पाँचथर र ताप्लेजुङमा निर्माणाधीन पुलहरू बाढीले भत्किएका छन् जसले स्थानीय जनजीवन र सरकारी लगानीमा क्षति पुर्याएको छ। सडक डिभिजन कार्यालय इलामका प्रमुख पवन भटराईले पुलमा क्षति पुग्नुको कारणबारे अध्ययन आवश्यक रहेको उल्लेख गर्नुभएको छ। पुल डिजाइन विज्ञ सकिल मानन्धरले जलवायु परिवर्तनका कारण प्रविधि परिवर्तन गरी पुल निर्माण गर्नुपर्ने बताउनुभएको छ। १९ चैत, पाँचथर। गत मंगलबार राति मध्यपहाडी लोकमार्गस्थित पाँचथरको मेवाखोला र ताप्लेजुङको नेरुवा खोलामा निर्माणाधीन पुलहरू भत्किएका छन्। यी पुलहरू यस वर्षको बर्खामा निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्यका साथ काम भइरहेको थियो। दुवै पुल बाढीका कारण भत्किएको इन्जिनियरहरूले बताएका छन्। हरेक वर्ष पूर्वी पाँचथर, इलाम, ताप्लेजुङ लगायतका जिल्लामा बाढीले पुलहरू बगाउने र क्षति गर्ने घटनाहरू हुँदै आएका छन् जसले सर्वसाधारणलाई दुःख दिने तथा सरकारी लगानीमा पनि ठूलो क्षति पुर्याएको छ।
प्रत्येक वर्ष पुल तथा बेलिब्रिजहरू बाढीले बगाउने र क्षतिग्रस्त हुने भएपछि निर्माण प्रविधि नै परिवर्तन गर्नुपर्ने प्रश्न उठ्न थालेको छ। मध्यपहाडी लोकमार्गको मेवाखोलाको पुल २०८० असारमा आएको बाढीले बगाएको थियो। सोही स्थानमा निर्माणाधीन पुलमा पुनः क्षति पुगेको हो। त्यतिबेला बाढीले पाँचथरमा पाँच वटा पुल बगाएको थियो। ‘ठेक्काको म्यादभन्दा अघि नै काम सक्ने गरी काम भइरहेको थियो। ढलान सकिएको थियो। चैतमा आएको बाढीले स्टेजिङमा क्षति पुर्याउँदै पुल भत्काएको छ,’ मध्यपहाडी लोकमार्ग आयोजना कार्यालय फिदिमका इन्जिनियर शिवरामप्रसाद देवले भने, ‘केही हप्ताभित्र गाडी चलाउन सकिने अवस्थामा पुल तयार हुने थियो।’
लोकमार्गमा पर्ने ओयाम खोला र फलामे खोलाको पुल २०८१ असारमा बगाएको थियो। पाँचथर, ताप्लेजुङ, इलाममा धेरै वटा पुलहरू बाढीले बगाइसकेको तथ्य छ। यसै वर्ष साउनमा ताप्लेजुङको हेल्लोक खोलामा रहेको बेलिब्रिज बाढीले बगायो। २०८० सालमा पाँचथरको हेवाखोलाका चार मोटरेबल पुल बगे। मेची राजमार्गको हेवाखोलामा राखिएको बेलिब्रिज पुनः २०८१ असोजमा आएको बाढीले बगाएर मोडुलर ब्रिज बनाइएको छ।
‘पानी पर्ने तरिका परिवर्तन भएको छ। चैत, असोज, कात्तिक महिनामा आएको बाढीले पुलहरूमा क्षति पुर्याएको छ। पुलमा क्षति पुग्नुको कारणबारे अध्ययन आवश्यक रहेको छ,’ सडक डिभिजन कार्यालय इलामका प्रमुख पवन भटराईले बताए, ‘जतासुकै सडक र पूर्वाधार बनाउदा पनि गोलिया काट्ने जस्ता कारकहरू छन् भने मानव निर्मित कारणले पनि प्रभाव परेको छ।’ पहाडमा बनेका र बन्ने क्रममा रहेका पुलहरू हरेक वर्ष बाढीले चाहिँ क्षति भोगिरहेका छन्। १०० वर्षे बाढी अनुमान गरेर बनाइएका पुलहरू केही वर्षमै बगिरहेका छन्। पानी पर्ने तरिका बदलिँदै गएको छ। विगतभन्दा फरक समयमा वर्षा हुने र एउटै ठाउँमा ठूलो वर्षा हुने गरेको छ। यसको विस्तृत अध्ययन हुनु आवश्यक रहेको छ, पूर्वाधार विकास कार्यालय पाँचथरका प्रमुख शैलेन्द्र सिंहले बताए।
पुल नहुँदा बर्खा याममा गाडी चलाउन समस्या हुन्छ। मेची राजमार्ग अवरुद्ध हुँदा विकल्प भएपनि पुलका कारण समस्या छ। पुल सेक्टर आयोजना कार्यालय इटहरीका इन्जिनियर नवीन साहका अनुसार ८ वटा पुलमध्ये पाँचवटाको मात्र निर्माण कार्य भइरहेको छ। सबै पुलको ठेक्का अवधि सकिएको छ तर काम भइरहेको छैन। २०७८ सालमा ठेक्का लागेका पुलहरूको प्रगति कमजोर देखिन्छ। नावाखोलाको पुल ३९ प्रतिशत, लखुवा खोलामा ३० प्रतिशत, रघुवा २६ प्रतिशत, छरुवा ६७ प्रतिशत र कबुवा २५ प्रतिशत मात्र प्रगति भएको छ।
