अमेरिका र इरान जेनेभामा सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न तयार, इजरायलको असहमति कायम
अमेरिका, इरान र पाकिस्तानबीच सय दिनभन्दा लामो द्वन्द्व अन्त्य गर्ने प्रारम्भिक सम्झौतामा आगामी शुक्रबार जेनेभामा हस्ताक्षर गरिनेछ। यो सम्झौताले इरानी तेलमाथिको प्रतिबन्ध हटाउने र २४ अर्ब अमेरिकी डलर रोक्का फुकुवा गर्ने प्रस्ताव गरेको छ। इजरायलले यो सम्झौतामा असहमति जनाउँदै लेबनानमा हवाई आक्रमण जारी राखेको छ। प्रधानमन्त्री नेतान्याहुले यस सम्झौतामा कडा विरोध जनाएका छन्। १ असार, काठमाडौं। संयुक्त राज्य अमेरिका, इरान र पाकिस्तानले आइतबार सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्ने घोषणा गरेका छन्। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यस ऐतिहासिक सम्झौताले समग्र क्षेत्रमा शान्ति र सुरक्षा ल्याउने दाबी गरेका छन्। युद्धरत दुवै देशका प्रतिनिधिहरू आगामी शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डमा उपस्थित हुनेछन्। इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्ले यस दस्तावेजलाई समझदारी पत्रको रूपमा वर्णन गरेको छ। यद्यपि यो सम्झौता कुनै अन्तिम सहमति भने होइन, तर यसले दुवै पक्षबीच वार्ताको बाटो खोल्ने अपेक्षा गरिएको छ। विशेष गरी इरानको आणविक कार्यक्रम र त्यसमाथि लगाइएका प्रतिबन्धहरू जस्ता विवादास्पद मुद्दाहरूमा यसले वार्ता गराउनेछ।
तेहरानले भविष्यमा हुन सक्ने सम्भावित वार्ताका लागि केही पूर्वसर्तहरू अघि सारेको छ। राष्ट्रपति ट्रम्पले पुनः सैन्य आक्रमण हुन सक्ने सम्भावनाबारे चेतावनी समेत दिएका छन्। प्रारम्भिक शान्ति सम्झौताका विस्तृत सर्तहरू अझै आधिकारिक रूपमा सार्वजनिक भएका छैनन्। तर अमेरिका र इरान दुवै देशका अधिकारीहरूले यसको अन्तरवस्तु बारे आ–आफ्ना व्याख्या प्रस्तुत गरेका छन्। इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्का अनुसार सोमबार मध्यरातदेखि सबै मोर्चामा युद्ध र सैन्य कारबाहीहरू तत्काल र स्थायी रूपमा समाप्त हुनेछन्। यसमा लेबनानको मोर्चा पनि समावेश छ।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले शुक्रबार स्विट्जरल्यान्डको जेनेभामा उच्चस्तरीय हस्ताक्षर समारोह हुने जानकारी दिएका छन्। इरानी संसदका सभामुख मोहम्मद बगेर गालिबाफ र विदेशमन्त्री अब्बास अराक्ची पनि सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्न जेनेभा प्रस्थान गर्दैछन्। अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प कूटनीतिक रूपमा सक्रिय देखिएका छन् र उनले आइतबार आफ्ना रुसी समकक्षी भ्लादिमिर पुटिनसँग फोनमा कुराकानी गरेका थिए। यो कुराकानीमा मुख्य रूपमा इरानसँगको सम्झौताका बारेमा छलफल भएको थियो। अमेरिका र इरानबीचको यो शान्ति सम्झौताको घोषणालाई विश्वका धेरै देशहरूले स्वागत गरेका छन्।
तर इजरायलले भने यस सम्झौतामा आफ्नो कडा असहमति जनाएको छ। इजरायली प्रधानमन्त्री नेतान्याहुले राष्ट्रपति ट्रम्पलाई प्रत्यक्ष रूपमा आफ्नो असहमति जनाइसकेका छन्। उनले इजरायलका लागि यो सम्झौता बाध्यकारी नहुने स्पष्ट पारेका छन्। इजरायलका राष्ट्रिय सुरक्षा मन्त्री इटामार बेन-गभिरले भनेका छन्, “ट्रम्पको सम्झौताले हामीलाई बाँध्दैन। इजरायल एक स्वतन्त्र राष्ट्र हो।” यसैबीच, नेतान्याहु सरकारको रणनीतिक असफलताको आलोचना गर्दै विपक्षी नेता याइर गोलानले यो सम्झौतालाई इजरायलको इतिहासकै ठूलो रणनीतिक असफलता भनेका छन्।
