समाचार सारांश सम्पादकीय समीक्षा पश्चात्। कक्रोच जनता पार्टीका संस्थापक अभिजित दीपकेले भारतका शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा माग गर्दै देशव्यापी प्रदर्शन गर्ने चेतावनी दिएका छन्। भारतीय सर्वोच्च अदालतका न्यायाधीश सूर्यकान्तको टिप्पणीपछि सामाजिक सञ्जालमा सुरु भएको व्यङ्ग्यात्मक अभियानबाट यो पार्टीको उदय भएको हो। रोजगारी र शिक्षाको विषय उठाएको यस अभियानको सदस्यताका लागि २ लाखभन्दा बढी मानिसले आफ्नो नाम दर्ता गराइसकेका छन्। २५ जेठ, काठमाडौं। कक्रोच जनता पार्टी (सीजेपी) का संस्थापक अभिजित दीपकेले भारतका शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा माग्दै देशभरका विभिन्न सहरहरूमा युवाहरूसहित प्रदर्शन गर्ने बताएका छन्। दीपकेले एक भिडियो सन्देश जारी गर्दै यदि आगामी शनिबारसम्म पनि धर्मेन्द्र प्रधानले राजीनामा नदिएमा देशभरका युवाहरूलाई संगठित गरेर दिल्लीमा विशाल विरोध प्रदर्शन गर्ने चेतावनी दिएका छन्। यसअघि शनिबार सीजेपीले दिल्लीको जन्तरमन्तरमा विरोध प्रदर्शन गरेको थियो। अत्यधिक गर्मीका बाबजुद पनि सयौँ युवाहरू सहभागी भएका थिए। शिक्षा, रोजगारी र पेपर लीकको मुद्दालाई लिएर अचानक अभिजित दीपके कसरि धेरै युवाहरूको आवाज बनेका छन्, यो नै चर्चा को विषय बनेको छ। दीपकेले मिडियासँगको ताजा कुराकानीमा भने यदि धर्मेन्द्र प्रधानले आफूले राजीनामा नदिए प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले उनलाई पदबाट हटाउनुपर्ने माग गरेका छन्। दीपकेले जन्तरमन्तरमा भने, ‘मात्र एक-दुई दिनभित्र लाखौं विद्यार्थीहरू हामीसँग जोडिनेछन्। कक्रोच जनता पार्टी कुनै पूर्व योजना अनुरुप खोलिएको पार्टी होइन। यो त सरकारले निराश प्रत्येक विद्यार्थीको आवाज हो।’ उनले थपे, ‘विगत १०-१२ वर्षदेखि सरकारले हामीलाई हिन्दू-मुस्लिमको राजनीतिमा फसाएर राखेको छ, यसले कसलाई फाइदा भयो? के हिन्दू-मुस्लिम राजनीति गरेर देशमा कसैले रोजगारी पाए?’ अभिजित दीपके को हुन्? पार्टी गठन गरेपछि अभिजित दीपके भारतको राजनीतिक परिप्रेक्ष्यमा चर्चित व्यक्ति बनेका छन्। यद्यपि उनले आधिकारिक रुपमा कुनै पार्टी दर्ता गरेको बताएका छैनन्। दीपके मिम र सामाजिक मिडियामा व्यङ्ग्यात्मक शैलीमा सुरु गरिएको अभियानबाट चर्चामा आएका हुन्। ३० वर्षका अभिजित दीपके मूल रूपमा महाराष्ट्रको छत्रपति सम्भाजी नगरका निवासी हुन्। उनी विगत दुई वर्षदेखि अमेरिकामा बस्दै आएका छन्। बीबीसी मराठीसँगको कुराकानीमा, दीपकेले