सरकारले यस वर्षका मनसुनजन्य विपद् र त्यसले पुर्याउने संभावित क्षति न्यूनिकरणका लागि मनसुन कमान्ड पोस्टलाई अझ सशक्त र प्रभावकारी बनाउँदै कार्य भइरहेको जनाएको छ। जल तथा मौसम विज्ञान विभागले यस वर्ष मनसुन अवधिमा कम वर्षा हुने अनुमान प्रस्तुत गरेको छ। तर वर्षा कम हुँदा बाढी पहिरो घटना कम हुने भन्ने निश्चित गर्न सकिँदैन किनभने विभागको अनुमानअनुसार केन्द्र, स्थानीय निकाय, सुरक्षा निकायहरूले सबै सचेत भएर क्षति न्यूनीकरणमा जुट्नु पर्ने राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले जनाएको छ।
वर्षा कम परेमा हिमपहिरो र सुख्खा समस्या समेत देखिन सक्ने भएकाले सबै प्रकारका विपद् आउन सक्छन् भनी आफूहरू तयारी अवस्थामा रहेको प्राधिकरणले दावी गरेको छ। एक विज्ञले भनेका छन्, विभागको पूर्वानुमान अनुसार तयार भई प्रभावित क्षेत्रका बासिन्दालाई सचेत गराउन सके विपद् नियन्त्रणमा सहयोग पुग्नेछ। हरेक वर्ष मनसुनका कारण बाढी पहिरोले ठूलो मानवीय तथा भौतिक क्षति हुने गरेको भए पनि गत वर्ष धेरै वर्षा भए पनि सरकारले क्षति न्यूनीकरण गर्न सफल भएको निष्कर्ष प्राधिकरणले निकालेको थियो।
विपद् पोर्टलका तथ्याङ्कअनुसार गत एक वर्षमा (२०८२ जेठ ७ देखि २०८३ जेठ ७ सम्म) मनसुनजन्य बाढी तथा पहिरोमा १०४ जनाको मृत्यु र ३१ जना बेपत्ता भएका थिए भने ९९ जना घाइते भएका तथ्याङ्क छन्। अघिल्लो एक वर्ष (२०८१ जेठ ७ देखि २०८२ जेठ ७ सम्म) मा ४४७ जनाको मृत्यु, ६७ जना हराएका र ३३५ जना घाइते भएका तथ्यांकहरू रहेका छन्। वर्षा बढी हुँदा पनि विभागको पूर्वानुमान अनुसार सूचना पुर्याएर रेडक्रस लगायत सुरक्षा निकायहरू सचेत रहँदा क्षति न्यूनीकरण सम्भव भएको गत वर्षको उदाहरण रहेको एक विज्ञले व्याख्या गरे।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागले यस वर्ष देशका धेरै ठाउँमा मनसुन अवधिमा कम पानी पर्ने पहिल्यै अनुमान गरेको छ। विभागका अनुसार प्रायः जुन १३ मा मनसुन सुरु हुने गर्दछ। यस वर्ष मनसुन अलि चाँडो सुरु हुन सक्ने अनुमान गरिएको भएपनि ठ्याक्कै कहिले सुरु हुन्छ भन्ने पुष्टि अझै बाँकी रहेको विभागले जनाएको छ। भारतीय दक्षिणी राज्य केरलामा मनसुन मे २६ तारिखमा सुरु हुने बताएको भएपनि त्यसलाई हेरेर नेपालमा अनुमान लगाउन कठिन भएको विभागले जनाएको छ। “केरलामा सुरु भइसकेपछि पनि कहिलेकाहीं मनसुन अगाडि बढ्न नजाने अवस्था आउँछ,” विभागकी वरिष्ठ मौसमविद् विभूति पोखरेलले भनिन्।
गृह मन्त्रालयअन्तर्गत राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले मनसुनबाट आउने जोखिम घटाउन र प्रभावित हुँदा राहत तथा उद्धार गर्न मनसुन पूर्वतयारी र प्रतिकार्य राष्ट्रिय कार्ययोजना स्वीकृत गरेर त्यसका आधारमा काम गरिरहेको जनाएको छ। “यस योजना अन्तर्गत मनसुनकालीन विपद्सम्बन्धी घटनालाई कम गर्न र न्यूनतम क्षति पुर्याउन पूर्वतयारी गर्ने विषय समेटिएको छ,” प्राधिकरणकी प्रवक्ता शान्ति महतले भनिन्। “विपद् आएपछि तुरुन्त प्रतिक्रिया कसले कसरी दिने भन्ने जिम्मेवारीहरू स्पष्ट रूपमा निर्धारण गरिएको छ।”
