शान्ति सम्झौताको प्रयास स्वरूप अमेरिकी र इरानी अधिकारीहरूले स्विट्जरल्यान्डमा वार्ता गरेका छन्। वार्तामा अमेरिकी टोलीको नेतृत्व उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले र इरानी टोलीको नेतृत्व सभामुख मोहम्मद गलिबाफले गर्नुभएको छ। लेबनानमा इजरायली आक्रमणपछि इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुज समुद्री जलमार्ग पुनः बन्द गर्ने घोषणा गरेको छ। ७ असार, काठमाडौं।
शान्ति सम्झौताको प्रयासमा अमेरिकी र इरानी अधिकारीहरू वार्ताका लागि स्विट्जरल्यान्ड पुगेका छन्। मध्यस्थकर्ताका रूपमा कतार र पाकिस्तानका अधिकारीहरू पनि वार्तास्थलमा उपस्थित छन्। बर्गनस्टकस्थित लुसर्न नजिकैको आल्प्स पहाडमा रहेको लक्जरी रिसोर्टमा सञ्चालन भइरहेको वार्ताको नेतृत्व अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्स र इरानी सभामुख मोहम्मद गलिबाफले गर्दैछन्। मध्यस्थकर्ताका तर्फबाट पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफ र अन्य प्रतिनिधिहरू पनि वार्तामा सहभागी छन्, अलजजिराले जनाएको छ। यो वार्तालाई विश्वव्यापी ध्यानाकर्षणका साथ हेरिएको छ।
स्विटजरल्याण्ड प्रस्थान गर्नु अघि अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले वार्ताबाट आणविक मुद्दा र लेबनान युद्धविरामसम्बन्धी प्रगति हुने अपेक्षा व्यक्त गर्नुभएको थियो। उहाँले इजरायल र लेबनान दुवै पक्षको सुरक्षा सुनिश्चित गर्नु नै वार्ताको मुख्य उद्देश्य रहेको बताउनुभयो। इरानका विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता इस्माइल बाघेईले आफ्नो देशले सम्झौताअनुसार अन्य पक्षले पनि प्रतिबद्धता पूरा गर्नुपर्ने माग राख्ने बताउनुभएको छ। अमेरिका र इरानबीच युद्ध अन्त्यको प्रयासमा पाकिस्तानले मध्यस्थकर्ता भएर सहयोग गर्दै आएको छ। यसअघि अप्रिलमा पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबादमा अमेरिकी र इरानी प्रतिनिधिहरूबीच वार्ताको पहिलो चरण सम्पन्न भएको थियो। यसै हप्ताको सुरुमा अमेरिकी र इरानी राष्ट्रपतिहरूबीच युद्ध समाप्त गर्ने उद्देश्यसहित प्रारम्भिक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरिएको थियो। उक्त सम्झौतामा लेबनानसहित सबै मोर्चामा तत्काल युद्धविराम लागू गर्ने, विश्वका करिब २० प्रतिशत तेल र तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) ओसारपसार हुने स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः सञ्चालन गर्ने, आगामी ६० दिनभित्र अन्तिम सम्झौताका लागि थप वार्ता गर्ने लगायतका विषयहरू समावेश छन्, यद्यपि दुवै देशबीच अविश्वास र असमझदारी कायम रहेको छ। अमेरिका-इरानबीच भएको १४ बुँदे समझदारीको पहिलो बुँदा अहिलेसम्म कार्यान्वयनमा आएको छैन भन्ने आरोप लागिरहेको छ। उक्त बुँदामा लेबनानसहित सबै क्षेत्रमा सैन्य कारबाही तत्काल र स्थायी रूपमा अन्त्य गर्ने उल्लेख गरिएको छ। हेजबुल्लाह र इजरायलबीच नयाँ युद्धविराम घोषणा भएको २४ घण्टाभित्रै दक्षिणी लेबनानमा इजरायलले गरेको हवाई आक्रमणमा कम्तीमा २० जनाको मृत्यु भएपछि इरानले स्ट्रेट अफ होर्मुज पुनः बन्द गर्ने घोषणा गरेको छ, समाचार स्रोतले जनाएका छन्। तर अमेरिकी सेनाले भने जलमार्ग खुला रहेको र जहाजहरूको आवतजावत सामान्य रूपमा जारी रहेको जनाएको छ। सेन्टकमका अनुसार शनिबार मात्रै ५५ वटा व्यापारिक जहाजले उक्त जलमार्ग प्रयोग गरेका छन्।
