निद्रालाई “सञ्चित” गर्दा यसले खेलकुद प्रदर्शनमा सुधार ल्याउन, ध्यान केन्द्रित गर्न र थुप्रै फाइदाहरू पुग्ने वैज्ञानिकहरूको धारणा छ। यो सप्ताहन्त हो। आफ्नो घडीको अलार्म बन्द गरेर केही अतिरिक्त घण्टा ओछ्यानमा बिताउन यो उपयुक्त समय हो। सप्ताहभरिको काम तथा व्यस्तताले थकित केहीलाई सुत्न यो अवसर लाभदायक हुन सक्छ। तर के हामीले यो विषयलाई अर्को दृष्टिले पनि हेरिरहेका छैनौं? व्यस्त समय आउनुअघि निद्राको अतिरिक्त घण्टा “सञ्चित” गरेर अनिद्राका रातहरूको प्रभावलाई कम गर्न सकिन्छ त? केही अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार, निद्रा सञ्चित गर्नु एउटा प्रभावकारी रणनीति हुन सक्छ।
निद्रा ब्याङ्किङ वा सञ्चित गर्नु भन्नाले चाहिँ, तपाईँले निदाउन नसक्ने अवधि अघि नै धेरै रातहरू लामो समय सुत्ने अर्थ लगाइन्छ। यसले मस्तिष्कलाई पछि सतर्क रहन र संज्ञानात्मक प्रस्तुतिमा सुधार ल्याउन आवश्यक स्रोतहरू संचित गर्न मद्दत गर्छ। हाल टिकटकमा स्वास्थ्यसम्बन्धी सामग्रीमा यस विषयमा बढ्दो चर्चा भइरहेको छ। लामो यात्रा वा ठूला कार्यक्रमहरू अघि निद्रा सञ्चितीलाई प्रदर्शन सुधारको रूपमा प्रशंसा गरिन्छ। उनीहरू यसलाई व्यस्त अवस्थाबाट सुरक्षित राख्ने “रक्षा कवच”को रूपमा हेर्छन्। के यो वास्तवमै प्रभावकारी छ? स्लिप ब्याङ्किङको अवधारणा सन् २००९ मा वाल्टर रीड आर्मी इन्स्टिट्यूट अफ रिसर्च, सिल्भर स्प्रिङ, अमेरिकाले पहिलोपटक प्रस्तुत गरेको हो।
यूटा विश्वविद्यालयका ट्रेसी रपको टिमले सैनिकहरूलाई कुनै मिसन अघि सतर्कता बढाउने उपाय खोज्दै यसलाई परीक्षण गरे। उनले पहिले निद्राको समय बढाउँदा सहयोग मिल्छ कि मिल्दैन भनेर अध्ययन थाले। उनले २४ सैनिकलाई दुई समूहमा विभाजन गरे: एउटा समूहलाई राति ७ घण्टा र अर्को समूहलाई १० घण्टा सुत्न दिइयो। अर्को साता सहभागीहरूलाई रातको ३ घण्टा मात्र सुत्न दिइयो, जुन उनीहरूलाई रातमा ८ घण्टा सुत्न अघि गरिएको थियो। परिणाम प्रभावकारी देखियो। अधिक सुत्न सक्नेहरूले सतर्कता र ध्यान केन्द्रित गर्ने क्षमतामा कम ह्रास देखाए। उनीहरूको पुनः सक्रियता ती भन्दा छिटो पनि थियो जसले बढी निद्रा पाएका थिएनन्।
