ग्यास अभावमा उपभोक्ता चिन्ता, आधा सिलिन्डर नीतिले समस्याको समाधान गर्ने कि थपिदिने?

२ असार, काठमाडौं । देशका विभिन्न जिल्लामा खाना पकाउने एलपी ग्यासको अभाव सम्बन्धी गुनासो ह्वात्तै बढेको छ। काठमाडौं उपत्यका बाहिरका पहाडी क्षेत्रदेखि तराईका जिल्लासम्म ग्यासका लागि लामो पङ्क्तिमा उभिनु परेको छ भने विक्रेता तथा उपभोक्ताले समस्या उजागर गरेका छन्। सरकारले सबै उपभोक्ताले निष्पक्ष रूपमा ग्यास पाउन र आपूर्ति सहज बनाउन ‘आधा सिलिन्डर’ नीति ल्याए पनि यसले समस्या समाधान गर्नुको सट्टा झन् विकराल बनाएको व्यवसायी र उपभोक्ताले बताएका छन्। अमेरिका, इजरायल र इरानबीचको तनावले इन्धन आपूर्तिमा सृजना गरेको जोखिमलाई मध्यनजर गर्दै नेपाल आयल निगमले आधा सिलिन्डर ग्यास नीति लागु गरेको थियो। बजारमा ग्यास अभाव कम गर्न निगम सञ्चालक समितिको सिफारिस अनुसार २९ फागुन २०८२ देखि ७.१ किलो मात्र ग्यास भरेर बजार वितरण शुरू गरिएको थियो। सुरूमा १५ दिनका लागि लागु गरिएको यो नीति तीन महिनादेखि चलिरहेको छ, तर हालसम्म पुनरावलोकन भएको छैन। उद्योगीहरूले भने यो छोटो अवधिको संकट टार्ने नीति उल्टै ग्यास अभाव सिर्जना गर्ने मुख्य कारण भएको बताएका छन्।

पहाडी जिल्ला सल्यान, सुर्खेत, गुल्मीदेखि तराईका जनकपुर र सर्लाहीसम्म ग्यास नपाएर उपभोक्ताले सास्ती पाएको गुनासो गरेका छन्। ग्यास आपूर्तिमा केही समस्या देखिन थालेपछि कतिपय व्यवसायीहरूले ग्यास लुकाएर कृत्रिम अभाव सिर्जना गरेको आशंका समेत व्यक्त भएको छ। नेपाल ग्यास बिक्रेता महासंघले देखिएको समस्या कृत्रिम अभाव नभई आधा सिलिन्डर नीतिका कारण ढुवानी खर्च बढ्नु र उद्योगहरूले माग अनुसार पर्याप्त स्टक नपुर्याउन सक्नुका कारण उत्पन्न प्राविधिक जटिलता भन्ने तर्क राखेको छ। विशेषगरी राजधानी बाहिरका टाढा र दुर्गम जिल्लाहरूमा ढुवानी लागत बढी हुनु ग्यास आपूर्तिमा ढिलाइ हुनुको मुख्य कारण रहेको महासंघले जनाएको छ। जनकपुरमा समस्या जनकपुर क्षेत्रमा एलपी ग्यास आपूर्तिमा समस्या देखिएको छ। ग्यास विक्रेता गणेश झाले बाहिरी जिल्लाबाट ग्यास आपूर्तिमा ढिलाइ हुनु र ढुवानी खर्च बढ्नुले बजारमा कठिनाइ आएको बताए।

‘वीरगञ्ज, बारा र सिमराबाट ग्यास आउन लामो समय लागिरहेको छ, उद्योगीहरूले पठाएको भएपनि ७ दिनपछि मात्र ग्यास आउछ, जसको अर्थ के हुन्छ?’ उनले भने, ‘पहिले ग्यास दुई-तीन दिनमै आउँथ्यो, अहिले निकै ढिलो भएको छ।’ उनले विक्रेता र उपभोक्ताहरूमा दबाब सिर्जना भएको भन्दै उद्योगीहरूले ढिलाइ मात्रै गरिरहेको नभई विभिन्न बहाना बनाउने गरेको बताए। ‘पूरै सिलिन्डर ल्याउँदा पनि गाडीमा प्रयोग हुने तेल उस्तै लाग्छ, आधा सिलिन्डर ल्याउँदा पनि उस्तै तेल खर्छ,’ उनले भनिए, ‘वीरगञ्ज देखि जनकपुर १५० किलोमिटर दूरी छ, आउजाउ गर्दा ३०० किलोमिटरभन्दा बढी हुन्छ, यसले तेल खर्च र ढुवानी लागत दोब्बर बनाएको छ।’ महँगो ढुवानी लागतले गर्दा उद्योगीहरूले टाढा जिल्लाभन्दा नजिकैको क्षेत्रमा ग्यास बिक्री प्राथमिकता दिएका छन्। यसले ग्यास पाउन लामो समय कुर्नुपर्ने अवस्था बनाएको छ।