भारतीय रुपैयाँ सटही सम्बन्धी नयाँ सूचना: अब भारु २०० र ५०० का नोट कति मात्रामा लैजान पाइने?

मुस्ताङका व्यापारी राजुप्रसाद लालचनले गएको महिनामा भारतीय रुपैयाँका कारण धेरै समस्या भोग्नुपरेको बताए। धेरै भारतीय पर्यटकहरू आएका कारण जिल्ला भरिका व्यापारीहरूले भारु भुक्तानीका रूपमा धेरै लिए। “धेरैजसोसँग भारुका २०० र ५०० का नोटहरू पनि जम्मा भए तर बैंकहरूले सटही गर्न असमर्थ भए,” मुस्ताङ उद्योग वाणिज्य सङ्घका अध्यक्ष लालचनले भने। “उताबाट आएका पर्यटकहरूले ५०० रुपैयाँका नोट बोकेर आउने गर्थे। हामी व्यापारीहरू त्यो लिन बाध्य थियौँ, तर बैंकले नसेटिदिँदा ठूलो समस्या आयो।” केही समयअघि पर्यटन मन्त्री खडकराज पौडेललाई उक्त समस्याको समाधान गर्न अनुरोध गर्नुपरेको उल्लेख गरे। “व्यापारीहरूले कडा मेहनत गरेर कमाएको पैसा हो। पोखरा-काठमाडौँ जाने क्रममा जाँच हुँदा अवैध अनदेखा गर्दै सहयोग गर्न आग्रह गर्यौं।”

लालचनजस्ता समस्या भोगिरहेका धेरैलाई सहज बनाउन बिहीबार केन्द्रीय बैंकले नयाँ सूचना जारी गरेको छ। “सन् २०१६ नोभेम्बर ९ देखि चलनमा रहेका भारु २०० र ५०० का नोट नेपाली वा भारतीय नागरिकले प्रति व्यक्ति भारु २५,००० सम्म नियमअनुसार ल्याउन, लैजान र सटही गर्न सक्ने व्यवस्था गरिएको छ,” राष्ट्र बैंकको सूचनामा उल्लेख छ। वास्तवमा २०८२ सालको पुस २८ गते नेपाल राजपत्रमा सूचना प्रकाशित गरेर पनि नेपाली र भारतीय नागरिकले भारतबाट नेपाल आउँदा वा नेपालबाट भारत जाँदा भारु २०० र ५०० का नोट अधिकतम २५,००० सम्म लैजान पाउने व्यवस्था पहिल्यै गरेको थियो।

हाल राजपत्रमा प्रकाशित सोही निर्णय अनुसार केन्द्रीय बैंकले आवश्यक प्रक्रिया स्पष्ट पारेको हो,” राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता गुरुप्रसाद पौडेलले बताए। “निर्णय भइसकेपनि प्रक्रिया स्पष्ट नभएर केही अन्योल थियो। धेरै भारतीय नागरिकले उक्त सीमा भित्र ती नोटहरू लिएर आइरहेका छन् र यहाँ भुक्तानी पनि भइरहेका थिए। तर सटहीमा समस्या थियो।” “अब यो कुरा स्पष्ट पार्दै उक्त नोटहरू उक्त सीमा भित्र ल्याउन, लैजान र इजाजत प्राप्त संस्थाबाट सटही गर्न पाइने व्यवस्था गरिएको छ।” यसले भारुको वैध र औपचारिक सटही प्रणालीलाई मजबुत बनाउने, नेपाल आउने भारतीय पर्यटकलाई सहजता प्रदान गर्ने, अनौपचारिक सटही निरुत्साहित गर्ने तथा पर्यटन, व्यापार र सीमापार आर्थिक गतिविधिलाई प्रवर्द्धन गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

तर यसको अर्थ ती भारु नेपालमा व्यापक रूपले चलाउन पाइने होइन,” प्रवक्ता पौडेलले बताए। हाल विभिन्न बैंक, वित्तीय संस्था, ठूला होटल, रेस्टुराँ, मनि चेंजर्स लगायत हजारौं सटही इजाजत प्राप्त संस्था सञ्चालनमा छन्। यस सूचना पश्चात् व्यापारी लालचनले अब आफूहरूलाई पनि सजिलो हुने आशा व्यक्त गरे।