धवलशमशेर राणा र दुर्गा प्रसाईको नयाँ पार्टीले राजसंस्थावादीहरूको लागि ‘रास्वपा’ जस्तै प्रभावशाली भूमिका खेल्न सक्ने सम्भावना

“नफर्किने गरी” राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) बाट निष्कासित नेता धवलशमशेर राणाले दुर्गा प्रसाईसँग सहकार्य गर्दै नयाँ पार्टी गठन गर्ने निर्णय गरेका छन्। नयाँ दलको भविष्यप्रति धेरैले जिज्ञासा देखाएका छन्, तर धवलशमशेर राणाले यस सम्बन्धमा ‘यस्तोउस्तो होला’ भन्न सक्दैनन्। उनी भन्छन्, “हामी जनता, देश र हाम्रो मुद्दाप्रति बफादार र इमानदार रहनेछौं।”
नेता राणा राजसंस्था पुनर्स्थापनाको मुद्दा अघि बढाउन राप्रपाबाट सम्भव नभएको निष्कर्षमा पुगेका छन् र नेतृत्वको कार्यशैलीलाई यसको मुख्य कारण मान्छन्। यसको जवाफमा राप्रपा अध्यक्ष राजेन्द्र लिङ्देनले आरोप लगाउँदै भने, “पार्टी नभएको मानिसहरूसँग मिलेर राजसंस्था पुनर्स्थापनाको विषयलाई तुहाउन राणाले काम गरेका छन्।”
उनको संकेत काठमाडौँको तिनकुनेमा २०८१ साल चैत १५ गते दुई जनाको ज्यान गएको घटनातर्फ थियो। राजावादी शक्तिहरूको प्रदर्शनमा भएको हिंसाको घटनामा राणा, प्रसाई र रवीन्द्र मिश्रलाई सरकारले गिरफ्तार गरी गम्भीर आरोप लगाएको छ। राणा र प्रसाई नयाँ दल गठनतर्फ प्रगतिशील छन्। पूर्व उपाध्यक्ष मुकुन्दश्याम गिरीका अनुसार पार्टी नेतृत्वको खराब शैलीका कारण “लगभग दुर्घटनामा परेको सोच राख्ने तथा सैद्धान्तिक विचार बोकेको नेतृत्वले नयाँ पार्टी बनाउनुपर्ने अवस्था आएको छ।”
युवा नेता रञ्जन कार्की भन्छन्, राणा पार्टी अध्यक्ष र प्रसाई वरिष्ठ नेता हुनेछन्। हाल प्रधानमन्त्री बनेका वालेन्द्र शाह ‘बालेन’ रास्वपासँग चुनावपूर्व वरिष्ठ नेताका रूपमा सभापति रवि लामिछानेसँग सहकार्यमा छन्। कार्की भन्छन्, “राप्रपा भनेको पूर्वपञ्चहरूको विरासत भएको बुझाइ थियो, हामी त्यसलाई पुनर्संरचना गर्दैछौं। सबै तहमा ६० प्रतिशत युवा र महिलाको सहभागिता सुनिश्चित गर्दै प्रविधिमैत्री पार्टी बनाउँदैछौं।”
रास्वपाको विकल्प बन्ने सम्भावना? रास्वपा गठन गर्दा नेताका अनुहार पुराना दल नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले र नेकपाका दीर्घकालीन नेताहरूभन्दा फरक देखिएका थिए। दलको संरचनामा व्यवसाय, विशेषज्ञता, उमेर र क्षेत्रगत विविधता समेत समावेश गरिएको थियो। के राणा र प्रसाईको नयाँ दलले राजसंस्थावादीहरूको रास्वपा जस्तै नयाँ स्वरूप प्रस्तुत गर्ने लक्ष्य राखेको हो?
मुकुन्दश्याम गिरी भन्छन्, रास्वपाले मुलुकलाई अघि बढाउन सके भन्ने इच्छा छ, तर यसको लक्ष्यमा असफल हुनुको कारणले वैकल्पिक राजनीतिक शक्तिको आवश्यकतालाई जोड दिन्छ। यद्यपि उनीहरू धेरै कुरामा परिवर्तन गर्न तयार छन्। युवा नेता कार्की भन्छन्, दक्षिणपन्थी राजनीतिक शक्तिको खाली ठाउँ छ र त्यो आफूहरूको नयाँ दलले भरिदिनेछ, जसले रास्वपाको झल्को दिने राजसंस्थावादी दल बन्नेछ। “गणतन्त्रवादीहरूको बलियो पार्टी रास्वपा छ, तर त्यो चुनौती दिने राष्ट्रिय दक्षिणपन्थी पार्टी निर्माण हुँदैछ,” उनको भनाइ छ।
“हाम्रो लक्ष्य धर्म, संस्कृति, इतिहासको संरक्षणसँगै राजसंस्था र प्रजातन्त्रको उदय गराउनेछ,” राणा भन्छन्। “हामी अधिकतम प्रयास गर्नेछौं, नेपाली जनताले समर्थन गरे भविष्य उज्जवल हुनेछ, नभए नहुने कुरा हो।” राप्रपा नेता राजाराम बर्तौला अनुसार नयाँ दलको नेतृत्वमा रहेका राणा स्वच्छ छन्, तर उनी राजनीतिक स्थिरताको अभाव देखिन्छ। बर्तौला भन्छन्, “दुर्गा प्रसाईसँगको सहकार्य कति लामो र व्यवस्थित हुन्छ भन्नेमा चिन्ता छ। उनीहरूको सम्बन्धमा उतारचढावले महत्वपूर्ण अर्थ राख्छ।”
नयाँ दलले राजसंस्था र हिन्दुवादी ‘भोटब्याङ्क’मा ठोस प्रभाव पार्न सक्छ भन्ने सम्भावनालाई उनी अस्वीकार गर्दैनन्। “मान्छे नयाँ स्वाद खोज्दैछन्, तर उनीहरूले कति मन जित्छन् भन्ने कुरामा भर पर्छ,” उनले भने। “दुर्गा प्रसाईको एक प्रकारको लोकप्रियता छ, त्यसलाई प्रभावकारी शक्ति बनाउने प्रयास गलत होइन।”