२ वैशाख, काठमाडौं । अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोको मध्यस्थतामा इजरायल र लेबनानका राजदूतहरूबीच वासिङ्टनमा दुई घण्टा लामो ऐतिहासिक बैठक सम्पन्न भएको छ। सन् १९९३ यताकै यो उच्च स्तरको प्रत्यक्ष संवादमा दुवै देशले शान्ति सम्झौताका लागि थप प्रत्यक्ष वार्ता अगाडि बढाउन सहमति जनाएका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहुलाई युद्ध कम गर्न दबाब दिएपछि यो वार्ताको बाटो खुल्न पुगेको हो। यसअघि नेतन्याहुले लेबनानको प्रत्यक्ष वार्ताको प्रस्तावलाई अस्वीकार गर्दै आएका थिए।
अमेरिका, इजरायल र लेबनानका अधिकारीहरूले अनुसार यो वार्ताको मुख्य उद्देश्य लेबनानमा हिजबुल्लाहको प्रभाव कम गर्नु र उसलाई निशस्त्रीकरण गरी लेबनानी सरकारलाई सशक्त बनाउन रहेको छ। लेबनानी राजदूत नादा हमादेहले बैठकमा तत्काल युद्धविरामको आवश्यकतामा जोड दिँदै सन् २०२४ नोभेम्बरको सम्झौताका पूर्ण कार्यान्वयनमा बल दिने कुरा उठाएकी छन्। उनले लेबनानीमा जारी मानवीय सङ्कट समाधानका लागि ठोस कदम चाल्न आग्रह गरेकी छन्।
इजरायली राजदूत येचिएल लेइटरले इजरायलले हिजबुल्लाह विरुद्धको सैन्य कारबाही जारी राख्ने बताएका छन्। उनले लेबनानलाई हिजबुल्लाहको नियन्त्रणबाट मुक्त गराउन दुवै पक्ष ‘समीकरणको एउटै पक्ष’ मा रहेको उल्लेख गर्दै यसलाई सकारात्मक उपलब्धि मानेका छन्। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले जारी गरेको संयुक्त विज्ञप्तिमा कुनै पनि युद्धविराम सम्झौता इरानको दबाबमा नभई दुई सरकारबीच अमेरिकी मध्यस्थतामा हुनुपर्ने स्पष्ट पारिएको छ।
इरान र पाकिस्तानी मध्यस्थकर्ताहरूले हालैको इरान-इजरायल युद्धविरामलाई लेबनानमा पनि लागू हुने दाबी गरे पनि अमेरिका र इजरायलले त्यसलाई अस्वीकार गर्दै आएको छ। यो वार्तालाई इजरायल र लेबनानबीचको सीमा विवाद सुल्झाउने, सुरक्षा सम्झौता गर्ने र अन्ततः पूर्ण शान्ति सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्ने दीर्घकालीन योजना रूपमा हेरिएको छ। दशकौँ लामो तनाव र पछिल्लो समयको भीषण युद्धका बीच सुरु भएको यो प्रत्यक्ष संवादलाई मध्यपूर्वको राजनीतिमा एउटा महत्वपूर्ण मोड मानिएको छ।
