अमेरिका र साउदी अरेबियाबीच गरिएको सम्झौताले उक्त देशलाई गैरसैनिक परमाणु कार्यक्रम विकासमा सहयोग पुर्याउने लक्ष्य राखेको छ। सम्झौतालाई “शान्तिपूर्ण परमाणु सहयोग सम्झौता” भनिएको छ र यसले “अमेरिकी कम्पनीहरूलाई साउदीको परमाणु ऊर्जा क्षेत्रमा विशाल पहुँच दिन्छ,” अमेरिकी ऊर्जा मन्त्रालयले जनाएको छ। सम्झौताका विस्तृत विवरणहरू सार्वजनिक नभए पनि अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले यसले साउदी अरेबियालाई भविष्यमा युरेनियम प्रशोधन गर्न अनुमति दिन सक्ने जनाएका छन्, जसबाट परमाणु ऊर्जा उत्पादनका साथै सम्भावित रूपमा परमाणु हतियार बन्ने चिन्ता छ।
विज्ञहरूले अमेरिकाद्वारा गरिएको यस सम्झौताले मध्यपूर्व क्षेत्रमा अस्थिरतालाई अझै बढाउने र परमाणु प्रसारको जोखिमलाई झन् उकालो लगाउने बताएका छन्। अमेरिकी ऊर्जा मन्त्रालयले यस सहयोग सम्झौतासँगै द्विपक्षीय सुरक्षा सहमति पनि गरिएको जानकारी दिएको छ। “यी दुई सम्झौताहरूले दशकौँ लामो साझेदारीको कानुनी आधार तयार गर्नेछन् जसले परमाणु अप्रसार तथा अन्य महत्वपूर्ण आर्थिक र रणनीतिक लक्ष्यहरू हासिल गर्नेछन्,” उक्त विज्ञप्तिमा उल्लेख छ। साउदी सरकारले पनि यो सम्झौताले दुई देशबीच ऊर्जा क्षेत्रमा रहेको सहकार्य अझ व्यापक बनाउने बताएको छ।
गत नोभेम्बरमा साउदी नेताको वाशिङ्टन भ्रमण पश्चात् यो सम्झौता सम्पन्न भएको हो। यो घोषणा अमेरिका र इरानबीचको द्वन्द्व चरम अवस्थामा रहेको बेला आएको छ। अमेरिकासँग लामो समयदेखि साझेदारी गर्दै आएको साउदी अरेबियामा धेरै अमेरिकी सैन्य आधारहरू रहेका छन्, जुन इरानले निशाना बनाउँदै आएको छ। यमनमा इरान समर्थित हुथी समूहले साउदी विरुद्ध समुद्री प्रतिबन्ध लगाएको दुई दिनमै यो अमेरिका-साउदी सम्झौता सार्वजनिक भएको छ।
परमाणु सम्झौताका निश्चित विवरणहरू बाहिर आएका छैनन्, तर अघिल्ला केही सूचनामा भनिएको थियो कि अमेरिकाले साउदीलाई भूमिमा आधारित अमेरिका-निर्मित युरेनियम इनरिच्मेन्ट केन्द्रहरू सञ्चालन गर्न अनुमति दिनेछ। यसले अमेरिकालाई अर्बौँ डलरको आर्थिक अवसर प्रदान गर्नेछ किनकि अमेरिकी कम्पनीहरू ती केन्द्रहरू निर्माणमा संलग्न हुनेछन, र ती केन्द्रहरूले केवल इन्धनका लागि नहेराइ परमाणु बम निर्माणका लागि प्रयुक्त युरेनियम उत्पादन गर्नसक्ने सम्भावना छ। “निश्चिन्त हुनुहोस्, यी सम्झौताहरूबाट परमाणु सुरक्षा र अप्रसारका सबै उच्चतम मापदण्डहरू सुनिश्चित गरिनेछ,” अमेरिकी ऊर्जामन्त्री क्रिस राइटले आफ्नो विज्ञप्तिमा भनेका छन्।
