पश्चिम बंगालमा भ्लादिमिर लेनिनको सालिक ढलेपछि सामाजिक सञ्जालमा यसको आवश्यकताबारे प्रश्न उठेको छ। लेनिनको सालिकले समाजवादी विचारधारा र मजदुर आन्दोलनको विश्वव्यापी प्रभावलाई जनाउँछ। लेखकले इतिहाससँग संवाद गर्ने समाजले स्मृति विनाशबाट बच्न सक्ने बताएका छन्।
पश्चिम बंगालमा भ्लादिमिर लेनिनको सालिक ढलेपछि सामाजिक सञ्जालमा बारम्बार सोधिएको प्रश्न थियो, ‘बंगालमा लेनिनको सालिक किन आवश्यक छ?’ यो प्रश्न केवल एउटा सालिकको विषय मात्र होइन; यसले हाम्रो ऐतिहासिक बोध र राजनीतिक स्मृतिको सीमित हुँदै गएको बुझाइलाई पनि उजागर गर्दछ। इतिहास कहिल्यै भूगोलको बन्द सीमाभित्र सीमित हुँदैन। विचार, संघर्ष, क्रान्ति र दर्शन सधैं सीमा नाघेका छन्।
बंगालमा रहेको लेनिनको सालिक यसको प्रतीक थियो कि समाजवादी विचारधारा, मजदुर आन्दोलन र साम्राज्यवाद-विरोधी राजनीतिले बंगालसहित विश्वका विभिन्न भागहरूमा राजनीतिक चेतनालाई प्रभाबित बनाएको थियो। कसैले लेनिनको आलोचना गर्न सक्छ, साम्यवादी राजनीतिलाई अस्वीकार गर्न सक्छ, तर कुनै ऐतिहासिक व्यक्तित्वको सान्दर्भिकतालाई केवल उसको राष्ट्रियतामा सीमित गर्नु इतिहासप्रतिको बुझाइलाई सानो बनाउँछ।
हामीले यस प्रश्नलाई उल्टै पनि सोध्न सक्छौं कि विश्वका धेरै देशहरूमा महात्मा गान्धीका सालिक किन छन्? डा. भीमराव अम्बेडकर, जवाहरलाल नेहरू वा रवीन्द्रनाथ टैगोरलाई भारतबाहिर किन सम्झिन्छन्? किनभने ती व्यक्तित्वहरूले आफ्नो देशका सीमाभन्दा माथि उठेर मानवताको व्यापक विमर्शमा आफूलाई स्थान दिएका छन्। लोकतन्त्रको शक्ति कुनै एक ऐतिहासिक व्यक्तित्व वा कुनै एक विचारधारामा आधारित हुनु हुँदैन, बरु विचारविमर्शका फरक मतहरू हुँदा पनि समाजले स्मृति र इतिहाससँग सह-अस्तित्व सहज रूपमा कायम राख्न सक्नुपर्छ।
