सन् २०२६ मा पूर्वी पहाडी जिल्लाहरूमा रेड पान्डा संरक्षणका लागि ६ करोड ५५ लाख ५३ हजार २२७ रुपैयाँ खर्च गरिने छ। इलाम, पाँचथर र ताप्लेजुङका ४२ सामुदायिक वन र दुई राष्ट्रिय वनमा रेड पान्डा संरक्षण कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन्। वृक्षरोपण, अनुसन्धान, विद्यालय शिक्षा लगायत विभिन्न कार्यक्रमहरू स्थानीय साझेदार संस्थाहरूको सहकार्यमा लागू गरिएको छ। २९ वैशाख, पाँचथर।
पूर्वी पहाडि क्षेत्रमा समुदायमा आधारित रेड पान्डा संरक्षण कार्यका लागि सन् २०२६ मा ६ करोड ५५ लाख ५३ हजार २२७ रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको छ। रेड पान्डा नेटवर्कले इलाम, पाँचथर र ताप्लेजुङ (पीआईटी) जिल्लाहरूमा स्थानीय साझेदार संस्थाहरूको सहकार्यमा यो बजेट खर्च गर्ने योजना बनाएको छ। ती तीन जिल्लाका ४२ सामुदायिक वन र दुई राष्ट्रिय वनमा रेड पान्डा संरक्षणमा उक्त रकम प्रयोग गरिनेछ। त्यसअनुसार पाँचथरलाई १ करोड ६३ लाख २४ हजार रुपैयाँ बजेट छुट्याइएको छ।
जिल्ला परियोजना सल्लाहकार समितिको बैठक तथा परियोजना सुन्ने कार्यक्रम मार्फत रेड पान्डा संरक्षणको अवस्थाबारे जानकारी गराइएको थियो। सन् २०२५ मा पाँचथर जिल्लामा ७१ लाख ९८ हजार रुपैयाँ खर्च गरिएको थियो। १८ वर्षअघि देखि ती जिल्लाहरूमा समुदायमा आधारित रेड पान्डा संरक्षण कार्यक्रम सञ्चालन भैरहेको छ। हाल नेपालभर १३ जिल्लामा रेड पान्डा संरक्षण कार्यक्रम क्रियाशील छ। ती जिल्लाहरूमा रहेका रेड पान्डाका प्राकृतिक आवास संरक्षण, सामुदायिक सचेतना तथा परिचालन, वृक्षरोपण, विद्यालय शिक्षाका कार्यक्रम, अध्ययन तथा अनुसन्धानहरू रेड पान्डा नेटवर्कको समन्वयमा भइरहेको छ।
‘विशेष रूपमा रेड पान्डाको वन व्यवस्थापन, अनुसन्धान र विद्यालय शिक्षा क्षेत्रमा काम गरिउँदैछ,’ परियोजना संयोजक वाङचु भुटियाले भने, ‘खण्डीकरण भएका आवासहरू पहिचान गरी वृक्षरोपणमार्फत त्यसलाई जोड्ने प्रयास भइरहेको छ। वृक्षरोपणलाई प्राथमिकता दिइएको छ।’ नेपालसहित विश्वका पाँच देशमा मात्र पाइने संकटापन्न वन्यजन्तु रेड पान्डाका लागि संरक्षण कार्यक्रमहरू, सम्बन्धित विभिन्न महोत्सव, कार्यक्रम र अध्ययन अनुसन्धानहरू पनि बढिरहेको छ। इलाममा रेड पान्डा हेर्न विदेशबाट पनि पर्यटकहरू आउने गरेका छन्।
