जापान सरकार र युएनएफपीएको सहयोगमा जाजरकोटको भेरी नगरपालिकामा स्तरोन्नत भुर स्वास्थ्य चौकी बिहीबार संयुक्त रूपमा उद्घाटन गरिएको छ। यो परियोजनाले जाजरकोट र रौतहट जिल्लामा जलवायुजन्य जोखिम सामना गर्दै मातृ तथा नवजात शिशु स्वास्थ्य सेवालाई सुदृढ बनाउने लक्ष्य राखेको छ। युएनएफपीए नेपालका कार्यवाहक प्रतिनिधि श्रीराम हरिदासले भने, “यो स्वास्थ्य चौकी पुनःनिर्माण गरिएको एउटा भवन मात्र होइन।” १५ जेठ, काठमाडौं। जाजरकोट जिल्लाको भेरी नगरपालिकामा भुर स्वास्थ्य चौकी उद्घाटन गरिएको छ। नेपाल सरकार, युएनएफपीए, र जापानी राजदूतावासले बिहीबार संयुक्त रूपमा स्तरोन्नत भुर स्वास्थ्य चौकी उद्घाटन गरेका हुन्। यो कार्यक्रम जापान सरकारको आर्थिक सहयोग र युएनएफपीएको कार्यान्वयनमा सञ्चालित ‘नेपालमा मातृ तथा बाल स्वास्थ्य सेवा र अनुकूलन क्षमतामा सुधार’ परियोजना अन्तर्गत आयोजना गरिएको हो।
यस पहलले नेपालका अत्यधिक जोखिमपूर्ण समुदायहरूमा मातृ तथा नवजात शिशु स्वास्थ्य सेवालाई सुदृढ बनाउने लक्ष्य राखेको छ। परियोजना अन्तर्गत स्वास्थ्य संस्थाको भौतिक मर्मत सम्भार, आवश्यक उपकरणहरूको सुनिश्चितता र स्वास्थ्यकर्मीहरुको क्षमता अभिवृद्धि गरिएको छ, जसले जलवायु–अनुकूल प्राथमिक स्वास्थ्य सेवाको राम्रो उदाहरण प्रस्तुत गर्दछ। विशेष गरी यो परियोजनाले जाजरकोट र रौतहट जिल्लाका स्वास्थ्य सेवाका गम्भीर अभावहरूलाई सम्बोधन गरेको छ, जहाँ गर्भवती महिला र नवजात शिशुहरू प्राकृतिक प्रकोपहरू जस्ता पहिरो र शीतलहरबाट उच्च जोखिममा छन्।
प्राकृतिक विपद् र जलवायुजन्य जोखिमका बाबजुद मातृ तथा नवजात शिशु स्वास्थ्य सेवालाई निरन्तरता दिन यो परियोजनाले सुदृढ बनाएको १० स्वास्थ्य संस्थामध्ये एक हो। आगामी आपतकालीन अवस्थाको पूर्वतयारी र आवश्यक सामग्री सुरक्षित गर्न ‘मेडिकल क्याम्प किट’ सहित चिकित्सकीय जीवनरक्षक सामग्री व्यवस्थापनमा पनि सहयोग भएको छ। स्थानीय तहमा जलवायु अनुकूल संचालन व्यवस्थापन र सेवा प्रवाह सुदृढ गर्न स्वास्थ्य संस्था सञ्चालन र व्यवस्थापन समितिका लागि जलवायु अनुकूलन निर्देशिकाहरू विकास गरिएका छन्।
विशेष समारोहमा उक्त स्वास्थ्य संस्थालाई अत्यावश्यक चिकित्सा उपकरणहरू औपचारिक रूपमा हस्तान्तरण गरियो, साथै धीमे Health चौकी, साक्ला Health चौकी, लिम्सा आधारभूत अस्पताल र भगवती Health चौकीलाई प्रमाणपत्र प्रदान गरियो। युएनएफपीए नेपालका कार्यवाहक प्रतिनिधि श्रीराम हरिदासले भने, ‘यो स्वास्थ्य चौकी पुनःनिर्माण गरिएको भवन मात्र होइन, यो तथ्य, लगानी र सरकारी सहयोग एकसाथ हुँदा प्राप्त हुने सम्भावनाको प्रत्यक्ष उदाहरण हो। नेपालका महिलाहरू विपद् र संकटमा पनि सुरक्षित, पूर्ण रूपमा सञ्चालित र सहज पहुँचयोग्य स्वास्थ्य संस्थाहरूको हकदार छन्।’
परियोजनाको अर्को उपलब्धि भनेको स्थानीय तथा प्रादेशिक तहमा दिगो योजना निर्माण र बजेट व्यवस्थापनमा सहयोग पु¥याउन स्वास्थ्य संस्थाहरूको वस्तुस्थिति मूल्याङ्कन, नीति विश्लेषण र जलवायु अनुकूलनका लागि लागत अनुमान सहित स्वास्थ्य कार्ययोजना तयार गर्नु हो। आजै आयोजित कार्यशालाले नीति निर्माता, स्वास्थ्य प्रणालीका प्रबन्धक र समुदाय प्रतिनिधिहरूलाई एकत्रित गरी यी निष्कर्षहरू र कर्णाली प्रदेशमा आगामी दिनमा जलवायु-अनुकूल स्वास्थ्य सेवा प्राथमिकता दिने उपायहरूमा व्यापक छलफल गरेको छ। कार्यक्रममा भेरी नगरपालिकाका प्रमुख चन्द्रप्रकाश घर्तीले नगरपालिकाको प्रत्येक विकास योजनामा जलवायु अनुकूलन अनिवार्य रूपमा समावेश गर्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। नेपालस्थित जापानी राजदूतावासका मिशन उपप्रमुख शिन्तो यासुहारुले नेपालका जोखिमपूर्ण समुदायहरूको संरक्षणमा जापानको निरन्तर सहयोग रह्ने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे। परियोजनाबाट प्राप्त सिकाइ र नमूनाले परियोजना लागू भएका जिल्लाभन्दा बाहिर पनि दीर्घकालीन र दिगो प्रभाव पार्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ। समारोहमा अन्तरक्रिया सत्र सहित स्वास्थ्यकर्मी, आमाहरू र समुदायका सदस्यहरूले विपद् तथा आपतकालीन समयमा मातृ स्वास्थ्य सेवा लिनु/दिनुका आफ्ना अनुभवहरू साटासाट गरेका थिए।