पुणेबाट स्नातक गरेको उल्लेख गरेका थिए। उनी करिब तीन वर्षसम्म आम आदमी पार्टी (आप) मा पनि आबद्ध थिए, जहाँ पार्टीको कम्युनिकेसन टोलीसँग काम गरेका थिए। दीपकेले भने, ‘मैले केही समय उनीहरूसँग काम गरेँ, त्यसपछि मलाई अझै पढ्नुपर्ने महसुस भयो र म घरमै बसेर मास्टर्सको तयारी गर्न थालें। पछि मलाई बोस्टन युनिभर्सिटीबाट बोलाइयो।’ अभिजित दीपकेले बोस्टन युनिभर्सिटीबाट पब्लिक रिलेसन्समा स्नातकोत्तर तहको पढाइ पूरा गरेका छन्। अंग्रेजी अखबार ‘द हिन्दू’ अनुसार, अभिजितले २०२० देखि २०२३ सम्म ‘आप’को सोसल मिडिया टोलीमा काम गरेका थिए। आम आदमी पार्टीका एक स्रोतले जानकारी दिएका छन् कि दीपके पार्टीको मुम्बई टोलीमा थिए र २०२३ मा छत्रपति सम्भाजी नगर फर्किएका थिए। दीपकेले भने, ‘म उनीहरूको स्वास्थ्य र शिक्षा क्षेत्रका कामहरूबाट प्रभावित थिएँ। यो भारतीय राजनीतिमा पहिलोपटक केही नवीन कुरा थियो, जस्तै आजको कक्रोच जनता पार्टी। मैले केही समय उनीहरूसँग काम गरेँ, त्यसपछि थप पढ्नुपर्ने महसुस भयो र म घरमै बसेर मास्टर्सका लागि तयारी गर्ने निर्णय गरेँ।’ सीजेपी बनाउनुअघि के गर्दै थिए? पार्टी गठन गर्नुअघि पनि दीपके सामाजिक मिडियामा सक्रिय थिए। उनको राजनीतिक दृष्टिकोण बुझ्नका लागि उनको पुराना पोस्टहरू एक्स (पछिल्लो ट्विटर) मा हेर्न सकिन्छ। उनी प्रायः आम आदमी पार्टीका संयोजक अरविन्द केजरीवालसँग सम्बन्धित विषयहरू सेयर गर्दा देखिन्छन्। सामाजिक मिडियामा अभिजित प्रस्ट रूपमा केजरीवालको पक्षमा उभिएको देखिन्छ र भारतीय आम नागरिकका मुद्दामा आफ्नो विचार व्यक्त गर्छन्। नेशनल एलिजिबिलिटी कम इन्ट्रान्स टेस्ट (नीट) को प्रश्नपत्र लीक र त्यसपछि विद्यार्थीहरूले ज्यान गुमाएको विषयमा उनले धेरै पोस्टहरू सेयर गरेका छन्। यो बाहेक, पेट्रोल र डिजेलको मूल्य वृद्धिमा पनि उनले टिप्पणी गरेका छन्। भारत-अमेरिका ट्रेड डिलमा समेत प्रश्न उठाएका छन्। भारतका प्रमुख निर्वाचन आयुक्त ज्ञानेस कुमारप्रति पनि टिप्पणी गरेका छन्। हालैका दिनहरूमा गरिएको धेरै पोस्टमा दीपकेले मोदी सरकार र भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) माथि निशाना साधेका छन्। चाहे त्यो भारत-अमेरिका व्यापार सम्झौता होस् या पश्चिम बंगाल चुनावमा भाजपा नेताहरूले खाना खाँदै गरेको तस्वीरको विषय। उनीसँग सम्बन्धित एक पोस्टमा उनले क्षेत्रीय दलहरूले भाजपालाई सन् २०२४ को लोकसभा चुनावमा स्पष्ट बहुमत पाउनबाट रोक्न खोजेको आरोप समेत लगाएका छन् र अब ती