कैलालीको वन क्षेत्रमा रहेका व्यापारिक संरचनाहरू खाली गर्न लाग्दा प्रयोगमा ल्याइएको टेम्पो भीरबाट खसालिएपछि व्यापक आलोचना भएपछि सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले छानबिन समिति गठन गरेको छ। घटनामा संलग्न वनरक्षकसहित १२ जना कर्मचारी प्रहरी नियन्त्रणमा लिएर अनुसन्धान थालेको खबर सार्वजनिक भएसँगै सुदूरपश्चिम प्रदेशको उद्योग, पर्यटन वन तथा वातावरण मन्त्रालयले छानबिन गर्ने निर्णय गरेको हो। मन्त्रालयका प्रवक्ता भरतप्रसाद श्रेष्ठले प्रदेश वननिर्देशक हेमराज बिष्टको संयोजकत्वमा गठन गरिएको छानबिन समितिलाई एक हप्ताको समय दिइएको बताए। “मन्त्रीज्यूको निर्णय अनुसार छानबिन समिति गठन गरिएको छ,” उनले भने। “ठेगाना लगाउनु पर्ने सबै कुरा बुझेर सत्य तथ्यसहितको प्रतिवेदन सात दिनभित्र पेश गरिनेछ।”
टेम्पोमा पसल चलाउने पक्षले क्षतिपूर्ति माग गरेको भनी विवरण सार्वजनिक भएको छ। छानबिन समितिकी सदस्य तथा सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी किरण जोशीले छानबिनपछि क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने भनेमा सिफारिस हुने निश्चित भएको बताइन्। उनका अनुसार वन अधिकारीहरूले टेम्पो ‘सडकमा चल्न योग्य अवस्थामाभएको छैन र पसल सञ्चालनको प्रयोजनमा मात्र प्रयोग हुँदै आएको’ स्पष्ट गरेको छ। “टेम्पो हटाउन नहुने र आवश्यक नभएको तर फरक विधि अपनाइएको देखिन्छ,” उनले भनिन्।
गृहमन्त्री सुधन गुरुङले वनकर्मीहरूलाई पक्राउ गरिएको घटना नेपाल प्रहरीको फेसबुक पोस्टसँगै सेयर गर्दै यसलाई “अमानवीय कार्य” भनेका छन्। “एक नागरिकमाथि अमानवीय कार्यका कारण १२ सरकारी कर्मचारीलाई पक्राउ गरिएको छ,” गुरुङले आफ्नै ‘स्टोरी’मा सेयर गरेको पोस्टमा लेखेका छन्। नेपाल प्रहरीले टेम्पो भीरबाट खसालिएको घटनामा अनुसन्धानका लागि वन अधिकृतदेखि वनरक्षकसम्म १२ जनालाई नियन्त्रणमा लिएर सोधपुछ गरेको जनाएको छ। कैलाली जिल्ला प्रहरी कार्यालयका सूचना अधिकारी योगेन्द्र तिमिल्सिनाले पीडितको उजुरीपछि थप अनुसन्धान अगाडि बढ्ने बताए। “उनीहरूले अतिक्रमण हटाउने क्रममा टेम्पो समेत हटाएको बताएका छन्,” तिमिल्सिनाले भने।
शुक्रबार कैलालीको गोदावरी नगरपालिका क्षेत्र भित्र पर्ने गोदावरी सामुदायिक वनको बाटो छेउमा पसलका लागि राखिएको टेम्पो भीरबाट सडकसम्म खसालिएको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा व्यापक रूपमा फैलिएको थियो। थुप्रै व्यक्तिहरूले यसमा प्रतिक्रिया जनाउँदै वन कार्यालयका कर्मचारीहरूको कार्यप्रति प्रश्न उठाएका थिए। सुदूरपश्चिम प्रदेशसभामा समेत यस घटनामा छानबिन गरी दोषीलाई कारबाही गर्न सांसदहरूले माग गरे। वन कार्यालयका प्रमुख राम विचारीले आइतवार दिएको स्पष्टीकरणमा भनेका थिए कि टेम्पो हटाउँदा खसेको हो र यो पुरानो तथा जीर्ण अवस्थामा रहेको छ। उनले भने, “यो कवाड अवस्थामा छ र बाटोको छेउबाट निकाल्न खोज्दा अनियन्त्रित भएको हो।” तर घटनास्थलको भिडिओहरूले उक्त दाबीलाई प्रष्ट्याउन सक्दैनन् भनी प्रवक्ता तिमिल्सिनाले बताए।
धेरै सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ता र समाचार पोर्टलसँग सम्बन्धित भिडियोहरूमा टेम्पोलाई सडक छेउबाट केही व्यक्तिहरूले डिलतर्फ धकेल्दै गरेको देखिन्छ। बीबीसीले सो भिडियोको आधिकारिकता पुष्टि गरेको छैन। टेम्पोका मालिक धनादेवी धामीका पति घनश्याम धामीले भने गाडी चालेको अवस्थामै रहेको दाबी गरेका छन् र क्षतिपूर्ति नपाए उजुरी गर्ने तयारीमा छन्। त्रिभुवन विश्वविद्यालय मनोविज्ञान विभागका पूर्व प्राध्यापक डा. शिशिर सुब्बा भन्छन् कि विवादका कारण उत्पन्न आवेशका कारण वन कर्मचारीहरूले टेम्पो धकेलेको हुन सक्छ। “घटनाको पृष्ठभूमि नबुझी यस्तो विनाशकारी निर्णयमा पुग्नु किन भयो भन्न सकिँदैन। तर युवा मान्छेहरू चाँडो रिसाउने र आक्रमणमा उत्रने स्वभावका हुन्छन्। तुरुन्तको आवेशले यस्तो कार्य गरेको हुन सक्छ,” उनी भन्छन्। “युवा उमेर, परिस्थिति लगायतका तत्वहरूले काम गरेको हुनसक्छ। तर जे भए पनि यो कार्य उचित छैन।”
