कम्प्युटेसनल न्यूरोवैज्ञानिक भिभियन मिङका अनुसार, एआईमा बढी निर्भर हुनुले दिमागमा गामा वेभ सक्रियता कम गराउन सक्छ र यसले बौद्धिक क्षमतामा ह्रास निम्त्याउन सक्छ। हाम्रो मस्तिष्क सँधै सजिलो बाटो खोज्ने प्रवृत्तिमा हुन्छ। अहिले एआईले हामीलाई धेरै कार्यमा सजिलो गरिदिएको छ। सामान्यतया लामो प्रक्रिया लाग्ने कार्यहरू केही क्षणमै एआईले पूरा गर्ने क्षमता राख्छ। तर, यस्तो अवस्था बढ्दै गएमा मानिसले आफ्नो सिर्जनशीलता र बौद्धिक अस्तित्व गुमाउने सम्भावना बारे प्राज्ञिक तहमा गहिरो बहस भइरहेको छ। निश्चय नै, एआईको प्रयोगले दैनिक जीवनलाई सहज बनाएको छ, तर यसले सोच्ने र बुझ्ने क्षमतालाई क्रमशः कमजोर बनाउने सवाल पनि खडा भएको छ।
लार्ज ल्याङ्ग्वेज मोडलहरू जस्तै च्याटजीपीटी, जेमिनाई र क्लडले दिमाग लगाउनु पर्ने कामहरू गर्न थालेपछि केही वैज्ञानिकहरूले गम्भीर चेतावनी दिएका छन्। बौद्धिक कामको आउटसोर्सिङले मानव जातिलाई ठूलो मूल्य चुकाउन पर्ने उनीहरूको भनाइ छ। मासाचुसेट्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी (एमआईटी) की अनुसन्धानकर्ता नाताल्या कोस्मिनाले विद्यार्थीहरूको व्यवहारमा अनौठो परिवर्तन पाएकी छन्। उनीहरूले प्राप्त गर्ने इन्टर्नशिप आवेदनहरू सबै एकैजस्तो हुन थालेका थिए र विद्यार्थीहरूले पहिलेभन्दा सजिलै पढेका कुरा बिर्सिने भएको देखियो।
कोस्मिना र उनको टोलीले ५४ जना विद्यार्थीहरूसँग गरिएको अध्ययनले देखायो कि एआई प्रयोग गरेर निबन्ध लेख्नेहरूका मस्तिष्क सक्रियता प्रयोग नगर्नेहरूको तुलनामा ५५ प्रतिशतसम्म कम थियो। मस्तिष्कका सिर्जनशीलता र जानकारी प्रशोधन गर्ने भागहरू एआईको प्रयोगले लगभग निष्क्रिय भएका थिए। अझ भयानक कुरा के भने, एआईको सहायताले निबन्ध लेख्ने विद्यार्थीहरूले काम सकेपछि आफूले लेखे कुरा समेत सम्झन सकेनन् र आफ्नो कामप्रति कुनै अपनत्व अनुभव गरेनन्। यस अनुसन्धानले कग्निटिभ अफलोडिङ — अर्थात् आफ्नो मस्तिष्कले गर्नुपर्ने काम मेसिनलाई सुम्पने प्रक्रिया —ले मस्तिष्कको क्षमता कम गराएको पुष्टि गर्यो।
कम्प्युटेसनल न्यूरोवैज्ञानिक भिभियन मिङका अनुसार, तार्किक र गहिरो सोच मान्छेको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो। तर एआईमा निर्भर हुँदा दिमागले पर्याप्त अभ्यास पाउँदैन। अनुसन्धानले देखाएको छ कि दिमागको ‘गामा वेभ’ सक्रियता कम भयो भने भविष्यमा बौद्धिक ह्रास वा डिमेन्सिया हुन सक्ने जोखिम बढ्छ। एआईले गामा वेभमा गम्भीर प्रभाव पार्ने बताइएको छ। यसरी गुगल म्याप्सको अत्यधिक प्रयोगले मानिसको दिशा सम्झने क्षमता कमजोर पार्न सक्छ, त्यसै गरी एआईको अत्यधिक प्रयोगले तर्क गर्ने र समस्या समाधान गर्ने क्षमतालाई नकारात्मक असर पुर्याउन सक्छ।
विज्ञहरू एआईलाई पूर्णरूपमा निषेध गर्न सुझाव छैनन् तर यसको उपयोगको तरिका परिवर्तन गर्न सुझाव दिन्छन्। मिङका अनुसार हामीले हाइब्रिड इन्टेलिजेन्सलाई अपनाउनु आवश्यक छ, जसमा मानिस र मेसिन मिलेर काम गर्छन्, तर सोच्ने मुख्य जिम्मेवारी मानिसमै रहन्छ। उनले केही उपायहरू सुझाएकी छिन्: १. नेमेसिस प्रम्प्ट: एआईलाई जवाफ दिन नभएको बनाउँदै आफ्नो आलोचक वा शत्रु जस्तो बनाउने र आफूले गरेका विचारहरू किन गलत छन् भनेर तर्क गर्न लगाउने; यसले आफूलाई आफ्नो विचारको बचाउ गर्न र गहिरो सोच्न मद्दत गर्छ। २. उत्पादक घर्षण: एआईलाई सीधै उत्तर दिन नदिन, सही उत्तरमा पुग्न मद्दत गर्ने प्रश्नहरू मात्र सोध्न लगाउने। ३. प्रारम्भिक मौलिक शिक्षा: कुनै पनि विषयको आधारभूत ज्ञान एआई बिना नै सिकाउने र पछि मात्र एआईको सहयोग लिने।