दलहरू एक एक गरी अन्त्य गरिने बताएका छन्। कसरि सुरु भयो सीजेपीको यात्रा? दीपकेको सीजेपीको यात्रा व्यङ्ग्यात्मक र रमाइलो शैलीमा शुरु भएको थियो। यो पार्टी भारतका प्रधानन्यायाधीश सूर्यकान्तको एक टिप्पणीले उत्पन्न भएको थियो। न्यायाधीश सूर्यकान्तले बेरोजगार युवाहरूलाई ‘ककरोच’ (साङ्लो) र परजीवी भनेको बुझिँदै धेरैले विरोध गरेका थिए। पछाडि सूर्यकान्तले स्पष्ट पारे कि उनले त्यो टिप्पणी नक्कली शैक्षिक प्रमाणपत्रको विषयमा गरेको हो र सञ्चार माध्यमले गलत व्याख्या गरेको दाबी पनि गरेका थिए। यद्यपि, न्यायाधीश सूर्यकान्तको बयानपछि सामाजिक मिडियामा व्यङ्ग्यात्मक अभियान सुरु भयो जसको केन्द्रमा अभिजित दीपकेको कक्रोच जनता पार्टी (सीजेपी) रह्यो। अहिले यो नाममा वेबसाइट पनि बनेको छ र इन्स्टाग्राममा २ करोड २० लाखभन्दा बढी फलोअर्स छन्। दुई लाखभन्दा बढी मानिसहरूले वेबसाइटमार्फत सदस्यता लिएर नाम दर्ता गराइसकेका छन्। भारतका ‘जेनजी’ विश्वकै सबैभन्दा ठूलो युवा जनसंख्यामा भारतीय युवा पर्दछन्। करिब १ अर्ब ४० करोड जनसंख्यामा आधा भन्दा बढी ३० वर्ष मुनिका छन्। तर, औपचारिक राजनीतिमा युवाहरूको सहभागिता सीमित छ। दीपकको बुझाइमा, ‘लोग निराश छन् किनभने उनीहरूलाई आफ्नो कुरा सुनुवाई हुँदैन वा सही प्रतिनिधित्व पाइँदैन भन्ने लाग्छ।’ हालका वर्षहरूमा दक्षिण एसियाका नेपाल, श्रीलंका, बंगलादेश लगायत देशहरूमा युवाहरूको नेतृत्वमा ठूलो विरोध प्रदर्शन भएका छन् जसको मुख्य कारण बेरोजगारी, महँगाई र भविष्यप्रति चिन्ता हो। नेपालमा ‘जेनजी’ आन्दोलन चर्केपछि सरकारले राजीनामा दिन परेको थियो। श्रीलंका र नेपालका जेनजीसँग भारतका युवाहरूको तुलना गर्दै दीपके भन्छन्, ‘भारतका युवाहरूलाई अन्य देशका जेनजीसँग तुलना गर्नु ठुलो अपमान हो, किनभने भारतीय युवाहरूले कुनै हिंसा भड्काएका छैनन्।’ उनी थप्छन्, ‘युवा पुस्ता वर्तमान राजनीतिक व्यवस्था बाट दिक्क भइसकेका छन्। आगामी वर्षहरूमा युवाहरूले परिवर्तनको माग गर्नेछन् किनभने विगत १०-१२ वर्ष देशले हिन्दू-मुस्लिमको राजनीतिबाहेक केही सुनेको छैन।’ दीपकेको विश्वास छ, ‘युवाहरू यो व्यवस्था परिवर्तन गर्न चाहन्छन्, जहाँ हामी प्राविधिक रूपमा सक्षम हौं र सबैलाई रोजगारी प्राप्त होस्। अब विश्वका उत्कृष्ट देशहरूसँग आफ्नो तुलना गर्नुपर्छ। हामी कहिलेसम्म नेपाल, पाकिस्तान र बंगलादेशसँग मात्र तुलना गर्दै बस्ने? भारतीय युवा यही चाहन्छन् र उनीहरू माथि ककरोचजस्तो व्यवहार गरियोस् भन्ने चाहँदैनन्।
