नेपालमा मनसुन औसतभन्दा दुई साता अगावै मे २९ मा भित्रिएको थियो, तर यस वर्ष सामान्यतया जुन १३ पार भइ सके पनि नेपालमा प्रवेश नगरेको मौसम विज्ञहरूले बताएका छन्। मनसुन भित्रन ‘अझै केही’ दिन लाग्न सक्ने सम्भावना रहेको र जल तथा मौसम विज्ञान विभागले आफैं निर्धारण गरेका केही मापदण्डहरूको विश्लेषण गरिरहेको उनीहरूले बताएका छन्। त्रिभुवन विश्वविद्यालयस्थित जल तथा मौसम विज्ञान केन्द्रीय विभागका सहप्राध्यापक मदन सिग्देल यस वर्षको मनसुन ‘थोरै ढिला र केही कमजोर’ हुने प्रक्षेपण गर्छन्।
सहप्राध्यापक सिग्देलका अनुसार, “पश्चिमी वायु प्रणाली अहिलेसम्म सक्रिय छ। नत्र सामान्यतया मे महिनाको अन्त्यसम्ममा त्यस्तो प्रणाली कम भइसकेको हुने थियो।” उनले भनेका छन् कि पश्चिमी वायु प्रणालीले मनसुनी बहावलाई पूर्वी दिशाबाट पश्चिमतिर बढ्न दिइरहेको छैन। मनसुन कमजोर देखिएको र पश्चिम बंगाल वा असमसम्म पुगिसकेको मनसुनको कारण पश्चिमतर्फ विस्तार हुन सकिरहेको छैन।
जल तथा मौसम विज्ञान विभागकी मौसमविद् बिनु महर्जनका अनुसार, “माथिल्लो वायुमण्डलमा सामान्यतया पश्चिमी वायु हुनु हुँदाहो, तर अहिले पूर्वबाट बहने मनसुनको वायुको उपस्थिति हुनुपर्ने र त्यहाँ उच्च चापीय प्रणाली विकास हुनु आवश्यक छ।” उनले थपिन् कि सौर्य विकिरण जमिनमा ठक्कर खाएपछि फर्कने ‘लङ वेभ’ विकिरणहरू प्रती वर्ग मिटर २०० वाटभन्दा कम हुनुपर्छ, जुन अहिले बढी देखिएका छन्।
भारतको मौसम विभागले भने विहारमा मनसुन भित्रिसकेको जनाएको छ। गत वर्ष २९ मेमा नेपालमा प्रवेश गरी अक्टोबर १० मा बाहिरिएको मनसुन नेपालमा रेकर्ड गरिएको सबैभन्दा लामो १३५ दिनको थियो। सहप्राध्यापक सिग्देलले यस्तो मौसमी क्रमलाई ‘केही अस्वाभाविक’ मान्छन्। उनले भनेका छन् कि मध्य जुनसम्म वायुमण्डलमा पश्चिमी वायु प्रणाली लामो समय सक्रिय देखिनुलाई यसको मुख्य कारण मान्न सकिन्छ।
