अर्घाखाँची जिल्लामा यस वर्ष चार प्रजातिका ३३ गिद्धका बचेराहरू सफलतापूर्वक हुर्की उड्न सक्षम भएका छन्। गिद्ध विशेषज्ञ कृष्ण भुसालका अनुसार डंगर गिद्धको सफल प्रजनन नेपालमा मात्र नभई विश्वव्यापी संरक्षण अभियानका लागि पनि महत्वपूर्ण उपलब्धि हो। डिभिजन वन कार्यालयका सूचना अधिकारी केशव खड्काले वातावरण सफा राख्न गिद्धको संरक्षणलाई उच्च प्राथमिकता दिइएको जानकारी दिएका छन्।
अर्घाखाँची जिल्ला विश्वमै दुर्लभ र संकटापन्न गिद्धहरूको सुरक्षित वासस्थानका रूपमा विकास हुँदैछ। यस वर्षको प्रजनन सत्रमा यहाँ चार प्रजातिका गिद्धहरूले सफलतापूर्वक प्रजनन गरेका छन्। हालसम्म ३३ बचेराहरू सुरक्षित रूपमा गुँडहरूबाट उड्न सफल भएको गिद्ध विशेषज्ञ कृष्ण भुसालले बताए। जिल्लाका विभिन्न वन क्षेत्र र भीरपाखामा रहेका गुँडहरूमा यस वर्ष उत्साहपूर्वक गिद्धका बचेराहरूले हुर्केर उड्न सकेका छन्।
विशेष गरी छत्रदेव गाउँपालिकाको वन क्षेत्रमा विश्वकै संकटापन्न डंगर गिद्धले सल्लाका रुखहरूमा २३ गुँडहरू बनाएका थिए। तीमध्ये १५ गुँडबाट बचेराहरू सफलतापूर्वक उड्न सक्षम भएका छन्। ‘डंगर गिद्धको यस प्रकारको सफल प्रजनन नेपालमा मात्र नभई विश्वव्यापी संरक्षण अभियानका लागि पनि महत्वपूर्ण उपलब्धि हो,’ भुसालले भने। यसैगरी, मालारानी गाउँपालिकाको घेराभिरमा हिमाली गिद्धले २२ गुँड बनाएका थिए भने हाडफोर गिद्धले तीन गुँड निर्माण गरेका छन्।
गिद्धले वर्षमा एउटा मात्र अण्डा पार्ने भएकाले एउटा बचेरा हुर्काउन लामो समय लाग्छ। सामान्यतया असोज–कार्तिकदेखि सुरु हुने प्रजनन चक्र वैशाख–जेठसम्म चल्ने हुँदा प्रजनन दरमा सुधार हुनु स्वाभाविक र ठूलो उपलब्धि हो,’ भुसालले बताए। ‘यस्तो अवस्थामा एउटै वर्षमा ३३ बचेराहरू उड्न सफल हुनु संरक्षणको दृष्टिले अत्यन्त सकारात्मक संकेत हो।’ विश्वमा दुर्लभ र संकटापन्न सेतो गिद्धले सन्धिखर्क, भूमिकास्थान, मालारानी र शितगंगा नगरपालिकाका विभिन्न स्थानहरूमा गुँड बनाएर अहिले बचेराहरू हुर्काइरहेको छ।
प्राकृतिक वातावरण सन्तुलनमा गिद्धको भूमिका अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छ। मृत जनावरको मासु खाने गिद्धलाई प्रकृतिको ‘सरसफाइकर्मी’ पनि भनिन्छ। गिद्धको संख्या घट्दा वातावरणीय प्रदूषण, रोग जोखिम र जैविक सन्तुलनमा नकारात्मक प्रभाव पर्ने भएकाले यसको संरक्षणलाई उच्च प्राथमिकता दिइएको डिभिजन वन कार्यालय अर्घाखाँचीका सूचना अधिकारी केशव खड्काले जानकारी दिएका छन्। यस वर्ष चार प्रजातिका गिद्धहरूको सफल प्रजनन र ३३ बचेराको उडानले जिल्लाको जैविक विविधता संरक्षणमा नेपालको संरक्षण अभियानका लागि प्रेरणादायी उदाहरण प्रस्तुत गरेको छ।
