प्रखर इजरायल विरोधीका रूपमा परिचित इरानी पूर्वराष्ट्रपति महमूद अहमदीनेजादले वर्षौंसम्म इजरायलविरुद्ध अभिव्यक्तिहरू गर्दै आएका छन्। उनले होलोकास्टदेखि इजरायली सत्तासम्म तीव्र आलोचना जारी राखेका थिए। साथै, इरानको परमाणु कार्यक्रमलाई अगाडि बढाउने विषयमा पनि संरक्षण गरेका थिए। इजरायली अधिकारीहरूले इरानबाट आफ्नो देशलाई खतरा भएको चेतावनी दिन अक्सर उनको नाम उल्लेख गर्दथे।
यस पृष्ठभूमिमा, महमूद अहमदीनेजादलाई इजरायल र अमेरिकाले इरान युद्धपछिको नेताका रूपमा अगाडि ल्याउने योजना बनाएको ‘न्यूयोर्क टाइम्स’ले उल्लेख गरेको छ। सो योजनामा उनलाई इरानी नजरबन्दबाट मुक्त गराउन घरमा आक्रमण गरिएको टाइम्सले दाबी गरेको छ। तर उनीलाई मुक्त गर्ने प्रयासमा भएको आक्रमणमा उनी घाइते भएपछि योजना असफल भएको टाइम्सले दावी गरेको छ। अहमदीनेजाद र उनका सम्बन्धित पक्षहरूले यस विषयमा कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन्। साथै उनको हालको अवस्थाबारे कुनै जानकारी उपलब्ध छैन।
तर अमेरिकन र इजरायली विज्ञहरूले यस समाचारका विवरणहरूमा शंकास्पद दृष्टिकोण व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूले प्रश्न उठाएका छन् – ‘इजरायल विरोधी कट्टर अभिव्यक्ति गर्ने व्यक्तिसँग अमेरिका वा इजरायल किन काम गर्न इच्छुक हुन्छ?’ यस्ता विरोधाभासहरूले केहीलाई महमूद अहमदीनेजादको छवि बहुमुखी र जटिल रहेको सोच्न बाध्य तुल्याएको छ।
सन् २००३ मा उनी तेहरान नगरप्रमुखका रूपमा निर्वाचित भए। त्यसअघि उनको परिचय खास थिएन। सन् २००५ मा राष्ट्रपतिका रूपमा उभिए। उनले आफ्नो चुनावी नारामा न्याय, सरलता, र भ्रष्टाचार नियन्त्रणलाई प्राथमिकता दिएका थिए। तर इजरायल, अमेरिका र होलोकास्टबारे तीव्र अभिव्यक्तिका कारण विश्वले चाँडै उनलाई चिन्यो। उनी अमेरिका र यहूदी विरोधी अभिव्यक्तिमा संलग्न थिए।
सन् २०१३ मा पदबाट बाहिरिँदा उनले इरानका सर्वोच्च नेता अलि खामेनेई र इस्लामिक रिभोल्युसनरी गार्ड कोरपससहित सुरक्षा निकायसँग टकराव गरे। पछि उनलाई राष्ट्रपतीय चुनावमा भाग लिन बारम्बार रोक लगाइयो। इरानका राष्ट्रिय सुरक्षा अध्ययन प्रमुखले ‘न्यूयोर्क टाइम्स’लाई दिएको प्रतिक्रिया अनुसार, अहमदीनेजादले अनपेक्षित र विरोधाभासी नीतिहरू लिएका छन्।
अमेरिकी विज्ञहरूले व्यक्त गरेको शंकाबारे तीन अमेरिकी विज्ञाले बीबीसी पर्सियनसँग गरेको कुराकानीमा अहमदीनेजादलाई सत्तामा ल्याउने योजनामा शंका व्यक्त गरेका छन्। नर्थइस्टर्न विश्वविद्यालयका राजनीतिशास्त्र प्राध्यापक म्याक्स अब्राहम्सले उक्त विवरणमा “धेरै शंका गर्नुपर्ने” बताएका छन्।
अहमदीनेजाद वास्तवमा को हुन्? कतिपय इरानी टिप्पणीकारहरूले उनका पछिल्ला गतिविधिले उनको राजनीतिक मान्यता र खोजबारे प्रश्न उठाएको बताएका छन्। उनका नीतिहरूले इरानलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा अलग थलग बनाएको, परमाणु संकट बढाएको र इजरायललाई तेहरानविरुद्ध प्रभावकारी राजनीतिक सन्देश फैलाउने वातावरण प्रदान गरेको विश्लेषकहरूले बताएका छन्।
तर मुख्य विरोधाभास भने यथावत् छ – लामो समयसम्म इजरायल विरोधी अभिव्यक्ति गर्ने राजनीतिज्ञ अहिले इरानका सम्भावित भावी नेताको रूपमा प्रस्तुत हुनु उनको राजनीतिक छविका बारेमा थुप्रै प्रश्नहरू सिर्जना गरेको छ।
