थोरै समयका लागि भए पनि शारीरिक व्यायाम गर्दा तपाईंको मस्तिष्कमा विशेष तरङ्गहरू सक्रिय हुन्छन्। यी तरङ्गहरूले तपाईंलाई नयाँ सम्झनाहरू भण्डारण गर्न र आवश्यक पर्दा ती सम्झनाहरू छिटो सम्झन सहयोग गर्छन्। स्मृति धेरै संवेदनशील विषय हो। मानिसका नामहरू सम्झन खोज्दा, पसलबाट किन्ने वस्तुहरू सम्झन खोज्दा, वा कुनै महत्वपूर्ण परीक्षा वा जागिरको अन्तर्वार्ता दिँदै गर्दा हिजोको कुरा पनि तुरुन्त बिर्सन सक्छौं।
तर नयाँ जानकारी सिक्दा स्मरणशक्ति बलियो बनाउन सजिलो उपाय पत्ता लागेको छ — व्यायाम गर्ने, साइकल चढेर पेडल चलाउन थाल्नुहोस् वा तीव्र गतिमा हिँड्न सुरु गर्नुहोस्। एरोबिक व्यायाम वा कार्डियोले स्मरणशक्ति बढाउन सक्ने अनुसन्धानहरूले देखाएका छन्। यद्यपि लामो समयदेखि भनिँदै आएको छ कि व्यायामले संज्ञानात्मक क्षमता वृद्धि गर्छ। शारीरिक क्रियाकलापहरूले हाम्रो काम गर्ने क्षमतामा सुधार ल्याउँछन् र उमेरसँगै कमजोर हुँदै गएको मस्तिष्कका भागलाई सुदृढ पार्छन्।
वैज्ञानिकहरूले भन्छन्, शारीरिक गतिविधिले संज्ञानात्मक क्षयलाई पछि धकेल्न सक्छ। शारीरिक व्यायामले हाम्रो स्मरण क्षमता सुधार गर्न महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने मस्तिष्कको भाग हिप्पोक्याम्पसलाई पनि सुदृढ बनाउन सक्छ। हप्तामा केही पटक मध्यम तीव्रताका व्यायाम गर्दा हिप्पोक्याम्पसको आकार बढेको देखिन्छ। अर्को अध्ययनले व्यायाम गर्ने समयले स्मरण शक्तिमा फरक पार्ने पत्ता लगाएको छ।
स्नायु विज्ञानका विज्ञहरुले १४ जनाको मस्तिष्कमा व्यायामको तत्कालिन प्रभाव जाँचेका थिए। उनीहरूले मस्तिष्कका न्युरोनहरूमा विद्युतीय तरङ्गको उत्पत्ति देखेका छन्, जसले सम्झनाका प्रक्रियामा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दछ। अमेरिकाको आयोवा विश्वविद्यालयका स्नायु वैज्ञानिक मिशेल भोसले भनेकी छिन्, “जब मस्तिष्कका धेरै न्युरोनहरू सक्रिय हुन्छन्, तब यी तरङ्गहरू उत्पन्न हुन्छन्।”
