नेपालको रैथाने चरा काँडे भ्याकुर पहिलोपटक मधेस प्रदेशको बारा जिल्लास्थित चुरे वन क्षेत्रमै भेटिएको छ। पन्छीविद्हरूका अनुसार यो चरा समुद्र सतहभन्दा सबैभन्दा कम ४४३ मिटर उचाइमा फेला परेको हो। बारामा काँडे भ्याकुर भेटिएसँगै नेपालका सातै प्रदेशमा यसको भौगोलिक विस्तार पुष्टि भएको छ। २४ जेठ, काठमाडौं।
नेपालमै मात्र पाइने दुर्लभ र रैथाने चरा ‘काँडे भ्याकुर’ मधेस प्रदेशमा पहिलो पटक भेटिएको हो। यो चरा बारा जिल्लाको जितपुरसिमरा उपमहानगरपालिका-२२ स्थित दुधौरा खोला नजिकैको चुरे वन क्षेत्रमा भेटिएको छ। नेपाल पन्छीविद् संघ र मिथिला वाइल्डलाइफ ट्रस्टको संयुक्त प्रयासमा मधेसका आठ जिल्लामा भइरहेका चरा सर्वेक्षण क्रममा काँडे भ्याकुरको उपस्थिति पत्ता लागेको हो। पन्छीविद्हरू हठन चौधरी र सुरज बरालको टोलीले २१ जेठ बिहान ८:३० बजे यस चराको अभिलेख गरेका थिए।
महेन्द्र राजमार्गको पूर्वतर्फ पर्ने नमुना महिला सामुदायिक वन क्षेत्रको घाँसे मैदान र झाडीमा यस चरा फेला परेको थियो। समुद्री सतहबाट ४४३ मिटर मात्र उचाइमा यो चरा भेटिनुले आफैंमा रेकर्ड कायम गरेको उनीहरूले बताएका छन्। वन विज्ञान अध्ययन संस्थान हेटौंडाका विद्यार्थी आशिष पन्त, सुमीसिंह ठकुरी र निश्चल पोखरेल पनि चरा अवलोकन कार्यक्रममा सहभागी थिए। वैज्ञानिक नाम एकान्थोप्टिला निपालेन्सिस रहेको काँडे भ्याकुर नेपालमै मात्र पाइने रैथाने चरा हो। यसअघिका तथ्यांकअनुसार यो चरा कोशी, बागमती, गण्डकी, लुम्बिनी, कर्णाली र सुदूरपश्चिम प्रदेशहरूमा भेटिएको थियो।
बारामा यो चरा भेटिएसँगै नेपालका सातै प्रदेशमा यसको भौगोलिक विस्तार पुष्टि भएको छ। नेपाल पन्छीविद् संघका अध्यक्ष हठनराम महतो र मिथिला वाइल्डलाइफ ट्रस्टका अध्यक्ष देवनारायण मण्डलका अनुसार मधेस प्रदेशमा चराको अवस्था र प्रजाति बारे थप बुझ्न दोस्रो चरणको गर्मीयाम लक्षित सर्वेक्षण जारी छ। यो अनुसन्धान राष्ट्रिय निकुञ्ज तथा वन्यजन्तु संरक्षण विभाग र वन तथा भू संरक्षण विभागको अनुमति अनुसार भइरहेको छ। विश्वमा नेपालमै मात्र पाइने भएकाले काँडे भ्याकुर अन्तर्राष्ट्रिय चराप्रेमी र अनुसन्धानकर्ताहरूका लागि अत्यन्त आकर्षक र महत्वपूर्ण चरा मानिन्छ।
