४ असार, काठमाडौं । अमेरिका र इरानले आफ्नो युद्ध अन्त्य गर्ने सम्झौताका अन्तरिम पाठ बुधबार सार्वजनिक गरेका छन्। अधिकारीहरूका अनुसार राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र इरानी राष्ट्रपति मसूद पेजेस्कियान दुवैले यस सम्झौतामा डिजिटल हस्ताक्षर गरिसकेका छन्। इरानको परराष्ट्र मन्त्रालयले यो सम्झौता बुधबारदेखि लागू भइसकेको जनाएको छ। अमेरिका र इरानीबीच अन्तरिम शान्ति सम्झौतामा औपचारिक हस्ताक्षर भने शुक्रबार स्वीटजरल्याण्डमा हुँदैछ। समाचार एजेन्सी रोयटर्सका अनुसार सम्झौताका प्रमुख ६ बुँदाहरू यस्ता छन्– १. लेबनानसहित सबै मोर्चामा तत्काल युद्ध अन्त्य गरिने। २. हर्मुज जलडमरूमध्ये (स्ट्रेट अफ होर्मुज) मा समुद्री आवतजावत पूर्णरूपमा सुचारु गरिने। ३. इरानी बन्दरगाहहरूमा लगाएको अमेरिकी नाकाबन्दी हटाइने। ४. अमेरिकाले इरानमाथि लगाएका प्रतिबन्धहरू फुकुवा गर्ने र रोक्का गरिएका सम्पत्तिहरू खुला गर्ने। ५. इरानको आर्थिक पुनर्स्थापनाका लागि ३०० अर्ब अमेरिकी डलरको योजना लागू गर्ने। ६. इरानले परमाणु हतियार निर्माण नगर्ने आफ्नो दशकौँ पुरानो प्रतिबद्धतालाई पुन: दोहोर्याउने। यी सम्झौताले गत अप्रिल महिनामा घोषणा गरिएको युद्धविरामलाई थप ६० दिनका लागि लम्ब्याएको छ, ताकि दुवै पक्षले स्थायी शान्ति सम्झौताका लागि वार्ता गर्न सकून्। फ्रान्समा भेला भएका जी–७ का नेताहरूले पनि यस सम्झौताको स्वागत गरेका छन्। यद्यपि, एक वरिष्ठ अमेरिकी अधिकारीले सम्झौता बाध्यकारी नबनाएसम्म जुनसुकै पक्ष पनि यसबाट पछि हट्न सक्ने आशंका कायमै रहेको बताएका छन्।
सम्झौता पालना नभए पुन: आक्रमण गर्ने ट्रम्पको धम्की यसैबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले आफ्नो प्रतिबद्धता पूरा नगरे पुन: आक्रमण सुरु गर्ने चेतावनी दिएका छन्। फ्रान्समा आयोजना भइरहेको जी–७ शिखर सम्मेलनमा सहभागी ट्रम्पले पत्रकार सम्मेलनमा भने, ‘यदि उनीहरूले सम्झौता उल्लंघन गरे, हामी उनीहरूमाथि भयानक बमबारी गर्नेछौँ। म त्यसो होस् भन्ने चाहन्नँ, म उनीहरूले सम्झताको सम्मान गरुन् भन्ने चाहन्छु।’ उनले इरानीहरूलाई ‘स्मार्ट मानिस’ भन्दै आगामी ६० दिनभित्र स्थायी युद्धविरामका लागि दुवै देशका वार्ताकारहरूले काम गरिरहेको जानकारी दिए। उनले इरानले राम्रो व्यवहार नगरे पुन: बम खसाल्न सुरु गर्ने चेतावनी यसअघि पनि दिएका थिए। आफ्नो अडानबाट पछि हटे ट्रम्प विगतमा इरानको ब्यालिस्टिक मिसाइललाई नामोनिसान मेटाइदिने कसम खाएका ट्रम्पले यसपटक भने आफ्नो बोली फेरेका छन्। इरानसँग ब्यालिस्टिक मिसाइल हुनु हुँदैन भन्नु ‘अन्यायपूर्ण’ हुने भन्दै ट्रम्पले आक्रमणको आफ्नो एउटा प्रमुख औचित्यलाई आफैँले फिर्ता लिएका छन्। युद्धको सुरुवातमा ट्रम्पले राखेका धेरैजसो उद्देश्यहरू पूरा हुन नसकेको र इरान आक्रमण हुनुभन्दा अघिको तुलनामा अहिले अर्बौँ डलरको प्रतिबन्धबाट मुक्ति पाउने स्थिति नजिक पुगेको देखिएको रोयटर्सले जनाएको छ। समाचार अनुसार इरानको परम्परागत सरकार यथावतै छ। उसका अत्यधिक संवर्धित युरेनियमको भण्डार सुरक्षित छ। ब्यालिस्टिक मिसाइल क्षमता नष्ट भएको छैन र लेबनानको हिजबुल्लाह जस्ता इजरायल विरोधी समूहहरूलाई उसले गर्ने समर्थन पनि रोकिएको छैन। आर्थिक क्षेत्रमा सकारात्मक प्रभाव गत फेब्रुअरी २८ मा अमेरिका र इजरायलले इरानमाथि युद्ध सुरु गर्दै पहिलो दिनमै ८६ वर्षीय सर्वोच्च नेता आयातोल्लाह अली खामेनी र शीर्ष सैन्य अधिकारीहरूको हत्या गरेका थिए। त्यसपछि यो द्वन्द्व क्षेत्रीय संकटमा परिणत भएको थियो, जसका कारण ऊर्जाको मूल्य बढेको थियो, मुद्रास्फीतिको दबाब सिर्जना भएको थियो र विकासोन्मुख देशहरूमा खाद्य संकटको चिन्ता बढेको थियो। बुधबार सम्झौतासँगै स्ट्रेट अफ हर्मुज खुला हुने सम्भावनाले कच्चा तेलको मूल्यमा गिरावट आएको छ। ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रति ब्यारेल ८० डलरभन्दा तल ओर्लिएको छ, जुन युद्ध सुरु भएयताकै सबैभन्दा न्यून स्तर हो। यद्यपि, ट्रम्पले सम्झौतामा चित्त नबुझे युद्ध पुन: सुरु गर्न सक्ने बयान दिएपछि तेलको मूल्यमा फेरि १ प्रतिशतभन्दा बढीको सामान्य वृद्धि देखिएको रोयटर्सले जनाएको छ।
सम्बन्धित खबर
