अमेरिकी राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्धविराम लम्ब्याउने प्रक्रियाबारे “अन्तिम धारणा” बनाउन शुक्रबार आफ्ना वरिपरिका मुख्य सहयोगीहरूसँग बैठक गरेका थिए, तर त्यस बैठकमा अर्को चरणको स्पष्ट निर्णय निस्कन सकेको छैन। उनीहरुले भनेका छन् कि इरानले कहिल्यै परमाणु अस्त्र वा बम राख्न नपाउनेछ, होर्मुज जलमार्गमा “दुबै पक्षबाट अवरोधविहीन पारवहन” पर्नुपर्नेछ र जलमार्गमा रहेका सबै माइनहरू “नष्ट” गर्न तेहरान सहमत हुनुपर्छ। उक्त बैठक ह्वाइटहाउसको ‘सिचुएसन रुम’ मा भएको थियो, जुन कक्ष मुख्य संकटहरू समाधान गर्न प्रयोग गरिन्छ।
इरानले यसअघि नै आफ्नो परमाणु कार्यक्रमबारे कुनै वार्ता नभएको बताएको छ र आफ्नो कार्यक्रम पूर्णतया नागरिक उद्देश्यको हो भनी दावी गर्दै आएको छ। बिहीवार अमेरिकी अधिकारीहरूले भनेका थिए कि दुवै देशले सम्झौताको एक प्रारूपमा सहमति जनाएका छन् तर त्यसलाई ट्रम्प र इरान नेतृत्वको अनुमोदन बाकी रहेको छ। सो सम्झौताले युद्धविरामलाई ६० दिनका लागि लम्बो पार्ने र इरानको परमाणु कार्यक्रमको भविष्यबारे वार्ता सुरु गर्ने कुरा बताइएको छ। “राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकाको हितमा हुने र आफ्नो रेड लाइनसँग मेल खाने सम्झौता मात्रै गर्नेछन्। इरानले कहिल्यै परमाणु अस्त्र राख्न पाउने छैन,” ह्वाइटहाउसका एक अधिकारीले अमेरिकी समाचार साझेदार सीबीएस न्यूजलाई बताएका छन्।
एप्रिल ८ मा अमेरिका र इरानबीच प्रारम्भिक युद्धविराम लागु भएयता ट्रम्पले बारम्बार भनेका छन् कि दुवै पक्ष सम्झौताको नजिक छन् र वार्ता अगाडि बढिरहेको छ तर अहिलेसम्म कुनै ठोस नतिजा आएको छैन। पछिल्ला दिनहरूमा इरान र अमेरिकाले एकअर्कालाई युद्धविराम उल्लङ्घन गरेको आरोप लगाएका छन्। शुक्रबार बिहान सोशल मिडियामा एउटा पोस्ट गर्दै ट्रम्पले आफू होर्मुज जलमार्गमा अमेरिकी नौसेनाको नाकाबन्दी हटाउन तयार रहेको बताएका छन्। उनले इरानले अमेरिकालाई आफ्नो प्रशोधित युरेनियम हटाउन र नष्ट गर्न अनुमति दिनुपर्ने आवश्यकताको बारेमा पनि बताएका छन्। “अरू सूचना नआएसम्मका लागि कुनै पनि वित्तीय लेनदेन हुनेछैन,” उनले भने, “अरू धेरै कम महत्वपूर्ण विषयमा सहमति भएको छ।”
ह्वाइटहाउसका एक अधिकारीले त्यसपछि बीबीसीलाई बताए अनुसार ‘सिचुएसन रुम’मा भएको बैठक पूरा भइसकेको छ तर थप विवरण बाँड्न अस्वीकार गरेका छन्। इरानको फार्स समाचार संस्थाले ट्रम्पको पछिल्लो टिप्पणीलाई “सत्य र झूटको मिश्रण” भनेको छ। सम्झौतामा परमाणु सामग्री नष्ट गर्ने कुनै व्यवस्था नरहेको जनाइएको छ। इरानको विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बकाईले सरकारी टिभीसँग संवादमा यसलाई “युद्ध समाप्तिका लागि केन्द्रित निर्णय” भनी व्याख्या गर्दै परमाणु मामिलामा वार्ता नभएको स्पष्ट पारेका छन्। अमेरिकाले लामो समयदेखि इरानलाई अत्यधिक प्रशोधित युरेनियम उत्पादन रोक्न र विद्यमान भण्डार नष्ट गर्न दबाब दिँदै आएको छ, जुन परमाणु अस्त्र बनाउन प्रयोज्य हुन सक्ने पदार्थ हो। इरानले आफ्नो परमाणु कार्यक्रम पूर्ण रूपमा शान्तिपूर्ण रहेको र परमाणु अस्त्र विकास गर्ने योजनामा नरहेको बताउँदै आएको छ। यसैबीच अमेरिकी रक्षा मन्त्री पिट हेग्सेथले अमेरिकाले इरानमा युद्ध “फेरि सुरु” गर्न सक्ने सम्भावना व्यक्त गरेका छन्। सिङ्गापुरमा भएको सुरक्षा शिखर सम्मेलनमा उनले भने, “हामीसँग भरपुर र सन्तुलित हतियार भण्डार छ, जुन त्यस क्षेत्र र विश्वभर दुवैका लागि तयार छ,” र थप्दै भने, “यसैले हामी राम्रो अवस्थामा छौं।”
