इरान र इजरायल-अमेरिका बीच जारी तनावका कारण नेपालको निर्माण क्षेत्रमा ठेक्का मूल्य समायोजनको माग गर्दै व्यवसायीहरूले अहिले निर्माण होलिडेको अवस्थामा पुगेको बताएका छन्। इरान युद्ध सुरु हुनुअघि प्रतिकेजी ७५ रुपैयाँ रहेको सडक कालोपत्रेमा आवश्यक पर्ने बिटुमिनको मूल्य दोब्बरभन्दा बढी बढेको उनीहरूको भनाइ छ। डीजल र पेट्रोलको मूल्यमा पनि प्रतिलिटर ९० रुपैयाँभन्दा बढी वृद्धि भएको छ। नेपाल निर्माण व्यवसायी महासङ्घका उपाध्यक्ष सहदेव खड्काले मुख्य रूपमा सडक निर्माणका लागि भारतबाट नगण्य मात्रामा बिटुमिन भित्रिरहेको र त्यसमा पनि किन्न कठिन भइरहेको कुरा बीबीसीलाई बताउनुभयो।
पेट्रोलियम पदार्थ प्रशोधन प्रक्रियाबाट निस्कने बाक्लो र चिप्लो गुण भएको हाइड्रोकार्बन, अर्थात् बिटुमिन, सडक कालोपत्रका लागि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ। “सामान्य अवस्थामा नेपालमा दैनिक कम्तीमा २ हजार टन बिटुमिन आउँथ्यो, अहिले मुस्किलले १०० टन मात्र भित्रिरहेको होला,” महासङ्घका उपाध्यक्ष खड्काले भन्नुभयो। “इन्धनको सन्दर्भमा डीजलको मूल्य ९० रुपैयाँभन्दा धेरैले बढेपछि त्यसले ढुवानीसहितका अनेक क्षेत्रहरूमा प्रभाव पारेको छ।” खड्काले विभिन्न पक्षले काम गर्न नसक्ने अवस्था र सामग्री उपलब्धतामा समस्या रहेको कुरा पनि औँल्याउनुभयो।
पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका प्रवक्ताले देशव्यापी रूपमा सडक निर्माण केही ठाउँमा सुस्ताएको र कतिपय ठाउँमा रोकिएको अवस्थाहरू रहेको जानकारी दिनुभयो। प्रवक्ता रामहरी पोखरेलले बीबीसीसँग भन्नुभयो: “मूल्य वृद्धिका कारण कामको गति निकै सुस्त छ। अलि अलि काम भए पनि खासै प्रगति छैन।” यो प्रभाव राष्ट्रिय गौरवका आयोजनादेखि पहिल्यै ढिलोगरी भइरहेको मुख्य राजमार्गहरूमा देखिएको छ भन्ने अधिकारीहरूले बताए।
देशव्यापी प्रभाव विशेष गरी सडक कालोपत्रेको काम देशव्यापी रूपमा निकै प्रभावमा परेको र सामान्य अवस्थाभन्दा कामको गति निकै घटेको पूर्वाधार विकास मन्त्रालयका प्रवक्ता पोखरेलले बताए। “यस समस्यासँग कसरी जुध्ने भन्ने विषयमा राष्ट्रिय योजना आयोगका एक सदस्यको संयोजकत्वमा अध्ययन भइरहेको छ। दुई साताभित्र त्यस समितिलाई सुझाव दिन भनिएको छ,” पोखरेलले भने। “यो समस्या अब निर्माण क्षेत्रमा मात्र सीमित छैन, यदि लम्बियो भने पूरै अर्थतन्त्रमा प्रभाव पार्ने सम्भावना छ। आश्रित उद्योगदेखि मजदुरसम्म प्रभावित हुने देखिन्छ।” उनले सबैभन्दा गम्भीर प्रभाव इन्धन र बिटुमिनको अभावका कारण परेको बताउनुभयो।
