भारतको राजधानी दिल्लीमा कक्रोच जनता पार्टी (सीजेपी) को प्रदर्शनलाई मध्यनजर गर्दै त्यहाँको सुरक्षा व्यवस्था कडा गरिएको छ। ठट्टाको रूपमा स्थापना भएको भारतको सबैभन्दा ठूलो अनलाइन युवा अभियान पहिलोपल्ट सडकमा उत्रिएको छ। अमेरिकाबाट शनिबार बिहान दिल्ली आइपुगेका सीजेपीका संस्थापक अभिजीत दीपके जन्तर मन्तर पुगेका छन्। सुरक्षा कर्मचारीहरू ठूलो संख्यामा परिचालन गरिएको छ। सञ्चारकर्मीहरू पनि धेरै देखिएका छन्। बीबीसी हिन्दीका अनुसार प्रदर्शनकारी युवाहरूको संख्या बढ्दै गएको छ। सीजेपीविरुद्ध भारतीय जनता पार्टीका समर्थकहरू पनि जन्तर मन्तर पुगेका थिए। प्रहरीले उनीहरूलाई विरोध गर्न रोक्दै बाहिर निकालेका छन्। सीजेपीले नाम भारतका प्रधान न्यायाधीशबाट लिएको हो, जसले बेरोजगार युवालाई “कक्रोच” सँग तुलना गरेका थिए। गत महिना सुरु भएको यस अभियानले इन्स्टाग्राममा लगभग दुई करोड २० लाख फलोअर्स पाएको छ। यो सरकार प्रतिको असहमतिको सबैभन्दा ठूलो अभिव्यक्ति बनेको छ।
अभियानका संस्थापक अभिजीत दीपके अमेरिकाबाट शनिबार दिल्ली पुगेसँगै इन्दिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सुरक्षा थपिएको थियो। विमानस्थलबाट बाहिर निस्कँदै दीपकेले सञ्चारमाध्यमलाई भने, “शिक्षामन्त्री (धर्मेन्द्र प्रधान) ले राजीनामा दिनुपर्छ। पाँच विद्यार्थीहरूले आत्महत्या गरिसकेका छन्।” उहाँले ‘न्याशनल इलिजिबिलिटी इन्ट्रान्स टेस्ट’ (नीट) परीक्षाका प्रश्नपत्र चोरी भएपछि आत्महत्या गरेका विद्यार्थीहरूको कुरा समेत उल्लेख गर्नुभएको छ। त्यहाँबाट प्रदर्शन स्थल जन्तर मन्तर पुगेर उनले समर्थकहरूसँग नाराबाजी गरेका छन्। उनले भने, “पछिल्लो ५-१० दिनदेखि मानिसहरूले मलाई सोधिरहेको छन् कि सामाजिक सञ्जालमा पेज चलाएर के हुन्छ? क्यामेरा घुमाएर देखाउनुहोस्, कति कक्रोच घरबाट निस्केर जन्तर मन्तर पुगेका छन्।” शिक्षाविद् र लद्दाखका पर्यावरण अभियानकर्ता सोनम वाङ्चुकले दीपकेलाई प्रहरीले पक्राउ गर्न सक्ने बताएकी थिइन्। “राम्रो हुने आशा गरौं तर खराब अवस्थाको तयारी पनि गरौं, आउनुहोस् यो आन्दोलनलाई भारतको इतिहासकै सबैभन्दा शान्तिपूर्ण आन्दोलन बनाऔं,” उनले शुक्रबार राति सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेकी छिन्।
तर पक्राउको अनुमान गलत सावित भयो। संस्थापक दीपके दिल्ली आइपुगेका छन् र यसअघि सामाजिक सञ्जालमा लगातार जानकारी दिएका थिए। उहाँले प्रदर्शनलाई शान्तिपूर्ण बनाउन आह्वान गरेका छन्। “कृपया किताब र हाम्रा झुण्डा ल्याउन नबिर्सनु होला,” लेखेका छन्, “प्रहरीलाई फूल दिन्छौं, त्यो करुणा र आभारको प्रतीक हुनेछ, हामीले आन्दोलनलाई प्रेम र शान्तिपूर्ण तरिकाले अगाडि बढाउनुपर्छ।” कक्रोच जनता पार्टीले जन्तर मन्तरमा प्रदर्शन गर्न अनुमति नपाउने अनुमान गरिएको थियो। शिव सेनाका नेता तथा राज्यसभाकी पूर्व सदस्य प्रियङ्का चतुर्वेदीले अनुमति दिएर दिल्ली प्रहरीले ठीक काम गरेको बताएकी छन्। सामाजिक सञ्जाल एक्समा उनले लेखेकी छन्, “साम्भावित रूपमा पहिलोपल्ट दिल्ली प्रहरीले सही काम गरेको छ।”
एक व्यङ्ग्यात्मक सामाजिक सञ्जाल अभियान, “कक्रोच जनता पार्टी” भर्चुअल संसारबाट वास्तविक दुनियाँ अर्थात् सडकमा ओर्लिएको छ। सीजेपीले एक्स ह्यान्डल ‘कक्रोच इज बैङ्क’ मा लेखेको थियो, “अब समय आइसक्यो- यस छोटो ठट्टालाई आन्दोलनमा परिणत गर्नुपर्छ।” यो अभियानमा भारतका चर्चित र वरिष्ठ कानुनविद् प्रशान्त भूषणले यसलाई जेन जी आन्दोलनको संज्ञा दिएका छन्। सामाजिक सञ्जालमा उनले भ्रष्टाचार, बेरोजगारी र दैनिक घोटाला भइरहेको उल्लेख गर्दै विदेश नीति पूर्ण रूपमा ध्वस्त भएको र अमेरिकामाथिको निर्भरता बढेको बताएका छन्। “निर्वाचन आयोग, न्यायपालिका, सञ्चार क्षेत्र लगायत विभिन्न संस्थाहरू कमजोर भएका छन्, हामी ठूलो आँधीबेहरीले घेरिएका छौँ। कक्रोच जनता पार्टी त्यो स्वाभाविक परिणाम हो,” उनले भने, “यस जेन जी आन्दोलनलाई समझदारीयुक्त समर्थन र मार्गदर्शन आवश्यक छ।” राजनीतिक विश्लेषक योगेन्द्र यादवले विरोधी दलहरूलाई सीजेपीको अभियानलाई समर्थन गर्न आग्रह गरे। सामाजिक सञ्जाल एक्समा एउटा भिडियो सार्वजनिक गर्दै उनले भने, पार्टीको नाम जे भए पनि सबै एक ठाउँमा उभिनु आवश्यक भएको बताइन्। “पार्टीभन्दा देश ठूलो छ, हामी सबै मिलेर यो देशलाई बचाउनुपर्छ,” उनले आह्वान गरे।
