
संयुक्त अध्ययनले देखाएको छ कि अमेरिकामा सन् २००७ मा आइफोन आविष्कार भएयता जन्मदर २२ प्रतिशतले घटेको छ। सामान्य रूपमा, कुनै देशको आर्थिक स्थिति सुधार हुँदा जन्मदरमा कमी आउँछ। तथापि, पछिल्ला दुई दशकमा विश्वका विभिन्न देशहरूमा सामाजिक तथा आर्थिक अवस्थाहरू फरक भए तापनि जन्मदर लगभग समान गतिमा घटेको छ। अमेरिका राष्ट्रिय आर्थिक अनुसन्धान ब्यूरोले गरेको अध्ययन अनुसार सन् १९८० देखि २००७ सम्म अमेरिकामा प्रजनन दर स्थिर थियो, तर २००७ पछि यसको निरन्तर गिरावट देखिएको छ। सन् २०२४ सम्म यो दर २२ प्रतिशतले घटेर प्रति १ हजार महिलामा ५४ पुगेको छ।
आइफोनको पहुँच भएका क्षेत्रमा जन्मदरमा ठूलो गिरावट देखिएको छ। अनुसन्धानले सन् २००७ देखि २०११ सम्म अमेरिकाका ती क्षेत्रहरूमा अध्ययन गरेको छ जहाँ एटी एण्ड टी नेटवर्कमार्फत आइफोन उपलब्ध गराइएको थियो। परिणामले देखाएको छ कि आइफोन धेरै उपलब्ध भएका क्षेत्रका १५ देखि १९ वर्ष उमेर समूहका महिलामा जन्मदर ४.५ देखि ८ प्रतिशतसम्म, र २० देखि २४ वर्षका महिलामा ३.२ देखि ६.६ प्रतिशतसम्म घटेको छ। सन् २००७ देखि २०११ सम्म १५ देखि ४४ वर्ष उमेर समूहमा आएको कुल जन्मदर गिरावटमध्ये ३३ देखि ५२ प्रतिशत आइफोनको प्रभावसँग सम्बन्धित हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
जन्मदर घट्नुका कारणहरूबारे अनुसन्धानकर्ताहरूले बताए अनुसार, स्मार्टफोनको बढ्दो प्रयोगले मानिसहरूको सामाजिक व्यवहारमा ठूलो परिवर्तन ल्याएको छ। मानिसहरूले प्रत्यक्ष भेटघाट घटाएका छन् र यौन गतिविधि पनि कम भएको छ। साथै, अनलाइन अश्लील सामग्रीको बढ्दो उपभोग र डिजिटल मनोरञ्जनले जीवनशैलीमा नकारात्मक प्रभाव पुर्याएको छ। स्मार्टफोनले युवाहरूलाई गर्भनिरोधक र गर्भपतनसम्बन्धी जानकारी सहज रूपमा उपलब्ध गराएको पनि अनुभव गरिएको छ। अमेरिकामा मात्र नभई विश्वव्यापी प्रभाव देखिएको छ। सिनसिनाटी विश्वविद्यालयका अर्थशास्त्रीहरूले १२८ देशमा गरेको अनुसन्धानले पनि समान प्रकारका नतिजा देखाएको छ। फरक–फरक स्वास्थ्य प्रणाली, धर्म, कानुन र आर्थिक अवस्थाका बाबजुद स्मार्टफोनको व्यापक प्रयोगपछि जन्मदरमा तीव्र गिरावट आएको पाइएको छ।
स्क्रिन टाइम बढ्दा सामाजिक अन्तरक्रियामा कमी आएको छ। सन् २००३ मा मानिसहरूले दैनिक औसत ६८ मिनेट प्रत्यक्ष भेटघाट र कुराकानी गर्थे भने सन् २०१९ सम्म यो समय घटेर ३८ मिनेटमा सीमित भएको छ, जुन ४४ प्रतिशतको कमी हो। त्यसैगरी कम्प्युटर र डिजिटल उपकरणमा बिताइने समय दैनिक २२ मिनेटबाट बढेर ९६ मिनेट पुगेको छ, जुन ३३६ प्रतिशत वृद्धि हो। टिप्पणी गर्दै अनुसन्धानकर्ताहरूले भनेका छन् कि आइफोन वा स्मार्टफोन मात्र जन्मदर घट्नुमा जिम्मेवार नभए तापनि, यो गिरावटको महत्वपूर्ण कारक भने स्मार्टफोन नै रहेको निष्कर्ष छ। विश्वका धेरै विकसित र विकासशील देशहरूमा जन्मदर निरन्तर घटिरहेको छ। अमेरिकाको प्रजनन दर ऐतिहासिक न्यूनतम स्तरमा पुगेको छ। क्यानडामा सन् २०२४ मा प्रतिमहिलाको प्रजनन दर १.२५ पुगेको छ, जुन जापान, सिङ्गापुर र स्पेन जस्ता देशहरूसँग मेल खान्छ। चीनले सन् २०१६ मा आफ्नो एक सन्तान नीति खारेज गरेको थियो। जापान र दक्षिण कोरियाले जन्मदर वृद्धि गर्न धेरै रकम खर्च गरेका छन्, तर उल्लेखनीय सफलता नपाएको अवस्थामा भारत र ब्राजिल जस्ता मध्यम आय भएका देशहरूमा पनि जन्मदर तीव्र रूपमा घटिरहेको छ।






