धेरैका लागि ब्राजिलको जर्सी भन्नासाथ पहेंलो रंग, हरियो सिमाना र मैदानमा दौडिरहेका खेलाडीको छवि मनमा आउँछ। त्यो जर्सी सधैं भावना, पहिचान र फुटबलको जादूसँग जोडिएको हुन्छ। ब्राजिलले फिफा विश्वकप २०२६ को तयारीमा आफ्ना खेलाडीहरूको जर्सीभित्र जीपीएस ट्र्याकिङ र सेन्सरयुक्त स्मार्ट भेस्टलाई रणनीतिक हतियार बनाएको छ। यी स्मार्ट भेस्टले खेलाडीको शारीरिक अवस्था, थकानको स्तर र मैदानका गतिविधिहरूको वास्तविक समय तथ्यांक उपलब्ध गराउँछन् जसले प्रशिक्षकलाई वैज्ञानिक निर्णय लिन सहयोग पुर्याउँछ। विभिन्न क्लबका खेलाडीहरूको प्रदर्शन तथ्याङ्कलाई एकीकृत गर्दै ब्राजिलले आफ्नो फुटबल संरचनामा प्राविधिक प्रयोगलाई गहिरो बनाएको छ र भविष्यको फुटबल आत्मसाथ गरेको छ।
जब ब्राजिलको जर्सीको कुरा आउँछ, त्यहाँ पहेंलो रंग, हरियो सिमाना र मैदानमा दौडिरहेको खेलाडीको छवि सबैभन्दा पहिले दिमागमा आउँछ। त्यो जर्सी फुटबल प्रेमीहरूको लागि भावना र पहिचानको प्रतीक हो। तर अब त्यो पुरानो चित्र मात्रै पुर्याउँदैन, अब त्यहाँ स्मार्ट ट्रयाकर पनि जोडिएको छ। फीफा विश्वकप २०२६ मा मैदानमा उत्रिदा ब्राजिलका खेलाडीहरूले राम्रोसँग थाहा पाउनेछन् कि उनीहरूलाई जर्सीसँगै जीपीएस ट्र्याकिङ भेस्ट पनि लगाउनुपर्छ। यो भेस्टले खेलाडीको शरीरलाई निरन्तर निगरानी गर्छ; कति दूरी दौडियो, कति गति थियो, कहिले थकान भयो, शरीरको सीमा कहिँ पुगेको छ कि छैन भन्ने सबै तथ्यांक संकलन गर्छ। ‘स्मार्ट शरीर’ यस भेस्टमा जीपीएस ट्र्याकरसँगै मोसन सेन्सर, एक्सेलेरोमिटर र मुटुको गति मापन गर्ने उपकरणहरू छन्। यी उपकरणहरूले खेलाडीको गतिविधिलाई अवरुद्ध नगरी समय-समयमा डेटा संकलन गर्छन्।
ब्राजिलका खेल विज्ञान प्रमुख गुइल्हेर्मे पासोस भन्छन्, ‘हामीले स्मार्ट भेस्टलाई विश्वकप सफलतासँग जोडेर प्रमुख रणनीतिक उपकरण बनाएका छौं’। प्रदर्शन विशेषज्ञहरूका अनुसार प्रशिक्षकहरूले खेलाडीलाई केवल थकान देखेर मात्र होइन, स्थान र निर्णय क्षमताका आधारमा पनि मूल्याङ्कन गर्छन्। डेटा प्रयोगले गलत रूपमा कम प्रदर्शन देखिएला जस्तो जोखिम छ, तर सही प्रयोग गर्दा यो सही समयमा सही खेलाडी छान्न सहयोगी हुन्छ। क्लब र राष्ट्रिय टिमबीचको डेटा सञ्जाल ब्राजिलका धेरै खेलाडी विश्वका विभिन्न क्लब र लिगमा खेलिरहेका छन् — स्पेन, इङ्ल्याण्ड, इटाली, फ्रान्स आदि। राष्ट्रिय टिमसँग उनीहरूको समय वर्षभर सीमित हुन्छ, अन्तर्राष्ट्रिय खेलअघि केही दिन मात्र सबै भेला हुन्छन्।
तर प्रश्न उठ्छ, यदि यो प्रविधि यति उपयोगी छ भने सबै देशले किन यसलाई पूर्ण रूपमा अपनाएका छैनन्? जीपीएस ट्र्याकिङ र स्मार्ट भेस्ट विश्व फुटबलमा नयाँ होइन, तर प्रयोगको गहिराई फरक छ। केही देश र क्लबहरूका लागि यो वैज्ञानिक आधारको रूपमा उपयोगी छ भने केहीका लागि अझै पनि अत्यधिक नियन्त्रण र डाटामा निर्भरता जस्तो देखिन्छ। फुटबलमा परम्परागत सोच अझै पनि बलियो छ, जहाँ खेललाई अन्तःप्रेरणा, रचनात्मकता र मानवीय निर्णयमा आधारित मानिन्छ।
ब्राजिलको पहेंलो जर्सी सधैंदेखिको होइन। सन् १९५० को विश्वकप फाइनलमा घरेलु मैदान मर्कानास्टाडीयममा उरुग्वेसँग अप्रत्याशित हारपछि ब्राजिलमा ठूलो शोक छायो। त्यस बेलाको टिमले सेतो जर्सी लगाएको थियो र त्यो हारलाई ‘माराकानाज’ भनिन्छ। यसपछि सेतो जर्सी हटाएर नयाँ राष्ट्रिय पहिचान खोजियो। देशव्यापी प्रतियोगिताबाट पहेंलो जर्सी, हरियो किनारा र नीलो सर्ट्स भएको नयाँ पोशाक चयन गरियो। यही जर्सीले पेले, रोमारिया र रोनाल्डो जस्ता महान खेलाडीलाई सफलताको कथा बनाइरहेको छ। समयसँगै खेल्ने शैली, प्रशिक्षण र खेल विज्ञानमा पनि परिवर्तन आयो। अब त्यो पहेंलो जर्सीभित्र जीपीएस ट्रयाकर, सेन्सर र डेटा विश्लेषण प्रविधि लुकेको छ।
