३९ वर्षीय लियोनल मेसीको सम्भावित अन्तिम विश्वकप, लामिन यमालजस्ता उदाउँदो प्रतिभा, र दुई फरक फुटबल दर्शनबीचको भिडन्तले यो फाइनललाई पनि महान विश्वकप फाइनलहरूको सूचीमा राख्ने सम्भावना बलियो छ।
