काठमाडौं । सामाजिक सञ्जाल कम्पनी मेटाको ठूलो कमजोरीका कारण २० हजारभन्दा बढी इन्स्टाग्राम अकाउन्टहरू ह्याक भएका छन्। मेटाले सरकारी नियामक निकायलाई दिएको औपचारिक जानकारीअनुसार, कम्पनीले अकाउन्ट रिकभर गर्न बनाएको एआई च्याटबोटमा आएको बगको फाइदा उठाउँदै ह्याकरहरूले साइबर आक्रमण गरेका हुन्। यसमा उच्च–प्रोफाइल अकाउन्टहरू पनि प्रभावित भएको दाबी गरिएको छ, जसमा अमेरिकी पूर्वराष्ट्रपति ब्याराक ओबामाको ह्वाइट हाउस अकाउन्ट, बहुराष्ट्रिय ब्युटी ब्रान्ड ’सेफोरा’ र अमेरिकी स्पेस फोर्सका एक वरिष्ठ अधिकारीको इन्स्टाग्राम अकाउन्ट समेत रहेका छन्। तर मेटाले यस्ता केही दाबीहरू असत्य भएको दाबी गर्दै दिएको जवाफमा भनेको छ।
मेटाले इन्स्टाग्राम प्रयोगकर्ताहरूलाई आफ्नो अकाउन्टबाट ’लग–आउट’ हुँदा मद्दत गर्ने उद्देश्यले ’हाई टच सपोर्ट’ नामक एउटा एआई–सपोर्ट टुल सुरु गरेको थियो। यसले प्रयोगकर्ताको अनुरोधमा पासवर्ड रिसेट गर्ने लिंक इमेलमा पठाउने काम गर्थ्यो। तर, एआई बटको कोडिङमा भएको आन्तरिक खराबीले गर्दा, एआईले माग गरिएको इमेल ठेगाना र असली अकाउन्टको इमेल ठेगाना एउटै छ कि छैन भनेर जाँच्नै सकेन। ह्याकरहरूले यही कमजोरी प्रयोग गरी आफ्नो नयाँ इमेल ठेगाना राख्दै पासवर्ड रिसेट लिंक मागे। एआईले भने कुनै जाँच नगरी उक्त लिंक ह्याकरको इमेलमा पठाइदियो।
मेटाका अनुसार, यो साइबर आक्रमण गत अप्रिल १७, २०२६ देखि नै सुरु भएको थियो तर मे ३१ मा मात्रै पत्ता लागेको थियो। झन्डै डेढ महिना सम्म ह्याकरहरूले प्रभावित अकाउन्टका गोप्य सन्देश, कन्ट्याक्ट विवरण र जोडिएका अन्य सेवाहरूमा पहुँच पाएका हुन सक्छन्। विशेषगरी जसले ’टु–फ्याक्टर अथेन्टिकेसन’ अर्थात् पासवर्ड बाहेक फोनमा कोड आउने अतिरिक्त सुरक्षा सेटिङ सक्रिय गरेका थिएनन्, उनीहरूको अकाउन्ट मात्र ह्याक भएका छन्। बीबीसी र रोयटर्सका अनुसार, मेटाले यो कमजोरी अहिले समाधान गरिसकेको छ र प्रभावित प्रयोगकर्तालाई जानकारी दिन सुरु गरेको छ। मेटाका लागि यो डाटा लिक पहिलो घटना होइन। यसअघि सन् २०१८ मा २ करोड ९० लाख फेसबुक अकाउन्ट लिक हुँदा र पासवर्ड सुरक्षित नराख्दा आयरल्यान्डको डाटा सुरक्षा आयोगले मेटालाई करोडौं युरो जरिवाना लगाएको थियो।
