लेख जानकारी
हुम्ला र बाजुराबीचको सीमा विवाद समाधान गर्न सरकारले विभिन्न पहल गरेको बताइरहँदा सो क्षेत्रमा अस्थायी प्रहरी चौकी निर्माणको कार्य तत्कालका लागि स्थगित गरिएको छ। हुम्ला र बाजुरा जिल्लाबीच सीमा विवाद भएपछि अस्थायी प्रहरी चौकीको निर्माण स्थगित गरिएको र प्राविधिक पक्षको अध्ययनका लागि केन्द्रबाट अध्ययन टोली सो स्थलमा जाने तयारीमा रहेको अधिकारीहरूले बताए।
पर्यटकीय स्थल रानीसैन नजिकको लाम्पाटा क्षेत्रलाई बाजुराको हिमाली गाउँपालिका र हुम्लाको खुर्पानाथ गाउँपालिकाले आफ्नो भूभाग दाबी गर्दै आएका छन्। अघिल्लो हप्ता त्यहाँ सुदूरपश्चिम क्षेत्रको पर्यटन प्रवर्द्धन कार्यक्रममा सहभागी हुन पुगेका धनगढीका मेयर गोपी हमालसहित बाजुराका जनप्रतिनिधि र स्थानीयवासीलाई हुम्लाका प्रदर्शनकारीहरूले लखेटेको भन्ने विवरण अधिकारीहरूले दिएका छन्। दुवै पक्षले आफ्नो दाबीको प्रमाण राखिरहेका छन् भने नापी विभागका एक अधिकारीका अनुसार स्थलगत अध्ययनपछि अध्ययन समितिले सरकारलाई प्रतिवेदन पेश गरी निर्णय गरिने अपेक्षा राखिएको छ।
हुम्ला-बाजुरा सीमा विवादको कारण के हो? हुम्लाको खुर्पानाथ गाउँपालिका र बाजुराको हिमाली गाउँपालिका दुवैले दाबी गरेकाले विवादित क्षेत्र निकै सुनसान छ भने पनि पर्यटकीय पदमार्ग र जडीबुटी उत्पादनका कारण यस क्षेत्रको ठूलो महत्व रहेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्। हुम्लाका प्रमुख जिल्ला अधिकारी टेककुमार रेग्मीले भने, “त्यहाँ एउटा खोला छ, त्यो खोलालाई हामी हुम्लाको पार्श्व मान्छौं भने बाजुराले ५० वर्ष पुरानो नापी अनुसार आफूहरूको भाग भएको दाबी गर्छ। त्यसबाट दुई ठाउँको दाबी बाझिन्छ।”
“त्यो क्षेत्र धनसम्पत्तीले धनी छ र त्यहाँ जडीबुटी पनि फल्छ। यसको स्वामित्वका विषयहरू छन्। रानीसैन पनि पर्यटकीय लागि परिचित स्थल हो।” उनका अनुसार सुदूरपश्चिम सरकारले बजेट उपलब्ध गराउँदा बाजुराको हिमाली गाउँपालिकाले अस्थायी प्रहरी चौकी स्थापना गर्न खोज्दा तनाव बढेको थियो। “चौकी बनाउन लाग्दा बाजुराले आफ्नो बोर्ड लगाएर हामीलाई अनुमति नदिने कुरा भयो। धनगढीका मेयरलाई धक्का-मुक्की हुँदा उहाँको यात्रामा अवरोध भयो।”
साइपाल हिमालको आधार शिविर रानीसैन जाने क्रममा मेयर हमालसहितको टोलीलाई भिडले लखेट्न खोजेको भिडिओ सामाजिक सञ्जालमा भाइरल भएको छ। बाजुराका प्रमुख जिल्ला अधिकारी डोरेन्द्र निरौलाले खार्पुनाथका बासिन्दाहरूले रानीसैन जाने बाटो अवरुद्ध गरेको र प्रहरी चौकी स्थापना गर्ने स्थान आफ्नो भनिएको जानकारी दिए। सीमा विवादको क्षेत्रफल निश्चित नभए पनि बाजुराले प्रहरी चौकी बनाइने ठाउँमा आफ्ना नागरिकका जग्गा धनीपुर्जा रहेको तथ्य राखेको छ। “ठ्याक्कै यति क्षेत्रफलमा सीमा विवाद रहेको भन्ने छैन। सीमा निर्धारण वा पुनरावलोकनमा केन्द्रबाट गठित समितिले निर्णय गर्नेछ।” निरौलाले त्यहाँ पुग्न बाजुरा सदरमुकामबाट तीन दिन लाग्ने जानकारी दिँदै शान्ति सुरक्षा कायम गर्न प्रहरीले गस्ती गरिरहेको बताए।
