२ असार, काठमाडौं । शारीरिक रुपमा अशक्त बेनुमाया कटुवाल अहिले सहकारीबाट फसेको बचत रकम फिर्ता ल्याउन लागिपरेकी छिन्। दैनिक खर्च संकलन गर्न समेत अप्ठ्यारो भएपछि कटुवाल सरकारी निकायहरूमा धेरै पटक पुगेर आफ्नो पैसा फिर्ता माग्दैछिन्। रिचार्ज कार्ड बिक्री गर्दा बाटोमा हिँडिरहेका बेला शिवशिखर बहुउद्देश्यीय सहकारीका कर्मचारीहरूले उच्च ब्याज र बजारमा खाद्यवस्तुमा छुटको सुनिश्चितता दिएका थिए, जुन विश्वासमा कटुवालले बचत गर्न सुरु गरिन्। कटुवालको कार्ड बेच्न जाने दैनिक बाटोमै सहकारीको उपस्थितिले उनलाई बचत गर्न उत्प्रेरित गर्यो। बचत गर्न सुरु नगरेको बेला पनि कर्मचारीहरूले विभिन्न प्रलोभन देखाएपछि विश्वास गरी उनले आफ्नो आम्दानी बचत गर्न थालिन्। ‘म बेसहारा अशक्त भएकाले कर्मचारीहरूको गलत नियत होइन, राम्रो आश्वासनले पैसा राखेँ,’ उनले भनिन्, ‘अहिले पछुतो छ, नखाई राखेको पैसा अरूले खाइदियो, अहिले न त काम गर्न सक्छु, न त बचत फिर्ता पाइन्छ।’
उनले राखेको बचत करिब एक लाख रुपैयाँ बराबर थियो र रिचार्ज कार्ड बिक्रीबाट आएको पाँच सय रुपैयाँ पनि भविष्यकालागि बचत गरिन्। ‘सहकारीमा राख्दा न त हिजो पेटभरि खाइयो, न अहिले,’ उनले बताइन्। कटुवालले शिवशिखरमा ४ लाख रुपैयाँ मुद्दती बचत राखेकी थिइन् भने गौतमश्री सहकारीमा पनि ५ लाख रुपैयाँ बचत गराउनुभएको थियो। अहिले उनी अशक्त भएकाले विस्तारामा सीमित छन्, न उपचार खर्च छ न काम गर्न सक्ने स्थिति। राम्रो बोल्न नसक्ने अवस्थामा भएकी उनी औषधि नखाए शरीर चल्ने अवस्था नभएको, पानी निल्न र सास फेर्न समेत गाह्रो भएको बताउँछिन्। ‘करीब १० वर्षदेखि यस समस्याबाट ग्रसित छु,’ उनले भनिन्।
अविवाहित र एकल महिला कटुवालसँग अहिले न त पैसा छ, न सहारा दिने कोही छ। विस्ताराबाट उठ्न नसक्ने अवस्थामा पुगेकी कटुवाल विगतमा दैनिक काठमाडौंका बाटोमा हिँडेर रिचार्ज कार्ड बिक्री गरी कमाएको पैसा सहकारीमा राखेकी थिइन्। ‘सहकारीमा बचत गरेको पैसाले झन् समस्या थप गर्यो,’ उनले गुनासो गरिन्, ‘बिरामी र कमजोर मान्छे भएकाले त्यो पैसा फसेपछि स्थिति झन् जटिल बनेको छ, बाँच्ने इच्छाशक्ति पनि कम भएको छ।’
शिवशिखर सहकारीको समस्या के थियो? कर्मचारीहरूले बचत संकलन गर्दै विभिन्न कम्पनीमा लगानी गर्दा तत्कालीन अध्यक्ष केदार शर्मा र उहाँको टोलीको कार्यशैलीले संस्था संकटमा पर्यो। बचतकर्ताले पैसा माग्दा फिर्ता पाइएन, त्यसपछि बचतकर्ताको पहलमा २०८० भदौ २५ गते संस्था समस्याग्रस्त घोषणा गरियो। नेपाल प्रहरीको केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरोले १८ जेठ २०८० मा शर्मालगायत सञ्चालक र कर्मचारीहरूविरुद्ध ‘सहकारी ठगी र संगठित अपराध’ मुद्दा दर्ता गरेको छ। भक्तपुरसहित ३७ जिल्लामा यी सहकारीहरूबाट ठगी विरुद्ध मुद्दा दर्ता भएका छन्।
