समाचार सारांश नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन थापाले सदस्यता अद्यावधिकको काममा सहयोग नगर्ने ५० जना वडा सभापतिको स्थानमा नयाँ व्यक्तिलाई जिम्मेवारी दिएका छन्। कांग्रेसमा जेठ २१ गतेसम्म सदस्यता अद्यावधिक गर्ने समय तोकिएको छ र हालसम्म १ लाख ७२ हजारभन्दा बढीको विवरण सुचीकृत भइसकेको छ। पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा र नेता डा. शेखर कोइराला पक्ष १५औं महाधिवेशनका लागि पुराना नवीकरणलाई यथावत् राख्न आग्रह गर्दै अडिग छन्। १० जेठ, काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसमा क्रियाशील सदस्यता टुंगो लगाएसँगै तहगत अधिवेशनको प्रक्रिया सुरु हुने छ। तथापि क्रियाशील सदस्यता टुंगो लगाउने विषय नै पार्टीभित्र विवादको विषय बनेको छ। संस्थापन पक्षले आफू अनुकूल सदस्यता वितरण गर्ने र महाधिवेशन प्रतिनिधि छनोटमा चलखेल गर्ने आरोप अन्य पक्षहरूले लगाउँदै आएका छन्, जुन परम्परागत आरोप हो। पार्टीभित्र यही विषयले बारम्बार विवाद भए पनि क्रियाशील सदस्य संख्या वृद्धिदेखिएको छ। १४औं महाधिवेशनअघि सार्वजनिक क्रियाशील सदस्य संख्या ८ लाख ५२ हजार ७११ थियो। गत असारमा तत्कालीन महामन्त्री तथा सदस्यता व्यवस्थापन समितिका संयोजक गगन थापाले पार्टी बैठकमा ८ लाख ७० हजार क्रियाशील सदस्य रहेको जानकारी दिएका थिए। कतिपय नेताहरूले सार्वजनिक रूपमा पार्टीमा १० लाख क्रियाशील सदस्य रहेको दाबी पनि गरेका थिए। नियमित महाधिवेशन हुन नसकेपछि १४औं महाधिवेशनका आधारमा प्रतिनिधि चयन गर्दै विशेष महाधिवेशन भएको थियो। कांग्रेसको महाधिवेशनपूर्व सार्वजनिक सदस्य संख्या हरेक पटक बढ्दै गएको छ, तर राष्ट्रिय निर्वाचनमा प्राप्त मत घटिरहेको छ। त्यसपछि आफ्नै पार्टीलाई मत नदिने कारण देखावटी सदस्य किन आवश्यक छ भन्ने बहस उठेको छ। चुनावपछि नेता र कर्मचारीबीच क्रियाशील सदस्यताको ‘अवास्तविक संख्या’ विषयमा चर्चा हुन्छ। कतिपय वडामा क्रियाशील सदस्य संख्या भए पनि त्यो दलको उम्मेदवारलाई मत नआएपछि सदस्यता वितरण सम्बन्धमा प्रश्न उठ्ने गर्छ। यदि कुनै क्रियाशील सदस्यले आफूमात्र होइन थप दुई जनाको मत पनि थप्न सक्दैन भने सदस्यता संख्या बढाउनुको औचित्य नहुने भनाइ पनि पार्टीभित्र छ। चुनावअघि कांग्रेससँग ८ लाख ७० हजार क्रियाशील सदस्य थिए भने उनीहरूले हरेकले दुई मत थप्न सक्ने भए समानुपातिकमा पार्टीले २६ लाख १० हजार मत पाउन सक्थ्यो; तर कांग्रेसले समानुपातिकमा १७ लाख ५९ हजार १७२ मत मात्र पायो। कांग्रेसका नेतृत्वमा भएको बुझाइ अनुसार क्रियाशील सदस्य हुँदाहुँदै पनि कांग्रेसका पक्षमा मत नहुने समस्या छ। अर्कोतर्फ, अनुशासन समितिमा आफ्नै उम्मेदवार हराउँदा पार्टीकै क्रियाशील सदस्य सक्रिय रहेको उजुरीहरू पनि परेका छन्। चुनाव पराजयपछि विशेष महाधिवेशन पक्षधर कतिपय नेता र कार्यकर्ताले हालसम्म जारी भएका सबै क्रियाशील सदस्यता खारेज गर्नुपर्ने तर्क राखे। पार्टीले भने सदस्यता खारेज नगरी अद्यावधिक गर्ने निर्णय गर्यो। २०८३ साल नयाँ वर्षको पहिलो दिनदेखि सदस्यता अद्यावधिक प्रक्रिया सुरु भयो। नेता र कार्यकर्ता सबै आफ्ना वडामा गएर अद्यावधिक गर्ने कार्य पार्टीले तोकेको विधिअनुसार सभापति गगन थापाले वैशाख १ गते सुरु गरेका थिए। विशेष महाधिवेशनको विपक्षी एक पक्षले सदस्यता अद्यावधिक निर्णयप्रति तीव्र असहमति व्यक्त गर्दै आएको छ। पूर्वसभापति शेरबहादुर देउवा र नेता डा. शेखर कोइराला पक्ष १५औं महाधिवेशनका लागि पुराना नवीकरणलाई यथावत् राख्न अडिग छन्। सभापति थापाले सदस्यता अद्यावधिक काममा कडा भूमिका खेलेको नेताहरूले बताएका छन्। थापाले दुई दिनअघि इटहरीमा आयोजित प्रदेशस्तरीय पार्टी कार्यक्रममा समेत यस विषयमा संकेत गरिसकेका छन्। सभापतिले सदस्यता अद्यावधिकमा सहयोग नगर्ने झण्डै ५० जना वडा सभापतिको सट्टा नयाँ व्यक्तिलाई जिम्मेवारी दिएका छन्। सभापति थापाका भनाइ अनुसार, ‘हिजो मैले झण्डै ५० जना वडा सभापतिको ठाउँमा नयाँ साथीलाई क्रियाशील सदस्यताको काम गर्न जिम्मेवारी दिएको छु।’ ती ५० वडामा सहयोग नगर्ने सभापतिहरूको नाम सार्वजनिक गरिएको छैन। पार्टी स्रोतका अनुसार असहयोग गर्ने थप वडा सभापतिहरूलाई पनि जिम्मेवारीका लागि अर्को व्यक्तिलाई नियुक्त गर्ने तयारी भइरहेको छ। एक शीर्ष तहका नेताले भने, ‘अद्यावधिक नगर्ने वडा सभापतिहरूको विवरण महामन्त्रीसँग सभापतिले लिएको छन्। पार्टी निर्णय नमान्नेहरू बाटो खाली गर्नुपर्छ।’ महामन्त्री प्रदीप पौडेल सदस्यता व्यवस्थापन समितिका संयोजक हुन्। उनीहरूले बताएका छन् कि विशेष महाधिवेशनले स्वीकृत निर्णयअनुसार अद्यावधिकमा अटेरी गर्ने अन्य वडा सभापतिहरूको अधिकार अर्को व्यक्तिलाई सुम्पिने योजना छ। अद्यावधिकलाई सहज बनाउन भौतिक रूपमा वडा कार्यालय पुग्न आवश्यक नरहने व्यवस्था गरिएको छ। मोबाइल एप, QR कोड वा पार्टी कार्यालयले उपलब्ध गराएको नम्बरमा सम्पर्क गरी अद्यावधिक गर्न सकिने छ। कुनै सदस्यको अद्यावधिकको रुजु वडा सभापतिले गर्नु पर्नेछ। प्रक्रिया दौरान कुनै जिज्ञासा भए केन्द्रीय कार्यालयमा सम्पर्क गर्न सहयोग प्रदान गरिने छ। कांग्रेस सदस्यता अद्यावधिकका लागि केन्द्रीय कार्यालयमा दर्जन बढी कर्मचारी परिचालित छन्। सदस्यता व्यवस्थापन समितिका अनुसार भिडियो सामग्री निर्माण गरी प्रक्रिया सहज बनाइएको छ। AI को सहयोग लिएर पनि प्रक्रिया पूरा गर्न सकिने व्यवस्था छ। केन्द्रीय कार्यालयका एक कर्मचारीले बताए अनुसार, अद्यावधिक प्रक्रिया र वडा सभापतिले गरेको असहयोगबारे दैनिक ५०० भन्दा बढी फोन कल आउने गरेको छ। इन्टरनेट समस्या हुने स्थानका लागि अनलाइनको सट्टा फारम भर्ने व्यवस्था गरिएको छ। पहाडी तथा हिमाली ३० जिल्लामा फर्म पठाइएको छ। मधेस र सुदूरपश्चिम क्षेत्रबाट तुलनात्मक रूपमा कम सदस्यता अद्यावधिक भएको बताइएको छ। संयोजक महामन्त्री पौडेलका अनुसार हालसम्म रुजु भएका र सूचीबद्ध सदस्य संख्या १ लाख ७२ हजार नाघेको छ। उनले भने, वडा सभापतिहरूले रुजु नगरेका र फारममार्फत आएका आवेदनहरू यस तथ्यांकमा समावेश नभएको उल्लेख गरेका छन्। जेठ २१ गतेसम्म सदस्यता अद्यावधिक गर्ने समय तोकिएको छ। त्यसपछि १५औं महाधिवेशनका लागि चुनावअघि नवीकरण भएका तर अद्यावधिक हुन नसकेका सदस्यलाई सूचीबद्ध गर्ने व्यवस्था सदस्यता व्यवस्थापन समितिले जनाएको छ। पार्टीले सदस्यता अद्यावधिकका लागि परिचय प्रमाण, फोन नम्बर र फोटो अनिवार्य गरेको छ। सभापति थापाका अनुसार, फोन नम्बर आवश्यक हुनुको उद्देश्य एकसाथ ठूलो संख्यामा आधिकारिक धारणा पुर्याउनु हो। सभापति थापाले भने, ‘विश्वव्यापी रूपमा प्रचार गर्ने तरिका परिवर्तन भइसकेको छ। डिजिटल प्रविधिको कारण एकैसाथ पाँच लाखसम्म मानिससँग संवाद गर्न सक्छु।’ उनले थपे, ‘यस्तो अवस्थामा पार्टीसँग क्रियाशील सदस्यसँग सिधा सम्पर्क गर्न डेटा छैन, त्यो डेटा बनाउनु पर्छ। डेटा नै पार्टीको सम्पत्ति हो।’ महामन्त्री पौडेलका अनुसार सदस्यता अद्यावधिक अभियानले पार्टीलाई जीवित र उत्साहित बनाएको छ। उनले भने, ‘वडा-वडामा कार्यक्रमहरू भइरहेको छन्। सदस्यहरूले सक्रियतापूर्वक अद्यावधिक गरिरहेका छन्। यस पारदर्शी कामलाई देखेर केही साथीहरूले आशंका समेत गरेका छन्।
