लेख जानकारीअण्डासहित कि अण्डारहित? यो प्रश्नले भारतका सामाजिक सञ्जाल र समाचारका प्राथमिक शीर्षकहरूमा चर्चा बटुलेको छ। यसको कारण गत साता पश्चिम बङ्गाल सरकारले गरेको निर्णय हो। सम्बन्धित घोषणाअनुसार नमुना कार्यक्रमअन्तर्गत केही सरकारी विद्यालयहरूमा दिउँसोको खाजामा अण्डाको सट्टा शाकाहारी भोजन दिइने छ। यो योजना ‘मिड-डे मील प्रोग्राम’ भनेर परिचित छ। यसअन्तर्गत सरकारी तथा अनुदानप्राप्त विद्यालयका विद्यार्थीलाई निःशुल्क मध्याह्न भोजन प्रदान गरिन्छ। आर्थिक र सामाजिक रूपमा कमजोर रहेका लाखौँ बालबालिकाका लागि यो दिनकै सबैभन्दा पोषणयुक्त र कहिलेकाहीँ एकमात्र भोजन हुने गर्दछ। पोषण सुधार, भोकमरी घटाउन र बालबालिकालाई विद्यालयमै निरन्तर राख्न मद्दत गर्ने कार्यक्रमको रूपमा लामो समयदेखि यसलाई प्रवर्धन गरिएको छ।
वैकल्पिक स्रोतहरूपश्चिम बङ्गालका हालै निर्वाचित भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) सरकारले कोलकत्ता नगर निगम संचालित विद्यालयहरूको खाना तयारी जिम्मेवारी ‘इन्टरनेशनल सोसाइटी फर कृष्ण कन्सियसनेस’ (इस्कन) लाई सुम्पेको घोषणा गरेपछि विवाद सुरु भएको हो। इस्कनका एक अधिकारीले गत साता बताएअनुसार खाना उक्त संस्थाको अन्नामित्र फाउन्डेशनले तयार पार्नेछ। यो फाउन्डेशनले शाकाहारी भोजन मात्र उपलब्ध गराउने र अण्डाको सट्टा प्रोटिनका वैकल्पिक स्रोतहरू प्रयोग गर्ने योजना छ। त्यसो भए पनि यो कार्यक्रम पूर्ण रूपमा शुरू भइसकेको छैन र अन्य विद्यालयहरूमा विस्तार हुने वा नहुने स्पष्ट छैन। इस्कनले यस विषयमा छलफल भइरहेको बताएको छ र कुनै टुंगो लागिसकेको छैन। तर यसले भारतभरि विद्यालयको दिवा खाजामा के राख्ने भन्ने विषयमा पुनः बहस उठाएको छ।
पोषणविद्हरूका अनुसार हुर्कँदै गरेका बालबालिका, विशेष गरी कमआय भएका परिवारका लागि अण्डा एक सबैभन्दा किफायती र प्रभावकारी प्रोटिन स्रोत हो। बारम्बार विवादभाजपाको अधिनस्त धेरै राज्यहरूले विद्यालयको दिवा खाजाबाट अण्डा हटाउने वा कटौती गर्ने योजना ल्याएका छन् जसले बारम्बार विवाद उत्पन्न गरेको छ। अण्डा हटाउनुका कारण पंचायतवाद वा धार्मिक र वैचारिक मान्यताहरूलाई पोषण नीतिमा थोपर्न खोजिएको आरोप आलोचकहरूले लगाउँछन्। तर शाकाहारी खानाबाट पनि पोषण तत्वहरू पर्याप्त प्रदान गर्न सकिन्छ भन्ने समर्थकहरूको पनि धारणा छ।
