इजरायलको आक्रमणपछि इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य बन्द गरेको दाबी, अमेरिका भने खुल्ला रहेको बताउँछ
दक्षिणी लेबनानमाथि इजरायली आक्रमणपछि इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य बन्द गरेको दाबी गरेको छ भने अमेरिकी सेनाले उक्त जलमार्ग खुल्ला रहेको पुष्टि गरेको छ। अमेरिका र इरानबीच आणविक मुद्दा तथा लेबनान युद्धविराममा आइतबार स्विट्जरल्याण्डमा प्रत्यक्ष वार्ता हुने अपेक्षा गरिएको छ। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स र पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफ पनि वार्तामा सहभागी हुनेछन्। ७ असार, काठमाडौं।
दक्षिणी लेबनानमा इजरायलले गरेको हवाई आक्रमणपछि इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य (स्ट्रेट अफ होर्मुज) बन्द गरेको घोषणा गरेको छ। तर अमेरिकी सेनाले भने जलमार्ग खुला रहेको र जहाजहरूको आवागमन सामान्य रूपमा भइरहेको पुष्टि गरेको छ। सेन्ट्रल कमान्ड (सेन्टकम) का अनुसार शनिबार मात्र ५५ वटा व्यापारिक जहाजहरूले उक्त मार्ग प्रयोग गरेका छन्। हेजबुल्लाह र इजरायलबीच नयाँ युद्धविराम घोषणा भएको २४ घण्टा नपुग्दै दक्षिणी लेबनानमा भएको हवाई आक्रमणमा कम्तीमा २० जनाको मृत्यु भएपछि इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य बन्द गर्ने घोषणा गरेको हो।
इरानी घोषणापछि अमेरिकी सेनाका प्रवक्ता टिम हकिन्सले सञ्चार माध्यमलाई जानकारी दिँदै जलमार्गमा जहाजहरूको आवागमन निरन्तर रहेको बताए। उनले भने कि अमेरिकी सेनाले परिस्थिति निगरानी गरिरहेको छ र इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य नियन्त्रण नगर्नेछ। संवाद संस्था बीबीसीले गरेको जाँचअनुसार शनिबार कम्तीमा पाँचवटा तेल ट्यांकरले जलडमरूमध्य पार गरेका छन् र केही जहाजहरूले आफ्नो मार्ग परिवर्तन गरेका छन्। यसै हप्ताबाट सुरू भएको प्रारम्भिक सम्झौतामा अमेरिकी र इरानी राष्ट्रपतिबीच युद्ध अन्त्य गर्ने उद्देश्यका साथ हस्ताक्षर भएका थिए। उक्त सम्झौताले लेबनानसहित सबै मोर्चामा तत्काल युद्धविराम गर्ने, विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल र तरलीकृत प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) ओसारपसार हुने होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः सञ्चालन गर्ने, र आगामी ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौताको लागि थप वार्ता गर्ने विषयहरू समेटेको छ। तर दुवै पक्षबीच अविश्वास र असमझदारी कायम रहेको छ।
शुक्रबार स्विट्जरल्याण्डमा हुन लागेको युद्धविराम सम्बन्धी हस्ताक्षर समारोह पनि स्थगित गरिएको थियो। स्विट्जरल्याण्डमा तनावका बाबजुद आज अमेरिका र इरानबीच प्रत्यक्ष वार्ता हुँदैछ। वार्तामा अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स र पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफ सहभागी हुने छन्। जेडी भान्स आइतबारको प्रत्यक्ष वार्ताका लागि शनिबार वाशिङ्टनबाट स्विट्जरल्याण्ड प्रस्थान गरिसकेका छन्। पहिले उनको यात्रा अन्तिम समयमा स्थगित भएको खबर आएको थियो, तर अन्तर्राष्ट्रिय मिडियाले स्विट्जरल्याण्ड प्रस्थान गरेको जानकारी दिएका छन्। इरानी अधिकारीहरू पनि स्विट्जरल्याण्ड पुगेका छन्। भान्सले वार्ताबाट आणविक मुद्दा र लेबनान युद्धविराममा प्रगति हुने विश्वास व्यक्त गरेका छन्। उनले इजरायल र हेजबुल्लाहबीचको तनाव र दक्षिणी लेबनानमा भएको इजरायली हवाई आक्रमणबारे प्रतिक्रिया दिँदै भने, “अवस्था केही सुधार हुँदैछ र हिंसा क्रमशः कम हुँदै गएको छ।” साथै उनले इजरायल र लेबनान दुवैको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु मुख्य उद्देश्य भएको बताएका छन्।
इरानका विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईले आफ्नो देशले सम्झौताअनुसार सबै पक्षले प्रतिबद्धता पूरा गर्नुपर्ने माग गर्ने बताएका छन्। पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफ पनि वार्तामा सहभागी हुनेछन्। युद्ध अवधिभर पाकिस्तानले मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलेको छ। यसअघि अप्रिलमा इस्लामाबादमा अमेरिका र इरानबीच वार्ताको एक चरण सम्पन्न भइसकेको छ। शनिबार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत अमेरिका–इरानबीच सहमति नभए होर्मुज जलडमरूमध्य उपयोग गर्ने जहाजहरूमा शुल्क लगाउन सक्ने चेतावनी दिएका थिए। इरानी सेनाले जलडमरूमध्य बन्द गर्ने निर्णयको औचित्य पुष्टि गर्दै अमेरिकाले १४ बुँदे समझदारीको पहिलो बुँदा लागू नगरेको आरोप लगाएको छ। उक्त बुँदामा लेबनानसहित सबै क्षेत्रमा सैन्य कारबाही तत्काल र स्थायी रूपमा अन्त्य गर्ने उल्लेख छ।
