२६ जेठ, काठमाडौं। फिलिपिन्सको मिन्डानाओ टापु वरपर सोमबार ७.८ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प आएको छ जसका कारण कम्तीमा ३५ जनाको मृत्यु र २०० भन्दा बढी घाइते भएका छन्। अधिकांश मानवीय क्षति भवन भत्किनु र पहिरोको कारण भएको एपी समाचार एजेन्सीले जनाएको छ। साराङ्गानी प्रान्तको ग्लान नगरपालिकामा पहिरोले गर्दा १३ जनाको मृत्यु भएको हो भने प्रान्तीय विपद् व्यवस्थापन अधिकारी रेने पुन्जालानका अनुसार साराङ्गानीमै थप चार जनाको मृत्यु भएको छ। अधिकारीहरूले भनेका छन् कि साराङ्गानी क्षेत्रको पहिरो बाहेक अधिकांश मृत्यु भवनहरूका भग्नावशेषमा च्यापिएर भएको हो।
दक्षिणी प्रान्तहरू साउथ कोटाबाटो, दाभाओ ओक्सिडेन्टल र बालुट टापुमा मस्जिद लगायत अन्य संरचनाहरू क्षतिग्रस्त भएका छन्। मनिलास्थित डीजेडआरएच रेडियो नेटवर्कका अनुसार उनका प्रादेशिक कार्यालय रहेको चारतले व्यावसायिक भवन आंशिक रूपमा भत्किएको छ, यद्यपि सबै कर्मचारीहरू सुरक्षित रूपमा बाहिर निस्कन सफल भएका थिए। भूकम्पको केन्द्रबिन्दु मिन्डानाओको नजिक समुद्रमा रहेको थियो र यसले ३३ किलोमिटर गहिराइमा असर पुर्याएको छ, जसका कारण थप क्षति हुनसक्ने खतरा छ।
फिलिपिन्स ज्वालामुखी तथा भूकम्प विज्ञान संस्थानका निर्देशक तेरेसितो बाकोल्कोलका अनुसार यो सन् २०२६ को सबैभन्दा शक्तिशाली भूकम्प हो। उनले क्षतिग्रस्त भवनहरू अझ भत्किन सक्ने भएकाले सचेत रहन आग्रह गरेका छन्। जनरल सान्तोस शहर सबैभन्दा बढी प्रभावित क्षेत्र हो, जहाँ धेरै कम उचाइका भवनहरू भत्किएका छन्। यहाँ ७ लाखभन्दा बढी जनसंख्या हुने यस शहरमा कम्तीमा चार जना व्यक्तिहरू बेपत्ता छन्। सुपरमार्केट, गोदाम, विद्यालय र अन्य क्षतिग्रस्त भवनहरूमा मान्छे फसेको आशंकामा उद्धार कार्य जारी छ।
भूकम्पका कारण जनरल सान्तोस अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल अस्थायी रूपमा बन्द गरिएको छ भने १७ वटा आन्तरिक उडान रद्द गरिएको छ। राष्ट्रपति फर्डिनान्ड मार्कोसले प्रभावित क्षेत्रभित्रका विद्यालयहरू बन्द गर्न र विपद् व्यवस्थापन निकायलाई तत्काल उद्धार र राहत कार्यमा प्रभावकारी रूपमा परिचालित हुन निर्देशन दिएका छन्। ‘राष्ट्रिय सरकार सक्रिय छ,’ उनले भने, ‘हामी मिन्डानाओलाई एक्लै छोड्ने छैनौं।’ भूकम्पपछि करिब १ मिटर (३ फिट) अग्लो सुनामीको छालले तटीय क्षेत्रहरूमा प्रभाव पुर्याएको थियो। जाम्बोआङ्गा डेल सुर प्रान्तको एक तटीय गाउँमा सुनामीले खम्बामाथि बनाइएका ६ वटा घरमा क्षति पुर्याएको छ।
दक्षिणी तटीय क्षेत्रका केही गाउँहरूमा सुनामीले पनि ठूलो क्षति पुर्याएको छ। इन्डोनेसिया, पलाउ र जापानको दक्षिणी भागसम्म पनि साना सुनामी छालहरू नापिएका थिए। प्रारम्भमा तीन मिटरसम्म सुनामी आउन सक्ने चेतावनी दिइएको थियो, तर त्यसलाई पछि हटाइएको छ। प्रशान्त महासागर सुनामी चेतावनी केन्द्रले भूकम्प आएको करिब पाँच घण्टापछि सुनामीको जोखिम टरेको जानकारी दिएको थियो। त्यसपछिको समयमा फिलिपिन्स सरकारले मध्याह्नपछि सुनामी चेतावनी हटाएको थियो।
फिलिपिन्सलाई सहयोग गर्न विभिन्न राष्ट्रहरू प्रतिबद्ध भएका छन्। अमेरिकाले मनिलासँग समन्वय गर्दै आवश्यक परे उद्धार तथा राहत कार्यमा सहयोगका लागि तयार रहेको जनाएको छ। फ्रान्स, जापान र न्युजिल्यान्डले पनि सहयोगका लागि प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्। फिलिपिन्स प्रशान्त महासागरको ‘रिङ अफ फायर’ क्षेत्रमा पर्दछ, जुन भूकम्प र ज्वालामुखी विस्फोटका लागि प्रसिद्ध छ। साथै, हरेक वर्ष लगभग २० वटा आँधी र तूफानले देशलाई प्रभावित गर्ने भएकाले यो देश विश्वकै सबैभन्दा बढी प्राकृतिक विपत्तिको जोखिममा पर्ने मुलुकहरू मध्ये एक हो।
